Այս տպավորիչ և սարսափեցնող լուսանկարը ֆիքսել է մի ահավոր վայրկյան Նյու Յորք նահանգի Բուֆալո քաղաքի պատմական Ժենեսի հյուրանոցի մոտ՝ գարնանային մի կեսօրին։ 1942 թվականի մայիսի 7-ին կայծակնային ճշգրտությամբ սեղմվելով՝ լուսանկարիչ Ի. Ռասել Սորգիի տեսախցիկը հավերժացրել է մարդկային ողբերգության վերջին ակնթարթը օդում՝ միաժամանակ ներկայացնելով Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբին ամերիկյան քաղաքի կյանքի բազմաշերտ պատկերը։ Այս հոդվածը պատմում է, թե ինչպես պատահական հանդիպումը մամուլի լուսանկարչի և ոստիկանական մեքենաների միջև հանգեցրեց 20-րդ դարի ամենասարսափելի ու հոգեբանորեն ուսումնասիրված լուսանկարներից մեկի ստեղծմանը։
Ինչ է պատկերված լուսանկարում
Առաջին հայացքից կադրը թվում է Բուֆալոյի Մեյն փողոցի հերթական աշխույժ խաչմերուկը՝ իր ժամանակաշրջանի ճարտարապետությամբ, ցուցանակներով և անհոգ անցորդներով։ Սակայն մանրազնին զննումը բացահայտում է սարսափելի մանրամասներ։ Կադրի վերին մասում երևում է Մերի Միլեր անունով մի կին, որն ընկնում է մայթին՝ ութերորդ հարկի լուսամուտից ցած նետվելուց հետո։ Ստորև՝ անտեղյակ հետիոտները, հյուրանոց շտապող ոստիկանուհին և պատերազմական քարոզչական պաստառի («Տվեք մինչև ցավի հասցնի Հիտլերին») կողքին նստած մարդիկ ստեղծում են առօրյայի և հանկարծակի ողբերգության սարսափելի հակադրություն։ Քանի որ լուսանկարն արվել է խոշոր ֆորմատի Graflex Speed Graphic տեսախցիկով, մանրամասների հստակությունը ապշեցուցիչ է՝ սկսած հյուրանոցի սենյակների վարձավճարի ցուցանակներից մինչև փողոցում գտնվողների դեմքերի արտահայտությունները։
Պահը լուսանկարի հետևում
1942 թվականի մայիսի 7-ի կեսօրին Մերի Միլերը մտել էր Ժենեսի հյուրանոց և գրանցվել «Մ. Միլեր» կեղծանունով՝ պնդելով, թե Չիկագոյից է։ Իրականում նա Բուֆալոյի բնակչուհի էր, որն ապրում էր քրոջ հետ և հյուրանոց էր մտել՝ հարազատներին այցելելու պատրվակով։ Նա անմիջապես փակվել էր հյուրանոցի կանանց սանհանգույցում և դուրս եկել ութերորդ հարկի լուսամուտի թիթեղին։ «Buffalo Courier Express»-ի լուսանկարիչ Ի. Ռասել Սորգին, վերադառնալով հանձնարարությունից, նկատել էր ոստիկանական մեքենաները և հետևել դրանց։ Տեսնելով կնոջը եզրին՝ Սորգին արագ արել էր երկու նախնական կադր, մինչ կինը տատանվում էր։ Մինչ նա խדացնում էր ժապավենը հաջորդ կադրի համար, Միլերը ձեռքով արագ հրաժեշտի նշան տվեց ամբոխին և նետվեց ցած։ Ցուցաբերելով սառնասրտություն՝ Սորգին սպասեց, մինչև նա անցավ երկրորդ կամ երրորդ հարկի մակարդակով, և սեղմեց կոճակը։
Լուսանկարիչը և ստեղծման պատմությունը
Ի. Ռասել Սորգին փորձառու լուսանկարիչ էր։ Այն ժամանակ, երբ դեռ չկային արագ նկարահանող թվային կամ մոտորավոր 35 մմ տեսախցիկներ, նա ստիպված էր աշխատել խիստ տեխնիկական սահմանափակումների պայմաններում։ Graflex Speed Graphic տեսախցիկը պահանջում էր ձեռքով հանել և փոխել թերթիկաձև ժապավենները, ինչը ծայրահեղ լարված պայմաններում պահանջում էր երկաթյա կարգապահություն։ Լուսանկարը հաջորդ օրը հրապարակվեց «New York Times»-ում, իսկ ավելի ուշ՝ «LIFE» ամսագրում: Մամուլը սկզբում այն ներկայացրել էր «Հուսահատված ամուսնալուծվածը» սխալ վերնագրով, թեև փաստերը ցույց տվեցին, որ Մերի Միլերը երբեք ամուսնացած չի եղել։
Պատմական համատեքստ
Լուսանկարը 1942 թվականի մայիսի Բուֆալոյի յուրօրինակ ժամանակային պատկերն է։ Այն արտացոլում է պատերազմի մեջ գտնվող երկրի մթնոլորտը. ցուցափեղկին փակցված է հայրենասիրական պաստառ, իսկ հյուրանոց շտապող ոստիկանուհին ցույց է տալիս, թե ինչպես էին կանայք առաջին անգամ ներգրավվում իրավապահ մարմինների աշխատանքներում։ Հյուրանոցը, որը կառուցվել էր 1882 թվականին, ավելի ուշ քանդվեց՝ դառնալով քաղաքային պատմության մի մասնիկը։
Ինչու է այն կարևոր այսօր
Բացի որպես պատմական վավերագիր լինելուց, այս լուսանկարը մեծ ճանաչում ստացավ նաև հոգեբանական ուսումնասիրություններում։ Գիտնականները պարզել են, որ փորձի մասնակիցների 96%-ը առաջին հայացքից չի նկատել անկում ապրող կնոջը՝ ուշադրությունը սևեռելով փողոցի մարդկանց և ցուցանակների վրա։ Այս հոգեբանական առանձնահատկությունը ցույց է տալիս կադրի սարսափելի խորհրդավորությունը՝ թաքնված ողբերգություն՝ առօրյա աղմկոտ քաղաքի աչքի առաջ:

