ԿԱՆԲԵՌԱ (Ազատ TV) – Ավստրալիայի խորհրդարանն ընդունել է Ազգային հաշմանդամության ապահովագրության համակարգի (NDIS) ծախսերի աճը սահմանափակելու մասին վիճահարույց օրենսդրական բարեփոխումների փաթեթը։ Սա լուրջ անհանգստություն է առաջացրել հաշմանդամություն ունեցող անձանց և նրանց ընտանիքների շրջանում։ Օրենսդրական փոփոխությունները, որոնք ընդունվել են ամիսներ տևած բուռն քննարկումներից և վերջին պահին կատարված 63 ուղղումներից հետո, կառավարությանը լայն լիազորություններ են տալիս՝ կրճատելու ֆինանսավորման կատեգորիաները և նվազեցնելու շահառուների թիվը առաջիկա չորս տարիների ընթացքում:
Բյուջետային սահմանափակումներ և նոր լիազորություններ
Նոր օրենքի համաձայն՝ Ավստրալիայի կառավարությունը մտադիր է լուծել NDIS-ի արագ աճող ծախսերի խնդիրը։ Այս պահին համակարգի տարեկան բյուջեն կազմում է 52 միլիարդ դոլար, սակայն կանխատեսումները ցույց են տալիս, որ առանց միջամտության այն առաջիկա տասնամյակում կկրկնապատկվի՝ հասնելով տարեկան 117 միլիարդ դոլարի։ NDIS-ի հարցերով նախարար Ջենի Մաքալիսթերը պաշտպանել է կրճատումների անհրաժեշտությունը՝ նշելով, որ մինչև 2030-ականների կեսերը 100 միլիարդ դոլարի հասնող համակարգը պարզապես կայուն չէ բյուջեի համար։
Ծախսերը վերահսկելու նպատակով կառավարությունը ծրագրում է մինչև 2028 թվականը կրճատել համակարգից օգտվողների թիվը. ակնկալվում է, որ նոր կանոնների ներդրումից հետո չորս տարվա ընթացքում ավելի քան 240,000 մարդ կզրկվի ծրագրից կամ դուրս կմնա դրանից։ Օրենքը նաև Առողջապահության և NDIS նախարար Մարկ Բատլերին իրավունք է տալիս կրճատել առանձին անձանց ֆինանսավորման կատեգորիաները մինչև 99%-ով։ Վերջին պահին կատարված փոփոխություններից մեկով թույլատրվել է խոցելի շահառուներին դիմել «պլանի փոփոխության» համար, սակայն քննադատները նշում են, որ այդ գործընթացը խիստ անորոշ է և բարդ:
Մարդկային գործոնը և խնամքի անցումային փուլի դժվարությունները
Այս կրճատումների գործնական հետևանքներն արդեն իսկ ծանր հոգեբանական և ֆինանսական ճնշում են գործադրում ընտանիքների վրա։ 16-ամյա Բրին Սքայեսը Քվինսլենդից, ով ծանր հաշմանդամության և ստամոքս-աղիքային խնդիրների պատճառով մանկուց սնվում է հատուկ զոնդերի միջոցով, կանգնած է լուրջ խնդրի առջև։ Մինչ այժմ նրա սննդի և սարքավորումների ծախսերը հոգացել է մանկական հիվանդանոցը, սակայն մեծահասակների խնամքի համակարգ անցնելու պահին ընտանիքը ստիպված է ապավինել NDIS-ին, ինչը տարեկան պահանջում է լրացուցիչ 50,000 դոլար:
Բրինի մայրը՝ Շելլի Մաքրեյը, դեռ հունվարին դիմել է NDIS-ին որդու սննդի ծախսերը հոգալու համար, սակայն որևէ պատասխան չի ստացել։ Նրան բանավոր հայտնել են, որ սննդի աջակցության համար գոյություն ունի օրական մոտ 24 դոլարի սահմանաչափ, ինչը չի ծածկում անհրաժեշտ ծախսերը։ Հատուկ կերը PBS-ի (Դեղագործական նպաստների համակարգ) միջոցով սուբսիդավորվում է միայն մինչև 10 տարեկան երեխաների համար։ Մաքրեյն անհանգստանում է, որ առանց NDIS-ի աջակցության իր որդին կարող է սովամահ լինել:
Ազգային հաշմանդամության ապահովագրության գործակալությունը (NDIA) հրաժարվել է մեկնաբանել սննդի սահմանաչափերը կամ հնարավոր կրճատումները, սակայն ընդունել է ընտանիքների առջև ծառացած բարդ իրավիճակը։ Գործակալության ներկայացուցիչը նշել է, որ NDIS-ը նախատեսված է լրացնելու, այլ ոչ թե փոխարինելու առողջապահական հիմնական համակարգերը:
Համատարած անհանգստություն և երաշխիքների պահանջ
«Mind Australia» կազմակերպության իրականացրած հարցումը, որին մասնակցել է հոգեսոցիալական հաշմանդամություն ունեցող 156 շահառու և խնամող, ցույց է տվել, որ հարցվածների 92.9%-ը խորապես մտահոգված է բարեփոխումներով։ Անորոշությունը հանգեցնում է մարդկանց հոգեկան առողջության վատթարացմանը։
«Children and Young People with Disability Australia» կազմակերպության ղեկավար Սքայ Կակոշկե-Մուրը նշել է, որ նախարարին նման լայն լիազորություններ տալը պետք է ուղեկցվի խիստ թափանցիկությամբ, համապատասխան երաշխիքներով և որոշումների բողոքարկման հստակ մեխանիզմներով, որպեսզի խոցելի խմբերը չմնան առանց կենսական օգնության: