Apple-ը հետաձգեց «Սավանտի» ցուցադրությունը քաղաքական լարվածության ֆոնին
Այն օրը, երբ «Սավանտը» պետք է մեծ աղմուկով ներկայացվեր հանրությանը, Apple TV+-ը անսպասելի որոշում կայացրեց. սերիալի պրեմիերան հետաձգվեց: Պաշտոնապես պատճառ չի նշվել, սակայն այս որոշման համատեքստը ակնհայտ էր բոլորի համար։
Մի քանի շաբաթ առաջ Յուտայի համալսարանում սպանվել էր պահպանողական ակտիվիստ Չարլի Կիրկը՝ իրադարձություն, որը նոր ալիք հաղորդեց արդեն իսկ պառակտված ամերիկյան հասարակությանը: Այս բարդ և լարված մթնոլորտում Apple-ը լուռ հետաձգեց ցուցադրությունը՝ նշելով միայն «ուշադիր քննարկումներ» և խոստանալով ապագայում վերադառնալ սերիալին։ Ինչպես նշում են NBC News և Variety-ն, պաշտոնական հայտարարությունը ոչ մեկին չհամոզեց և նոր հարցեր առաջացրեց ինչպես ստեղծագործական թիմի, այնպես էլ թեմայով հետաքրքրված հանրության համար։
Չաստեյնի հրապարակային դիրքորոշումը՝ «Մենք տարբեր դիրքերում ենք»
Apple-ը, կարծես, ակնկալում էր, որ գլխավոր դերակատարը լռելու է։ Սակայն Ջեսիկա Չաստեյնը, ով ոչ միայն սերիալի գլխավոր դերակատարն է, այլև գործադիր պրոդյուսերը, Ինստագրամում հանդես եկավ հրապարակային հայտարարությամբ՝ համադրելով հարգալից տոնն ու սկզբունքային դիրքորոշումը։ «Ես մեծապես գնահատում եմ իմ համագործակցությունը Apple-ի հետ։ Նրանք եղել են հրաշալի գործընկերներ, ես խորապես հարգում եմ նրանց թիմը»,— գրել է Չաստեյնը։ Սակայն նա միանշանակ ընդգծել է՝ «Մենք տարբեր դիրքերում ենք «Սավանտի» ցուցադրության հետաձգման հարցում»։
Չաստեյնի խոսքերը ազդեցիկ էին, քանի որ դրանք գալիս էին համոզմունքից։ Հինգ տարի է, ինչ այս թիմը աշխատում է մի նախագծի վրա, որը յուրաքանչյուր նոր բռնության մասին լուրով դառնում է ավելի արդիական։ «Վերջին հինգ տարիների ընթացքում, երբ աշխատում էինք այս սերիալի վրա, ԱՄՆ-ում ականատես եղանք ցավալիորեն շատ բռնությունների»,— նշել է նա՝ հիշատակելով Միչիգանի նահանգապետ Գրետչեն Ուիթմերի առևանգման փորձը, Կապիտոլիումի վրա 2021-ի հունվարի 6-ի հարձակումը, Նախագահ Դոնալդ Թրամփի դեմ երկու մահափորձերը, Մինեսոտայում դեմոկրատ օրենսդիրի սպանությունը և վերջերս՝ Կիրկի սպանությունը։
«Այս դեպքերը, թեև չեն ընդգրկում ԱՄՆ-ում արձանագրված ողջ բռնությունների շրջանակը, ցույց են տալիս ավելի լայն մտածելակերպ, որն անցնում է քաղաքական սահմաններից և պետք է բացահայտվի»,— ընդգծել է Չաստեյնը։ Նրա խոսքն ավելի շատ կոչի էր նման՝ ոչ թե հուսահատության։
«Սավանտը»՝ իրականության և արվեստի հատման կետում
«Սավանտը» պարզապես հերթական հեղինակային դրաման չէ։ Սերիալը ստեղծվել է 2019թ. Cosmopolitan ամսագրում հրապարակված Անդրեա Ստենլիի «Հնարավո՞ր է կանխել զանգվածային հրաձգությունը՝ նախքան այն տեղի ունենա» հոդվածի հիման վրա։ Գլխավոր հերոսուհին, որին մարմնավորում է Չաստեյնը, ներթափանցում է առցանց ատելության խմբեր՝ փորձելով կանխել ներքին ծայրահեղականությունը մինչև այն բռնության վերածվելը։
