Կլիմայական երևույթը՝ «անհայտ ջրերում»
Աշխարհը մտնում է օդերևութաբանական աննախադեպ անկայունության փուլ, քանի որ Էլ Նինյո կլիմայական երևույթը արագորեն մոտենում է «սուպեր» կարգավիճակին: ՄԱԿ-ի և Համաշխարհային օդերևութաբանական կազմակերպության (WMO) տվյալներով՝ գրեթե 100% հավանականություն կա, որ այս երևույթը կշարունակվի մինչև 2027 թվականի փետրվարը: ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիու Գուտերեշը հայտարարել է, որ մոլորակը գտնվում է «անհայտ ջրերում»՝ նախազգուշացնելով, որ ծովի մակերևույթի ջերմաստիճանի բարձրացումը աշխարհը դրել է «ծայրահեղ եղանակային պայմանների վտանգի գոտում»:
Չինաստանի Ազգային կլիմայական կենտրոնի տվյալներով՝ Էլ Նինյոյի մոնիտորինգի գոտում ծովի մակերևույթի ջերմաստիճանը հուլիսին հասել է 2.09°C-ի, իսկ օգոստոսին միջինը կազմել է 2.59°C, ինչը 1951 թվականից ի վեր ամենաբարձր ցուցանիշն է: Կանխատեսողները ակնկալում են, որ երևույթը իր գագաթնակետին կհասնի 2026 թվականի նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին:
Նյութը պատրաստվել է dw.com-ի և chinadaily.com.cn-ի հրապարակած տեղեկությունների հիման վրա։
Գյուղատնտեսական ճգնաժամ և հակամարտությունների ռիսկեր
Բացի անմիջական եղանակային ազդեցություններից, հետազոտողները ահազանգում են կլիմայական փոփոխությունների և աշխարհաքաղաքական անկայունության միջև կապի մասին: Կլիմայական պայմաններով պայմանավորված գյուղատնտեսական անկման ինդեքսի (CADI) վերաբերյալ նոր հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ կլիմայական փոփոխությունները ստեղծում են «հաղթողներ և պարտվողներ» պարենի արտադրության մեջ, սակայն անկայունությունը հաճախ բխում է ոչ թե պարզապես պակասուրդից, այլ փոփոխությունների արագ տեմպից:
«Ամենածանր կորուստները արձանագրվում են արևադարձային շրջաններում», – ասում է Տնտեսական վերլուծությունների ինստիտուտի հետազոտող Հաննես Մյուլերը: Բանգլադեշը, Նիգերիան և Սալվադորը արդեն զգում են գյուղատնտեսական լուրջ կորուստներ: Պարենային անվտանգության խորացմանը զուգընթաց՝ հողային և ջրային ռեսուրսների համար պայքարը կարող է սոցիալական լարվածության պատճառ դառնալ: Գերմանիայի արտաքին հարաբերությունների խորհրդի (DGAP) փորձագետ Աբդուլլահ Ֆահիմին ընդգծել է, որ Հարավային Ասիայում և Սահելում, որտեղ բնակչության արագ աճ կա, այս ճնշումները կարող են առաջացնել հումանիտար խոշոր ճգնաժամեր:
Տարածաշրջանային հետևանքներ
Էլ Նինյոյի ազդեցությունը տարբեր կլինի ըստ տարածաշրջանների: ԱՄՆ-ում NOAA-ն կանխատեսում է տեղումների ավելացում երկրի հարավային շրջաններում և ավելի մեղմ ջերմաստիճան՝ հյուսիսում: Ի հակադրություն, Չինաստանի Ազգային կլիմայական կենտրոնը զգուշացնում է, որ 2027 թվականի ամռանը Յանցզի գետի ավազանում հնարավոր են հորդառատ անձրևներ և ջրհեղեղներ, մինչդեռ Չինաստանի հյուսիս-արևմուտքում ավելանում են երաշտի ռիսկերը:
Փորձագետները նշում են, որ հասարակության՝ նման ցնցումներին դիմակայելու կարողությունը կախված է նրա ինստիտուցիոնալ կառուցվածքից: Այն երկրներում, որտեղ ինստիտուտները թույլ են, ռեսուրսների սակավությունը կարող է օգտագործվել զինված խմբավորումների կողմից կամ հանգեցնել կառավարության նկատմամբ վստահության կորստի: