Ի՞նչ է Կոսմոս 482-ը և ինչու է այն կարևոր:
Կոսմոս 482-ը խորհրդային տիեզերանավ է, որը արձակվել է 1972 թվականի մարտի 31-ին՝ Վեներա ծրագրի շրջանակներում: Ծրագիրը նպատակ ուներ ուսումնասիրել Վեներա մոլորակը: Սակայն արձակման ընթացքում տեղի ունեցած սխալի պատճառով տիեզերանավը չկարողացավ դուրս գալ Երկրի ձգողական դաշտից և մնաց Երկրի ուղեծրում:
Տիեզերանավի առաքելությունը պետք է միանար իր զույգին՝ Վեներա 8-ին, Վեներայի ուսումնասիրության համար: Մինչդեռ Վեներա 8-ը հաջողությամբ վայրէջք կատարեց Վեներայի վրա և փոխանցեց արժեքավոր տվյալներ, Կոսմոս 482-ի վայրէջքի մոդուլը մնաց Երկրի ուղեծրում:
Ինչու՞ Կոսմոս 482-ը չհասավ Վեներա:
Կոսմոս 482-ի ձախողման պատճառը վերին աստիճանի հրթիռի սխալն էր: NASA-ի համաձայն՝ սխալ ժամանակաչափի պատճառով շարժիչը վաղաժամ անջատվեց, ինչը խանգարեց տիեզերանավին դուրս գալ Երկրի ձգողական դաշտից:
Արձակման ժամանակ տիեզերանավը բաժանվեց չորս մասի: Երկու մասերը, որոնք մնացին ցածր ուղեծրում, այրվեցին մթնոլորտում 48 ժամվա ընթացքում: Մյուս երկու մասերը, ներառյալ վայրէջքի մոդուլը, մնացին ավելի բարձր ուղեծրում:
Ինչո՞վ է առանձնանում Կոսմոս 482-ի մուտքը:
Ի տարբերություն ժամանակակից արբանյակների, որոնք նախատեսված են ամբողջությամբ այրվելու մթնոլորտում, Կոսմոս 482-ը կառուցված է Վեներայի մթնոլորտի ծանր պայմաններին դիմակայելու համար: Վայրէջքի մոդուլը ունի տիտանի մարմին և ջերմային պաշտպանիչ շերտ, ինչը մեծացնում է հավանականությունը, որ դրա մասերը կարող են պահպանվել մթնոլորտային մուտքից հետո:
Հարվարդ-Սմիթսոնյան աստղաֆիզիկայի կենտրոնի աստղագետ Ջոնաթան Մակդոուելը նշել է, որ տիեզերանավի մարդկանց վրա ազդեցության վտանգը նվազագույն է, բայց ոչ զրո: «Չկա մեծ անհանգստության կարիք, բայց դուք չէիք ցանկանա, որ այն ընկնի ձեր գլխին»,- գրել է Մակդոուելը իր կայքում:
Որտե՞ղ և ե՞րբ կվայրէջք կատարի Կոսմոս 482-ը:
Կոսմոս 482-ի մուտքի ճշգրիտ վայրը և ժամանակը մնում են անհայտ՝ անկառավարելի մուտքի պատճառով: Ներկայիս կանխատեսումները ցույց են տալիս, որ մուտքը տեղի կունենա 2025 թվականի մայիսի 10-ի մոտակայքում, բայց դա կարող է տատանվել մի քանի օրով:
Տիեզերանավի ուղեծրային թեքությունը 51.7 աստիճան է, ինչը նշանակում է, որ այն կարող է մուտք գործել 52° հյուսիսից մինչև 52° հարավ լայնություններում:
Տիեզերական աղբի խնդիրները
Կոսմոս 482-ի մուտքը ընդգծում է տիեզերական աղբի աճող խնդիրը: Եվրոպական տիեզերական գործակալության (ESA) տվյալներով՝ ներկայումս Երկրի ուղեծրում կա ավելի քան 1.2 միլիոն հայտնի տիեզերական աղբի կտոր:
ESA-ն զգուշացնում է, որ նույնիսկ եթե նոր աղբ չստեղծվի, առկա աղբը կարող է հանգեցնել բախումների և մասնատումների:
Վեներա ծրագիրը
Վեներա ծրագիրը խորհրդային առաքելությունների շարք էր, որոնք նպատակ ունեին ուսումնասիրել Վեներա մոլորակը: 1960-1980-ականներին ԽՍՀՄ-ը արձակեց 29 տիեզերանավ դեպի Վեներա:
Կոսմոս 482-ը ծրագրի անհաջող առաքելություններից մեկն էր, բայց նրա զույգը՝ Վեներա 8-ը, հաջողությամբ վայրէջք կատարեց Վեներայի վրա:
Կոսմոս 482-ի մուտքը հիշեցնում է տիեզերական ուսումնասիրությունների վաղ շրջանի ժառանգությունը և տիեզերական աղբի խնդիրները: Չնայած մարդկանց վրա վտանգը նվազագույն է, դեպքը ընդգծում է տիեզերական աղբի կառավարման կարևորությունը:
Աղբյուր: NASA, Եվրոպական տիեզերական գործակալություն, Հարվարդ-Սմիթսոնյան աստղաֆիզիկայի կենտրոն