Սերիալի առաջին երկու էպիզոդների պրեմիերան նախատեսված էր սեպտեմբերի 26-ին, շարունակական թողարկումներով մինչև նոյեմբեր։ Սակայն, ինչպես նախկինում USA Network-ի «Shooter» սերիալի կամ «Բաֆի, վամպիրների սպանողը» նախագծի հետ էր, երբ սերիաների թողարկումները հետաձգվում էին զանգվածային բռնությունների պատճառով, «Սավանտը» դարձավ հերթական ստեղծագործությունը, որի թեմատիկ արդիականությունը դարձավ պատճառ ցուցադրության կասեցման համար։ Ինչպես նշում է Los Angeles Times-ը, նման դեպքերը հաճախացել են վերջին տարիներին։
Չաստեյնի համար, սակայն, թեմայի արդիականությունը պատճառ է ոչ թե այն կասեցնելու, այլ հենց հիմա հանրությանը ներկայացնելու։ «Ես երբեք չեմ խուսափել բարդ թեմաներից, և եթե միայն ցանկանայի, որ այս սերիալն այդքան արդիական չլիներ, ցավոք, այն այդպես է։ «Սավանտը» պատմում է այն հերոսների մասին, ովքեր ամեն օր փորձում են կանխել բռնությունը՝ մինչ այն տեղի ունենա, և նրանց խիզախությունը գովաբանելը ավելի հրատապ է, քան երբևէ»,— գրել է նա։
Կորպորատիվ զգուշավորությունը ընդդեմ ստեղծագործական անհրաժեշտության
Apple-ի որոշումը կայացվել է մի ժամանակահատվածում, երբ ամերիկյան մեդիա դաշտը բախվում է աննախադեպ քաղաքական և սոցիալական ճնշումների։ Disney-ն, օրինակ, վերջերս կասեցրեց Ջիմի Քիմելի գիշերային շոուն՝ սկանդալային կատակից հետո, ինչին հետևեցին քննադատություններ ինչպես Դաշնային կապի հանձնաժողովից, այնպես էլ երկկողմանի հասարակական արձագանք։ Քիմելի վերադարձից հետո անգամ որոշ հեռուստաընկերություններ հրաժարվեցին հեռարձակել նրա շոուն։
Միևնույն ժամանակ, Apple-ի գործադիր տնօրեն Թիմ Կուկը փորձում է հավասարակշռություն պահպանել Թրամփի վարչակազմի հետ՝ խոստանալով մոտ 600 միլիարդ դոլարի ներդրում ԱՄՆ-ում և միաժամանակ խուսափելով նոր մաքսատուրքերից։ Այս պայմաններում յուրաքանչյուր կոնտենտի թողարկում դառնում է ռիսկային՝ սպառնալով բացասական արձագանք, կարգավորող մարմինների ուշադրություն կամ վստահության կորուստ ստեղծագործական թիմի և հանդիսատեսի շրջանում։
Չաստեյնի համար, սակայն, խաղադրույքները շատ ավելի բարձր են։ «Չնայած հարգում եմ Apple-ի որոշումը՝ ժամանակավորապես կասեցնել ցուցադրությունը, հույս ունեմ, որ շուտով սերիալը կհասնի հանդիսատեսին»,— եզրափակել է նա։ Նրա խոսքերում միաժամանակ կա հարգանք ու ակնկալիք՝ ստեղծագործական ազատության և հասարակական պահանջի միջև բարդ հավասարակշռության պայմաններում։
Երբ արվեստը հանդիպում է իրականությանը
«Սավանտի» պատմությունն, ըստ էության, ամերիկյան այսօրվա պատմությունն է՝ հասարակություն, որը պայքարում է բռնության, պառակտման և արվեստի դերի շուրջ՝ ի պատասխան ազգային վերքերի։ Մինչ Apple-ը մտածում է իր հաջորդ քայլի մասին, Չաստեյնի հրապարակային դիրքորոշումը երաշխավորում է, որ հարցը չի մոռացվելու։ Կտեսնի՞ արդյոք այս սերիալը լայն հանդիսատեսը՝ դեռ հարց է։ Բայց այն հարցերը, որ այն առաջ է բերում՝ քաջության, գրաքննության և մեդիաընկերությունների ու արվեստագետների պատասխանատվության վերաբերյալ, ակտուալ են ու մնում են օրակարգում։
Վերջում «Սավանտի» հետաձգումը պարզապես ծրագրային փոփոխություն չէ. այն վկայում է կորպորատիվ ռիսկերի կառավարման և մշակութային ինքնաքննության հրատապության միջև անհարմար հավասարակշռության մասին: Չաստեյնի սկզբունքային դիրքորոշումը ցույց է տալիս, որ նույնիսկ գեղարվեստական դրամայի աշխարհում ազատ արտահայտվելու և սոցիալական պատասխանատվության սահմանները վերաձևավորվում են հենց մեր աչքի առաջ: