1942 թվականի այս լուսանկարում Ադոլֆ Հիտլերը պատկերված է Արևելյան ճակատի ռազմադաշտային օդանավակայաններից մեկում՝ «Heinkel He 111P-2» երկշարժիչավոր ռմբակոծիչի կողքին: Հագնելով զինվորական ոճի մուգ վերարկու՝ նացիստական դիկտատորը զբաղեցնում է կադրի ձախ հատվածը, մինչդեռ նրա հետևում բարձրանում է անձնական էսկադրիլիայի ինքնաթիռի ապակեպատ քիթն ու լայն թևերը: Խորհրդային Միության դեմ մղվող ինտենսիվ ռազմական գործողությունների ընթացքում արված այս լուսանկարը ֆիքսում է տարանցիկ մի պահ՝ ամրացված շտաբների և ճակատային առաջնագծի միջև: Այն առաջադրում է պատմական կարևոր հարց. ինչպե՞ս էր նացիստական պաշտոնական քարոզչությունն օգտագործում ավիացիոն տեխնոլոգիաները՝ շարժունակ և ամենակարող ռազմական ղեկավարի կերպար ստեղծելու համար հենց այն պահին, երբ արշավանքը սկսում էր կորցնել իր թափը:
Ինչ է պատկերված լուսանկարում
Առաջին պլանում Ադոլֆ Հիտլերը կանգնած է հողային ծածկույթով դաշտում, որը բնորոշ էր գրավված խորհրդային ռազմական օդանավակայաններին: Նրա կեցվածքը զուսպ է, վերարկուն կոճկված, ձեռքը գոտկատեղի մոտ: Նրա հետևում գտնվում է «Fliegerstaffel des Führers» (Ֆյուրերի ավիացիոն էսկադրիլիա) հատուկ ստորաբաժանմանը պատկանող վերափոխված «Heinkel He 111P-2» ինքնաթիռը: Օդանավի բնորոշ ապակեպատ քիթը արտացոլում է բաց դաշտային լույսը: Հիտլերի շուրջը երևում են նրա ռազմական շրջապատի ներկայացուցիչները՝ անձնական թիկնազորի սպաներ, Լուֆտվաֆեի օդաչուներ և անձնակազմի անդամներ: Ինքնաթիռի քողարկող ներկվածքը փաստում է, որ այն օգտագործվում էր ռազմական գործողությունների թեժ գոտիներում:
Պահը լուսանկարի հետևում
1942 թվականը բեկումնային էր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ճակատում: 1941 թվականի վերջին Մոսկվայի ճակատամարտում կրած պարտությունից հետո Հիտլերն անձամբ ստանձնեց Գերմանիայի ցամաքային զորքերի (OKH) գերագույն հրամանատարությունը: 1942 թվականի ամռանը վերմախտը ձեռնամուխ եղավ «Բլաու» (Case Blue) գործողությանը՝ հարձակվելով Կովկասի նավթահանքերի և Ստալինգրադի ուղղությամբ: Անձնական հսկողություն պահպանելու համար Հիտլերը հաճախ էր թռչում Արևելյան Պրուսիայում գտնվող «Գայլի որջ» (Wolfsschanze) գլխավոր շտաբից դեպի առաջնագծի հրամանատարական կետեր, ինչպիսիք էին «Վերվոլֆ» (Werwolf) շտաբը Վիննիցայի մոտ, ինչպես նաև Սմոլենսկի, Պոլտավայի և Զապորոժիեի ռազմաբազաները: Այս լուսանկարը արվել է հենց այդպիսի կարճատև կանգառներից մեկի ժամանակ:
Լուսանկարիչը և ծագումնաբանությունը
Լուսանկարն արվել է պաշտոնական լուսանկարիչների կողմից, որոնք կա՛մ Հայնրիխ Հոֆմանի անձնական աշխատակազմից էին, կա՛մ Ֆյուրերի շտաբին կից «Propagandakompanie» (PK) քարոզչական ստորաբաժանումից: Հոֆմանն ուներ Հիտլերի լուսանկարների առևտրային տարածման մենաշնորհ, սակայն ճակատային լուսանկարներն անում էին զինվորական լուսանկարիչները՝ Ժողովրդական լուսավորության և քարոզչության նախարարության խիստ հսկողության ներքո: Կադրը նախատեսված էր մամուլում հրապարակվելու համար՝ դիկտատորին որպես անհոգնելի և առաջնագծում գտնվող հրամանատար ներկայացնելու նպատակով: 1945 թվականին նացիստական Գերմանիայի կապիտուլյացիայից հետո նման հազարավոր լուսանկարներ հայտնվեցին դաշնակիցների ձեռքում կամ հանձնվեցին Գերմանիայի Դաշնային արխիվին (Bundesarchiv):
Պատմական համատեքստը
Թեև Հիտլերի անձնական օդաչու Հանս Բաուրը հիմնականում օգտագործում էր «Focke-Wulf Fw 200 Condor» կամ «Junkers Ju 52» ինքնաթիռները, «Heinkel He 111» երկշարժիչավոր մոդելները փոխարինելի էին կարճ տարածությունների և անբարեկարգ ռազմադաշտային օդանավակայանների համար: Խորհրդային տարածքների ցեխոտ կամ հողային թռիչքուղիները հաճախ թույլ չէին տալիս վայրէջք կատարել ծանր չորսշարժիչավոր ինքնաթիռներին, հատկապես գարնանային և աշնանային ցեխաջրերի (ռասպուտիցա) շրջանում: «Heinkel He 111»-ի ամուր շասսին հնարավորություն էր տալիս «Fliegerstaffel des Führers»-ին վայրէջք կատարել անմիջապես ճակատային գոտում: Սակայն լուսանկարի հետևում թաքնված էր դաժան իրականությունը. չնայած օդային տեղաշարժի ապահովմանը, Հիտլերի չափազանցված կենտրոնացված կառավարումը նրան աստիճանաբար կտրում էր ռազմադաշտի իրականությունից, ինչը նույն տարվա ձմռանը հանգեցրեց Ստալինգրադի աղետին:
Ինչու է այն կարևոր մինչ օրս
Այսօր այս լուսանկարը ծառայում է որպես պատերազմական քարոզչության և ռազմականացված ղեկավարման վիզուալ վկայություն: Բեռլինի կաբինետում կամ Նյուրնբերգի զանգվածային հավաքներում պատկերվելու փոխարեն, Հիտլերն այստեղ ներկայացված է ռազմական տեխնիկայի կողքին՝ խիստ աշխատանքային միջավայրում: Լուսանկարի մանրամասն ուսումնասիրությունը բացահայտում է բեմադրված քարոզչության և պատմական փաստերի միջև առկա հակասությունը՝ ֆիքսելով նացիստական ռեժիմը Արևելյան Եվրոպայում իր առավելագույն տարածքային ընդլայնման պահին, Ստալինգրադի ճակատամարտից անմիջապես առաջ: