Քայլվածքի փոփոխությունը՝ ծնկների օստեոարթրիտի կառավարման նոր մոտեցում
Յուտայի համալսարանի (University of Utah) վերջին կլինիկական հետազոտությունները ներկայացրել են ծնկների օստեոարթրիտի կառավարման նորարարական և ոչ ինվազիվ ռազմավարություն: Պարզվել է, որ քայլելիս ոտնաթաթի դիրքի ճշգրիտ կարգավորումը կարող է զգալիորեն մեղմել ցավը: Մեկ տարի տևած փորձարկումների ընթացքում հետազոտողները ցույց են տվել, որ այս անհատականացված մեթոդը ապահովում է ցավազրկման այնպիսի մակարդակ, որը համեմատելի է ստանդարտ դեղորայքային բուժման հետ: Ավելին, ՄՌՏ (MRI) հետազոտությունների արդյունքները հաստատել են, որ այն անձինք, ովքեր հետևողականորեն կիրառել են այս տեխնիկան, ունեցել են աճառային հյուսվածքի քայքայման ավելի դանդաղ տեմպեր, ինչը վկայում է այն մասին, որ մեխանիկական միջամտությունը կարող է վճռորոշ դեր խաղալ հոդերի երկարաժամկետ պահպանման գործում:
Օստեոարթրիտը ներկայումս աշխարհում ախտորոշվել է ավելի քան 500 միլիոն մարդու մոտ՝ հիմնականում ազդելով ծանրաբեռնվածություն կրող հոդերի վրա, ինչպիսիք են ծնկները, ազդրերը և ողնաշարը: Հիվանդությունը բնութագրվում է հոդային աճառի՝ ոսկորների ծայրերը ծածկող հարթ հյուսվածքի քայքայմամբ և սինովիալ հեղուկի նվազմամբ, որը ծառայում է որպես քսանյութ և սնուցող միջոց: Քանի որ աճառը սեփական արյունատար անոթներ չունի, դրա ինքնավերականգնման կարողությունը խիստ սահմանափակ է, ինչը հոդերի հետագա մաշվածության կանխարգելումը դարձնում է կլինիկական առաջնահերթ խնդիր:
Շարժման բացակայության վտանգները և պրոպրիոցեպցիայի դերը
Հոդացավ ունեցող պացիենտների շրջանում տարածված սխալ պատկերացում է, որ շարժումը կարող է վատթարացնել վիճակը, ինչը հանգեցնում է նստակյաց կենսակերպի և արագացնում հիվանդության ընթացքը: Համաձայն The Conversation-ի՝ շարժումից խուսափելը հակաարդյունավետ է: Ֆիզիկական ակտիվությունը էական է սինովիալ հեղուկը աճառին հասցնելու և հոդերը պաշտպանող մկանային համակարգը ամրապնդելու համար: Մասնավորապես, ազդրի քառագլուխ մկանի թուլությունը հանգեցնում է ծնկի հոդի վրա անհամաչափ ճնշման, ինչն արագացնում է քայքայման գործընթացը:
Բացի այդ, տարիքի հետ նվազում է պրոպրիոցեպցիան՝ մարմնի դիրքը և շարժումը զգալու ունակությունը: Երբ ուղեղը ստանում է հոդերի դիրքի մասին պակաս ճշգրիտ ազդակներ, մարմինը հարմարվում է ոչ օպտիմալ շարժումների միջոցով: Տարբեր կամ փոքր-ինչ անկայուն մակերեսների վրա (օրինակ՝ խոտ կամ մանրաքար) վարժություններ կատարելը ստիպում է կոճի, ծնկի և ազդրի հոդերին անընդհատ վերակալիբրավորվել: Այս ակտիվ ներգրավվածությունը օգնում է պահպանել հավասարակշռությունը և նվազեցնում ընկնելու վտանգը, որը 65-ն անց անձանց մոտ վնասվածքների և մահացության հիմնական պատճառներից է:
Գործնական առաջարկություններ շարժման համար
Առողջապահության ոլորտի փորձագետներն ընդգծում են, որ ցածր ինտենսիվության վարժությունները օստեոարթրիտի կառավարման հիմքն են: Լողը և ջրային աերոբիկան հատկապես արդյունավետ են, քանի որ ջուրը հենում է մարմնի քաշի մինչև 90%-ը՝ կտրուկ նվազեցնելով ծնկների վրա գործադրվող ճնշումը: Հեծանվավարությունը, թայ-չին և յոգան նույնպես զգալի օգուտներ են տալիս՝ բարելավելով ճկունությունը և ամրապնդելով մկանները՝ առանց վազքի կամ ցատկերի հետ կապված բարձր ծանրաբեռնվածության:
Անվտանգ ռեժիմ մշակելու համար խորհուրդ է տրվում աստիճանական առաջընթաց: Պարզ վարժությունները, օրինակ՝ ատամները լվանալիս 30 վայրկյան մեկ ոտքի վրա կանգնելը, օգնում են ձևավորել կայունության հիմք: Երբ այն յուրացվի, կարելի է անցնել ավելի բարդ մակերեսների՝ օգտագործելով ծալված սրբիչ կամ փրփրապլաստե գորգ: Անվտանգության համար անհրաժեշտ է օգտագործել հենարաններ, ինչպիսիք են քայլելու ձողերը կամ կահույքը:
Վերջնական նպատակն է հրաժարվել ցավից խուսափելու պասիվ վարքագծից և անցնել ֆիզիկական ակտիվության անհատականացված ծրագրին: Քանի որ յուրաքանչյուրի կենսամեխանիկան տարբեր է, խստորեն խորհուրդ է տրվում խորհրդակցել ֆիզիոթերապևտի հետ, որպեսզի կազմվի անհատական պլան, որը կբավարարի կառուցվածքային կարիքները՝ միաժամանակ խուսափելով ծնկի հոդին լրացուցիչ ծանրաբեռնվածություն պատճառող վարժություններից, ինչպիսիք են սխալ կատարվող խորը նստել-վեր կենալը կամ թեքումները: