Նախագահական հրամանագիրն ու տեխնոլոգիական հսկաների արձագանքը
Apple ընկերությունը Apple Maps հավելվածի ԱՄՆ-ում գրանցված օգտատերերի համար Օնտարիո լիճը վերանվանել է «Լիճ Ամերիկա» (Lake America)՝ ենթարկվելով Սպիտակ տան ղեկավար Դոնալդ Թրամփի ստորագրած հրամանագրին, հայտնում են BBC-ն և The Independent-ը։ Այդ փոփոխությունը տարածվում է միայն Միացյալ Նահանգների տարածքում, մինչդեռ Կանադայի բնակիչները շարունակում են տեսնել «Օնտարիո լիճ» ավանդական անվանումը։
Ըստ ԱՄՆ ներքին գործերի նախարար Դուգ Բուրգումի և Al Jazeera-ի հաղորդումների՝ Թրամփն անձամբ է դիմել Apple-ին՝ պահանջելով ապահովել համապատասխանությունը օգոստոսի վերջին ստորագրված նախագահական հրամանագրին։ Այս քայլը հաջորդել է Վաշինգտոնի և Օտտավայի միջև առևտրային բանակցությունների տապալմանը, ինչից հետո Միացյալ Նահանգները 50% մաքսատուրքեր է սահմանել 20 միլիարդ դոլար (մոտ 28 միլիարդ կանադական դոլար) ծավալով կանադական ապրանքների նկատմամբ։ Կանադայի վարչապետ Մարկ Քարնիի աշխատակազմը դուրս էր եկել բանակցություններից՝ ամերիկյան կողմի պահանջներն անվանելով «անընդունելի»։
Նյութը պատրաստվել է BBC-ի և The Independent-ի հրապարակած տեղեկությունների հիման վրա։
Աշխարհագրական տվյալների քաղաքականացումը և քարտեզագրական ծառայությունները
Apple-ը առաջին ընկերությունը չէ, որը կատարել է Վաշինգտոնի պահանջը։ Անցյալ շաբաթ Alphabet-ի Google Maps ծառայությունը նույնպես ԱՄՆ օգտատերերի համար Օնտարիոն վերանվանել էր «Լիճ Ամերիկա»՝ հղում անելով պաշտոնական պետական աղբյուրներին համապատասխանելու իր քաղաքականությանը։ Թրամփի հրամանագրով ԱՄՆ ներքին գործերի նախարարությանը 30 օր է տրվել Աշխարհագրական անվանումների տեղեկատվական համակարգում (GNIS) փոփոխությունները պաշտոնապես գրանցելու համար։
Այնուամենայնիվ, ոչ բոլոր ընկերություններն են ենթարկվել Սպիտակ տան ճնշումներին։ MapQuest քարտեզագրական ծառայությունը պաշտոնապես հրաժարվել է անվանափոխությունից։ MapQuest-ի գլխավոր մենեջեր Դուգ Բերգերը հայտարարել է, որ իրենք նախընտրում են պահպանել օգտատերերին ծանոթ ավանդական անվանումները։ Այս որոշումից հետո MapQuest-ը գրանցել է ներբեռնումների ռեկորդային աճ՝ դառնալով Կանադայի Apple App Store-ի ամենաշատ ներբեռնվող նավիգացիոն հավելվածը։
Կանադայի արձագանքը և միջազգային իրավունքի հարցերը
Կանադայի իշխանությունները կտրուկ արձագանքել են Վաշինգտոնի քայլերին։ Վարչապետ Մարկ Քարնին Սպիտակ տանը կոչ է արել «լուրջ վերաբերվել» բանակցություններին և դադարեցնել ցուցադրական ճնշումները։ Օնտարիո նահանգի վարչապետ Դուգ Ֆորդը լճի ափամերձ գոտում տեղադրել է նոր ցուցանակ՝ «Օնտարիո լիճ․ այժմ և հավերժ» մակագրությամբ՝ ընդգծելով Կանադայի տարածքային և պատմական իրավունքները։
Հինգ Մեծ լճերից չորսի (Օնտարիո, Հուրոն, Միչիգան, Էրի) անվանումներն ունեն տեղաբնիկ հնդկացիական ծագում։ Օնտարիո լիճը հանդիսանում է բնական միջազգային սահման Կանադայի Օնտարիո նահանգի և ԱՄՆ Նյու Յորք նահանգի միջև։ Իրավաբանները նշում են, որ միակողմանի ներպետական հրամանագրերը չեն կարող փոխել միջազգային պայմանագրերով ամրագրված սահմաններն ու աշխարհագրական անվանումները, ինչի հետևանքով թվային հարթակներում ձևավորվում է երկակի իրականություն՝ կախված օգտատիրոջ IP հասցեից։
Նախադեպերը և տեխնոլոգիական ոլորտի ռիսկերը
Այս իրավիճակը կրկնում է 2025 թվականի նախադեպը, երբ Թրամփի հրամանագրով Մեքսիկական ծոցը ԱՄՆ-ում վերանվանվեց «Ամերիկյան ծոց» (Gulf of America)։ Այն ժամանակ Google-ը և Apple-ը նույնպես կատարել էին Վաշինգտոնի պահանջը, ինչից հետո Մեքսիկայի կառավարությունը դատական հայց ներկայացրեց Google-ի դեմ։
Տեխնոլոգիական հսկաների համար պետական քաղաքականությանը ենթարկվելը ստեղծում է լուրջ գլոբալ ռիսկեր։ Յուրաքանչյուր երկրի օրենսդրությանն ու քաղաքական պահանջներին հարմարվելու անհրաժեշտությունը հանգեցնում է թվային տարածքի կտորտմանը (splinternet), որտեղ աշխարհագրական փաստերը որոշվում են ոչ թե միջազգային համաձայնագրերով, այլ տեղական ծրագրային կոդով։