ՄԱՆԱՄԱ, Բահրեյն (Azat TV) – Ծոցի արաբական երկրների առաջնորդները Կատարի միջնորդությամբ շտապ բանակցություններ են վարում՝ կանխելու համար Միացյալ Նահանգների միջանկյալ ընտրություններից հետո Իրանի դեմ սպասվող ԱՄՆ-ի և Իսրայելի նոր ռազմական հարվածները, հաղորդում է NPR-ը 2026 թվականի նոյեմբերի 1-ին: Վերջին 72 ժամվա ընթացքում Կատարի միջնորդները ինտենսիվ շփումներ են իրականացրել՝ պատվիրակություններ գործուղելով Թեհրան և միաժամանակ Դոհայում ընդունելով իրանական կողմին: Այս դիվանգիտական աշխուժացումը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ ամբողջ տարածաշրջանը գտնվում է լարվածության մեջ՝ կանգնած նոր էսկալացիայի և դրանից բխող տնտեսական ու անվտանգային ծանր հետևանքների սպառնալիքի առաջ:
Վաշինգտոնի հետագա քայլերի անորոշությունը ստիպել է տարածաշրջանային կառավարություններին հրատապ միջոցներ ձեռնարկել: Նախագահ Դոնալդ Թրամփը Մար-ա-Լագոյում կայացած միջոցառման ժամանակ հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ի զինված ուժերը արդեն ոչնչացրել են Իրանի զինվորական և միջուկային ենթակառուցվածքների մեծ մասը, և հավելել, որ մնացած մեկ-երկու օբյեկտները կարող են չեզոքացվել շատ արագ, սակայն նա հստակ չի արտահայտվել ընտրություններից հետո սպասվող գործողությունների մասին: Տարածաշրջանում գտնվող ավագ եվրոպական դիվանգիտներն ու արաբ զինվորական գեներալները նշում են, որ հստակություն չկա այն հարցում, թե ինչ որոշում կկայացնի Սպիտակ տունը, մինչդեռ տասնյակ միլիոնավոր մարդկանց կյանքը կախված է այդ քայլից:
Կատարական միջնորդության մանրամասները և Իրանի նախազգուշացումները
Համաձայն NPR-ի տվյալների՝ Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաղչին իրանական պետական լրատվամիջոցներին հայտնել է, որ միջնորդական ջանքերը դեռևս վերջնական արդյունքի չեն հանգել: Այնուամենայնիվ, քննարկվում է երկօրյա մի պլան, որը ենթադրում է Հորմուզի նեղուցում իրանական կողմից նավերի վրա հարձակումների դադարեցում՝ Վաշինգտոնի և Թեհրանի միջև ուղղակի բանակցությունները վերսկսելու համար: Չնայած այս ջանքերին, Իրանի ղեկավարությունը կոշտ դիրքորոշում է որդեգրել. Իրանի գերագույն առաջնորդ Մոջթաբա Խամենեին հանգստյան օրերին հայտարարել է զինված ուժերի հրամանատարներին, որ երկրի դեմ ուղղված ցանկացած սպառնալիք պետք է արժանանա անհապաղ պատասխանի, որը չի ունենա աշխարհագրական սահմանափակումներ:
Ութ ամիս տևած պատերազմն ու խիստ տնտեսական պատժամիջոցները լրջորեն վնասել են Իրանի ռազմական ներուժը, սակայն չեն հասել Իսրայելի կողմից հայտարարված գլխավոր նպատակին՝ վարչակարգի տապալմանը: Միևնույն ժամանակ, Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը պահպանում է Ծոցի արաբական երկրներին լուրջ վնաս հասցնելու կարողությունը: Պատերազմի հետևանքով նավթի և գազի գները համաշխարհային շուկայում կտրուկ բարձրացել են, ընդ որում՝ Brent տեսակի նավթի գինը 60 տոկոսով բարձր է նախպատերազմյան մակարդակից:
Վտանգներ Ծոցի ենթակառուցվածքների համար
Հակամարտության հետևանքները տեսանելի են տեղում. Բահրեյնում՝ փոքրիկ կղզային պետությունում, որտեղ տեղակայված է ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի 5-րդ նավատորմը, փետրվարի 28-ին իրանական հարվածների թիրախ են դարձել նավատորմի լոգիստիկ հանգույցներն ու պահեստները: Մանամայի անվտանգային ֆորումի ժամանակ Բահրեյնի արտգործնախարար Աբդուլլատիֆ Ալ Զայանին հայտարարել է, որ Իրանի կողմից հրթիռներ և անօդաչու թռչող սարքեր են արձակվել ոչ միայն ռազմական օբյեկտների, այլև քաղաքացիական ենթակառուցվածքների ուղղությամբ: Նա նաև զգուշացրել է, որ Իրանի պահապանների կորպուսը սպառնացել է թիրախավորել Հորմուզի նեղուցով անցնող ստորջրյա ինտերնետային մալուխները, եթե ռազմական գործողությունները վերսկսվեն:
Նմանատիպ խնդիրներ են առաջացել նաև Արաբական Միացյալ Ապուհություններում և Սաուդյան Արաբիայում, որտեղ ի հայտ են եկել օդանավակայանների և նավթային օբյեկտների պաշտպանության լուրջ մարտահրավերներ: Այս ամենը լրջորեն սասանել է տարածաշրջանի՝ որպես անվտանգ ներդրումային և զբոսաշրջային վայրի համբավը:
Տարածաշրջանային արձագանքը և հետագա քայլերը
Մանամայի ֆորումի ընթացքում տարածաշրջանի բարձրաստիճան դիվանագետները միասնական դիրքորոշում են հայտնել հետագա էսկալացիայի անթույլատրելիության վերաբերյալ: ԱՄԷ-ի բարձրաստիճան դիվանագետ Անվար Գարգաշը նշել է, որ ճգնաժամը պահանջում է քաղաքական գործիքների կիրառում և խորը խոհեմություն, քանի որ ռազմական լուծումները միայն կբարդացնեն առանց այն էլ ծանր իրավիճակը և չեն ապահովի արագ ելք:
Ծոցի երկրների համար ռազմական գործողությունների շարունակումը կրում է կործանարար ռիսկեր, ինչի պատճառով դիվանագիտական ջանքերը շարունակում են մնալ տարածաշրջանային օրակարգի կենտրոնում: