AI ենթակառուցվածքների տնտեսական նշանակությունը
BlackRock-ի գործադիր տնօրեն Լարի Ֆինկը հոկտեմբերի 14-ին հանդես է եկել տնտեսական լուրջ նախազգուշացմամբ՝ հայտարարելով, որ տվյալների կենտրոնների կառուցման համազգային մորատորիումը կարող է ԱՄՆ-ում ռեցեսիայի պատճառ դառնալ։ Ինչպես հաղորդում է CNBC-ն, Ֆինկը պնդում է, որ արհեստական բանականության (AI) ենթակառուցվածքների արագ ընդլայնումը դարձել է տնտեսական ակտիվության հիմնական շարժիչ ուժերից մեկը։ «Եթե մենք երկրում որևէ տեսակի մորատորիում ունենանք, մենք կհայտնվենք ռեցեսիայի մեջ», – նշել է նա՝ ընդգծելով, որ տնտեսության զգալի մասը հիմնված է AI-ի համար անհրաժեշտ կապիտալ ծախսերի (capex) վրա։
Այս զգուշացումը հնչում է նոյեմբերի 3-ին կայանալիք միջանկյալ ընտրություններից առաջ, երբ տվյալների կենտրոնների կառուցումը դարձել է քաղաքական սուր բանավեճերի առարկա։ ԱՄՆ-ի առնվազն 15 նահանգներում և 100-ից ավելի համայնքներում քննարկվում կամ արդեն կիրառվում են սահմանափակումներ։ Տեղի բնակիչներն ու պաշտոնյաները մտահոգված են էլեկտրաէներգիայի սակագների բարձրացմամբ, ջրի մեծ ծախսերով և էներգետիկ ցանցերի վրա գործադրվող ճնշմամբ։ Չնայած Ֆինկը ընդունում է մտահոգությունների գոյությունը, նա դրանք որակում է որպես «ապատեղեկատվության» արդյունք՝ պնդելով, որ տվյալների կենտրոնները աշխատատեղեր են ստեղծում շինարարության և թվային ենթակառուցվածքների ոլորտում։
Կապիտալ ծախսերի դերը տնտեսության մեջ
Gadget Review-ի տվյալներով՝ Ուոլ Սթրիթի վերլուծաբանները կանխատեսում են, որ մինչև 2030 թվականը AI-ի հետ կապված կուտակային կապիտալ ծախսերը կարող են գերազանցել 5 տրիլիոն դոլարը, իսկ տարեկան ծախսերը 2027 թվականին կարող են անցնել 1 տրիլիոն դոլարից։ Ֆինկի խոսքով՝ այս ներդրումային ցիկլը լրացնում է հմուտ աշխատուժի պակասը, սակայն քաղաքական խոչընդոտները կարող են կասեցնել այս զարգացումը՝ հանգեցնելով տնտեսական անկման։
Սահմանափակումների միտումն արդեն իսկ չափելի է։ 2026 թվականի առաջին եռամսյակում մոտ 130 միլիարդ դոլար արժողությամբ առնվազն 75 նախագիծ արգելափակվել կամ հետաձգվել է։ Նյու Յորք նահանգը, օրինակ, ժամանակավորապես դադարեցրել է նոր հիպերմասշտաբային օբյեկտների կառուցումը՝ էներգետիկ և բնապահպանական չափանիշներ մշակելու նպատակով։ Սա վկայում է ազգային տնտեսական աճի նպատակների և տեղական ենթակառուցվածքների պահպանման միջև առկա լարվածության մասին։
Քաղաքականության մարտահրավերները
Քննարկումների առանցքը տեղափոխվում է «կառուցե՞լ, թե՞ ոչ» հարցից դեպի «ո՞վ պետք է վճարի» հարցը։ Քանի որ նման կենտրոնները պահանջում են հսկայական էլեկտրաէներգիա, դրանց ծախսերը հաճախ կարող են փոխանցվել սովորական սպառողներին։ Ֆինկի դիրքորոշումը, լինելով ազդեցիկ, միաժամանակ արտացոլում է ներդրումային ընկերության շահերը։ Հաջորդ քայլը պետք է լինի հավասարակշռված կարգավորումների մշակումը, որոնք թույլ կտան շարունակել տեխնոլոգիական զարգացումը՝ առանց տեղական բնակչության վրա ավելորդ ֆինանսական բեռ դնելու։