Օդանավում բռնկված բռնության դեպքը ստիպել է արտակարգ վայրէջք կատարել. ավիացիոն անվտանգության մարտահրավերները

American Airlines ավիաընկերության Դալասից Նյուարկ ուղևորվող 618 չվերթի առաջին կարգի սրահում բռնկված լուրջ միջադեպը ստիպել է օդանավին հինգշաբթի երեկոյան արտակարգ վայրէջք կատարել Բալթիմորում։ Դեպքը հերթական անգամ ընդգծել է քաղաքացիական ավիացիայում ուղևորների ագրեսիվ վարքագծի կառավարման և անվտանգության ապահովման բարդ մարտահրավերները։ Օդանավը վայրէջք է կատարել Բալթիմոր/Վաշինգտոն Մարշալի անվան միջազգային օդանավակայանում ժամը 22:15-ի սահմաններում, երբ ուղևորներից մեկը ֆիզիկական և բանավոր հարձակում է գործել շրջապատողների վրա։

Ըստ ականատեսների և իրավապահների տվյալների՝ թռիչքի կեսից Արիզոնա նահանգի 67-ամյա բնակիչ Արթուր Լունդինը սկսել է իրեն ագրեսիվ պահել։ Վկաները նշել են, որ նա հայհոյանքներ, ռասիստական և հոմոֆոբ վիրավորանքներ է հնչեցրել անձնակազմի և մյուս ուղևորների հասցեին։ Վիճաբանությունը արագորեն վերածվել է բռնության. Լունդինը հարվածել է իր կողքին նստած ուղևորին, վնասել նրա համակարգիչը և հրել մի կնոջ, որը փորձել է միջամտել ու հանգստացնել իրավիճակը։

Նյութը պատրաստվել է CNN-ի հրապարակած տեղեկությունների հիման վրա։

Ուղևորների միջամտությունը և կապկապման արտակարգ միջոցները

Երբ բորտուղեկցորդները փորձել են վերահսկել սպառնալիքը, մի քանի տղամարդ ուղևորներ, այդ թվում՝ Նյու Ջերսիի ոստիկանության թոշակի անցած սպա Խուան Մեխիան և ուղևոր Ռիչարդ Օլենիկը, օգնության են հասել անձնակազմին։ Հասկանալով օդանավում տիրող անմիջական վտանգը՝ բորտուղեկցորդները տղամարդկանց տրամադրել են պլաստիկ ձեռնաշղթաներ (zip ties)՝ օրինազանցի դաստակները ֆիքսելու համար։

Ֆիզիկական քաշքշուկն ավելի է սրվել, երբ Լունդինը դիմադրել է՝ կծելով Մեխիային և փորձելով կծել Օլենիկին։ Սպառնալիքը չեզոքացնելու համար անձնակազմը տրամադրել է ինքնաթիռի վթարային հավաքածուում առկա ամուր սկոչը (duct tape): Մեխիայի մասնագիտական խորհրդով՝ ուղևորները կապկապել են Լունդինի մարմինն ու ձեռքերը աթոռին՝ հատուկ բաց թողնելով բերանի հատվածը, որպեսզի շնչառության հետ խնդիրներ չառաջանան։

Չնայած կապկապված լինելուն՝ տղամարդը շարունակել է դիմադրել և փորձել ազատվել bindings-ից։ Օլենիկը ստիպված է եղել շուրջ 15 րոպե նստել նրա ծնկներին, որպեսզի պահի նրան անշարժ վիճակում, մինչև ինքնաթիռը արտակարգ վայրէջք է կատարել Մերիլենդում։ Մեխիան և Օլենիկը հետագայում նշել են, որ սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչությունների 25-րդ տարելիցի մոտենալը մեծացրել էր իրենց զգոնությունը, ինչն էլ ստիպել է վայրկենապես արձագանքել ցանկացած սպառնալիքի։

Իրավապահ մարմինների արձագանքը և ֆեդերալ հետաքննությունը

Բալթիմորի օդանավակայանում վայրէջք կատարելուց անմիջապես հետո Մերիլենդի տրանսպորտային ոստիկանության աշխատակիցները բարձրացել են օդանավ։ Ըստ ականատեսների՝ Լունդինը հրաժարվել է կամովին լքել ինքնաթիռը, և ոստիկանները ստիպված են եղել ուժով դուրս բերել նրան։ Պարամեդիկները տեղում զննել են նրան՝ բազկի շրջանում թեթև վնասվածքի պատճառով, որից հետո նրան տեղափոխել են ձերբակալվածների պահման վայր։

Նահանգային իշխանությունները Լունդինին մեղադրանք են առաջադրել երկրորդ աստիճանի հարձակման և հասարակական կարգը խախտելու հոդվածներով։ Միաժամանակ, Հետաքննությունների ֆեդերալ բյուրոյի (FBI) Բալթիմորի տարածքային գրասենյակը սկսել է զուգահեռ հետաքննություն։ ՀՖԲ-ն խորհրդակցում է ԱՄՆ դատախազության հետ՝ որոշելու համար ֆեդերալ մակարդակով մեղադրանքներ ներկայացնելու հիմքերը, մասնավորապես՝ ինքնաթիռի անձնակազմի աշխատանքին խոչընդոտելու համար։

American Airlines-ը հանդես է եկել պաշտոնական հայտարարությամբ՝ գովաբանելով անձնակազմին և աջակցած ուղևորներին պրոֆեսիոնալիզմի համար։ «Մեր հաճախորդների և աշխատակիցների անվտանգությունն ու ապահովությունը մեր բարձրագույն առաջնահերթությունն է, և մենք չենք հանդուրժում բռնությունը», – նշված է ավիաընկերության հայտարարության մեջ։ Օրինազանցին հեռացնելուց հետո 618 չվերթը շարունակել է ճանապարհը դեպի Նյուարկ։

Կարգավորող մարմինների վիճակագրությունը և պատժամիջոցները

Այս դեպքը կրկին ուշադրության կենտրոնում է պահում քաղաքացիական ավիացիայում արձանագրվող խախտումների աճող միտումը։ ԱՄՆ Դաշնային ավիացիոն վարչության (FAA) տվյալներով՝ 2026 թվականի ընթացքում արդեն արձանագրվել է ուղևորների կողմից կարգազանցության ավելի քան 1160 դեպք։ Չնայած խստացված կանոնակարգերին՝ օդանավերում բռնության դեպքերը շարունակում են լուրջ սպառնալիք մնալ ավիացիոն անվտանգության համար։

Գործող ֆեդերալ օրենսդրության համաձայն՝ FAA-ն կիրառում է զրոյական հանդուրժողականության քաղաքականություն։ Քրեական պատասխանատվությունից և հնարավոր ազատազրկումից բացի, անձնակազմի աշխատանքը խաչանող կամ բռնություն գործադրող անձինք ենթարկվում են քաղաքացիական տուգանքների, որոնք կարող են գերազանցել 43,000 ԱՄՆ դոլարը։ Իշխանություններն ու ավիաընկերությունները ընդգծում են, որ օդանավում առկա արտակարգ կապկապման միջոցները կիրառվում են բացառապես թռիչքի անվտանգությունն ու ուղևորների կյանքը պաշտպանելու նպատակով։