Ի՞նչ է երևում լուսանկարում
Այս սարսափազդու և խորհրդանշական լուսանկարը հավերժացրել է ժամանակակից պատմության ամենադաժան պահերից մեկը՝ պատկերելով Գայանայի խիտ ջունգլիներում գտնվող Ջոնսթաուն բնակավայրի բացատը, որը պատված է «Ժողովուրդների տաճար» աղանդի մահացած անդամների մարմիններով: Կադրում բացվում է աներևակայելի ավերածությունների տեսարան, որտեղ արևադարձային հագուստով բազմաթիվ մարդիկ անշարժ պառկած են նոսր խոտածածկի վրա՝ շրջապատված անթափանց խևրոսներով և արևադարձային բուսականությամբ: Կադրում տիրում է սառցե ու անբնական լռություն, որը սուր հակադրության մեջ է այն բռնի հոգեբանական ճնշման և ֆիզիկական հուսահատության հետ, որը համայնքին հասցրել էր այսպիսի մահացու հանգուցալուծման: Լուսանկարը ծառայում է որպես անբասիր պատմական վկայություն ուտոպիական փորձի կործանման մասին:
Կադրի ուշադիր զննումը ցույց է տալիս մարմինների խիտ շարքերը, ինչը վկայում է տեղի ունեցածի կազմակերպված, սակայն անտանելի ցավալի բնույթի մասին: Որոշ անհատներ կարծես կծկված լինեն վերջին ցնցումներից, մինչդեռ մյուսները պառկած են բացառիկ հանգստությամբ, ինչը բացահայտում է հնազանդության կամ կտրուկ կոլապսի իրողությունը: Արևադարձային կեսօրվա կտրուկ լույսը թափանցում է սաղարթների միջով՝ ստվերներ գցելով բացատի վրա և լուսավորելով 1970-ականների սովորական հագուստները՝ շորտեր, թեթև վերնաշապիկներ և զգեստներ, որոնք զոհերին դարձնում են սարսափելիորեն սովորական և մարդկային: Խառնաշփոթի բացակայությունը կադրի որոշ հատվածներում ընդգծում է աղանդի ղեկավարության բացարձակ հոգեբանական վերահսկողությունը հետևորդների նկատմամբ:
Կադրի հետևում կանգնած պահը
Լուսանկարը փաստագրում է 1978 թվականի նոյեմբերի 18-ը՝ համաշխարհային և կրոնական պատմության ամենամութ օրերից մեկը: Նույն օրն ավելի վաղ բնակավայր այցելած ԱՄՆ Կոնգրեսի անդամ Լեո Ռայանի գլխավորած պատվիրակությունը, ներառյալ լրագրողներն ու փախուստի դիմած անդամները, դարձել էին «Ժողովուրդների տաճարի» զինված պահակների դաժան հարձակման զոհը մոտակա Պորտ Կայտումա օդանավակայանում: Կոնգրեսականն ու ևս չորս մարդ սպանվել էին՝ ջרוןց տալով կոմունայի պահպանած փխրուն մեկուսացումը:
Հասկանալով, որ արտաքին աշխարհն արդեն տեղյակ է և առաջիկա փրկարարական ու քննչական գործողությունները կքանդեն ճամբարը, աղանդի առաջնորդ Ջիմ Ջոնսը հրամայեց իր հետևորդներին կատարել իր կողմից «հեղափոխական ինքնասպանություն» որակված գործողությունը: Ավելի քան 900 տղամարդիկ, կանայք և երեխաներ ստիպված եղան խմել կալիումի ցիանիդով և հանգստացնող միջոցներով խառնված մրգային հյութը: Զինված պահակները վերահսկում էին հնազանդությունը, մինչդեռ ծնողները ստիպված էին նայել իրենց երեխաների մահը: Օրեր անց ժամանած լուսանկարիչների ֆիքսած պահը հավերժացնում է համակարգված հոգեբանական ահաբեկման սարսափելի հանգուցալուծումը:
Լուսանկարիչն ու ստեղծման պատմությունը
