Սեպտեմբերի 8-ի առավոտյան Երուսաղեմի Ռամոտ խաչմերուկում տեղի ունեցած հրաձգությունը հինգ մարդու կյանք խլեց և առնվազն 12 վիրավոր թողեց, հայտնում են Իսրայելի արտակարգ ծառայությունները։ Այս դեպքը, որը վերջին տարիների ամենաարյունալիերից է, խորացրել է տարածաշրջանում լարվածությունը՝ առաջացնելով միջազգային ուշադրություն և քաղաքական վեճեր։
Դեպքի մանրամասները. Ի՞նչ է տեղի ունեցել Ռամոտ խաչմերուկում
Իսրայելի ոստիկանությունը հայտնել է, որ երկու հարձակում կատարողները մոտեցել են մեքենայով և կրակել են ավտոբուսի կանգառում սպասող մարդկանց վրա Երուսաղեմի հյուսիսարևմտյան ծայրամասում գտնվող Ռամոտ խաչմերուկում։ Ըստ BBC-ի, հարձակվողները օգտագործել են ավտոմատ զենքեր՝ առաջացնելով խուճապ։ Ստուգված տեսանյութում երևում է, թե ինչպես սև հագուստով մարդիկ վազում են ճանապարհով՝ կանգնած մեքենաների միջով։
Magen David Adom (MDA) արտակարգ ծառայության աշխատակիցները հաղորդել են, որ հինգ մարդ զոհվել է, այդ թվում՝ 50-ամյա տղամարդ և կին, ինչպես նաև երեք տղամարդ՝ 30-ական տարիքներում։ Վիրավորների թիվը հասնում է 12-ի, որոնցից վեցը գտնվում են ծանր վիճակում։ Հարձակվողները սպանվել են անվտանգության աշխատակցի և քաղաքացու կողմից, ըստ Իսրայելի ոստիկանության։
Դեպքի վայրից տարածված լուսանկարներում, որոնք հրապարակել է Reuters-ը, երևում են ավտոբուսի պատուհանների փամփուշտների անցքեր, կոտրված ապակիներ և ոստիկանության ժապավեններ։
Քաղաքական արձագանքներ. Նեթանյահուն չեղարկել է դատարան ներկայանալը
Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն դեպքից հետո ժամանել է դեպքի վայր՝ հետաձգելով իր մասնակցությունը կոռուպցիայի գործով դատական նիստին։ Լրագրողների հետ զրույցում նա խոստացել է շարունակել «ահաբեկչության դեմ պատերազմը» Երուսաղեմում, Գազայում և Արևմտյան ափում։ Նրան ուղեկցել է ազգային անվտանգության նախարար Իթամար Բեն Գվիրը, որը նույնպես նման տեսակետներ է հայտնել։
Դեպքը խորացրել է տարածաշրջանում քաղաքական լարվածությունը։ Ըստ CNN-ի, անցած շաբաթ Իսրայելի անվտանգության պաշտոնյաները Նեթանյահուին նախազգուշացրել էին Արևմտյան ափում բռնությունների սրման հնարավորության մասին՝ պայմանավորված Պաղեստինի պետականության ճանաչման սպասվող զարգացումներով ՄԱԿ-ում։
Պատասխաններ պաղեստինյան խմբերից և միջազգային հանրությունից
Չնայած որևէ խումբ չի ստանձնել հարձակման պատասխանատվությունը, Համասը և Իսլամական Ջիհադը ողջունել են դեպքը։ Համասը այն նկարագրել է որպես «բնական պատասխան» Իսրայելի քաղաքականությանը Գազայում և Արևմտյան ափում։ Խումբը նաև կոչ է արել զինված դիմադրության նոր գործողությունների՝ կանխատեսելով հետագա լարվածություն։
Միջազգային արձագանքները եղել են խառը․ որոշ երկրներ դատապարտել են բռնությունները, իսկ մյուսները կոչ են արել զսպվածության։ Հարձակումը տեղի է ունենում Գազայում Իսրայելի ուժերի ռազմական գործողությունների ֆոնին՝ իբր ահաբեկիչների դեմ։
Ընդհանուր համատեքստը. աճող լարվածություն Երուսաղեմում և նրա սահմաններից դուրս
Հրաձգությունը 2023 թվականից ի վեր Երուսաղեմում տեղի ունեցած ամենամահաբեր հարձակումն է և ավելացնում է տարածաշրջանի բռնությունների ցուցակը։ Ըստ Al Jazeera-ի, հարձակման հետևանքով Իսրայելի ուժերը փակել են Արևելյան Երուսաղեմի և Արևմտյան ափի միջև բոլոր անցակետերը և ռազմական շրջափակում սահմանել մի քանի պաղեստինյան գյուղերում։ Արշավներ են իրականացվել Քաթանայում, Բիդդուում, Բեյթ Ինանում և Բեյթ Դուկուում՝ հնարավոր մեղսակիցների որոնման նպատակով։
Այս սրացումը տեղի է ունենում պաղեստինյան տարածքներում տնտեսական իրավիճակի վատթարացման և Արևմտյան ափի հատվածների հնարավոր բռնակցման վերաբերյալ Իսրայելի քննարկումների ֆոնին։ Վերլուծաբանները նախազգուշացնում են, որ այս զարգացումները կարող են հանգեցնել լայնածավալ բախումների՝ էլ ավելի ապակայունացնելով տարածաշրջանը։
Երուսաղեմի հրաձգությունը ողբերգական հիշեցում է շարունակվող հակամարտության և դրա կործանարար ազդեցության մասին խաղաղ բնակիչների վրա։ Քանի դեռ հետաքննությունները շարունակվում են, դեպքը ընդգծում է դիվանագիտական ջանքերի անհրաժեշտությունը՝ բռնությունների պատճառների լուծման համար։