Ջոնսթաունի ողբերգության անմիջական հետևանքների լուսանկարները հիմնականում արվել են Գայանայի զինվորականների, իրավապահների և լրատվական գործակալությունների լուսանկարիչների կողմից, ովքեր նոյեմբերի 18-ից հետո ժամանել էին հեռավոր բնակավայր: Հաշվի առնելով վայրի հեռավորությունը, լոգիստիկ բարդությունները և զոհերի անհավանական մասշտաբները՝ սկզբնական փաստագրումն իրականացվել է արտասահմանյան և տեղական մամուլի գործակալությունների, ինչպես նաև պաշտոնական քննիչների կողմից:
Տասնամյակների ընթացքում այս սարսափելի լուսանկարչական փաստաթղթերը վերածվել են ակադեմիական արխիվային նյութերի: Այսօր «Ժողովուրդների տաճարի» վերաբերյալ ընդարձակ փաստաթղթերը՝ ներառյալ պահպանված լուսանկարները, Ազատ տեղեկատվության մասին օրենքի համաձայն հրապարակված կառավարական հետաքննությունները, ձայնագրություններն ու նամակները, խնամքով պահպանվում են հետազոտական կենտրոնների կողմից, ինչպիսին է Սան Դիեգոյի պետական համալսարանի Հատուկ հավաքածուների բաժինը՝ ապահովելով պատմական պատասխանատվությունը:
Պատմական համատեքստ
Այս ողբերգության արմատները ձգվում են մինչև Գայանայի ջունգլիներում կադրի հայտնվելը: «Ժողովուրդների տաճարը» հիմնադրվել էր 1950-ականներին Ինդիանայում Ջիմ Ջոնսի կողմից՝ որպես առաջադեմ, ռասայական առումով ինտեգրված կրոնական և սոցիալական շարժում, որը հանդես էր գալիս հանուն քաղաքացիական իրավունքների և բարեգործության: Շարժման ընդլայնմանը զուգընթաց՝ Կալիֆոռնիայում սկսեցին ի հայտ գալ մտահոգիչ մեղադրանքներ ավტორიտար վերահսկողության, ֆիզիկական բռնության և հոգեբանական մանիպուլյացիայի մասին:
Խուսափելով մեդիայի և կառավարական գործակալությունների ուշադրությունից՝ Ջիմ Ջոնսը 1970-ականների կեսերին կազմակերպեց զանգվածային տեղափոխություն՝ հարյուրավոր հավատարիմ հետևորդների տանելով Գայանայի խորքերը՝ ստեղծելու «Ջոնսթաունը»: Որպես սոցիալիստական ուտոպիա հռչակված բնակավայրը արագորեն վերածվեց զինված աշխատանքային ճամբարի: Բնակիչները բախվեցին ստրկացնող աշխատանքի, մշտական հսկողության, քնի պակասի և «սպիտակ գիշերներ» կոչվող սարսափելի մարզումների հետ, որոնք պատրաստել էին համայնքը վերջնական մահվանը:
Ինչու՞ է այն կարևոր նաև այսօր
Ջոնսթաունի լուսանկարները մնում են 20-րդ դարի ամենածանր և խորհրդանշական վիզուալ արտեֆակտներից մեկը: Դրանք վերածվել են անվերահսկելի խարիզմատիկ իշխանության, անհնազանդության բացակայության և բարձր վերահսկողություն ունեցող կրոնական կամ քաղաքական շարժումների վտանգների մշտական խորհրդանիշի: Լուսանկարը ստիպում է ժամանակակից դիտորդին առերեսվել մարդկային խոցելիության և մանիպուլյացիայի ենթարկվելու վտանգների հետ:
Պահպանելով այս առաջնային պատմական լուսանկարները կրթական ու արխիվային հարթակներում՝ պատմաբաններն ու հետազոտողները երաշխավորում են, որ զոհերը չեն վերածվի պարզապես վիճակագրության պատմության գրքերում: Փոխարենը, նրանք ճանաչվում են որպես մարդիկ, quienes հայտնվել էին խաբեության և մեկուսացման ողբերգական թակարդում: Ջոնսթաունի վիզուալ ժառանգությունը ծառայում է որպես հիշեցում բանականության, մարդու իրավունքների պաշտպանության և ծայրահեղական աղանդների դեմ հասարակական զգոնության կարևորության մասին: