Լուսնի հետ չնախատեսված բախում
Չորեքշաբթի՝ 2026 թվականի օգոստոսի 5-ին, SpaceX ընկերության Falcon 9 հրթիռի դեն նետված աստիճանը բախվել է Լուսնի մակերեսին՝ համալրելով Լուսնի վրա առկա տիեզերական աղբի ցանկը։ 4000 կգ (8800 ֆունտ) կշռող և հինգհարկանի շենքի չափեր ունեցող այս օբյեկտը բախվել է Էյնշտեյն խառնարանի մոտակայքում՝ ժամը 02:35-ի սահմաններում (EDT), շարժվելով 8700 կմ/ժ արագությամբ։
2025-010D անունը ստացած այս հրթիռային աստիճանը տիեզերք էր արձակվել 2025 թվականի հունվարին՝ լուսնային վայրէջքային մոդուլներ տեղափոխելու նպատակով։ Առաքելությունից հետո այն մնացել էր անկայուն ուղեծրում, և արեգակնային ակտիվության ու ձգողական ուժերի համակցությամբ՝ վերջնականապես ուղղվել դեպի Լուսին։
Գիտական նշանակություն
Թեև բախումը տեսանելի չէր անզեն աչքով, հետազոտողները այն համարում են երկրաբանական ուսումնասիրությունների եզակի հնարավորություն։ Լոս Ալամոսի ազգային լաբորատորիայի հետազոտող Բենջամին Ֆերնանդոն նշում է, որ քանի որ հրթիռի զանգվածն ու արագությունը հայտնի են, այս բախումը կարող է ծառայել որպես «կալիբրացիոն իրադարձություն»։ Գիտնականները հույս ունեն վերլուծել փոշու և ռեգոլիթի արտանետումները՝ հասկանալու համար Լուսնի այդ հատվածի բաղադրությունը։
Տիեզերական աղբի խնդիրը
Այս միջադեպը ընդգծում է Լուսնի մակերեսին մարդածին օբյեկտների կուտակման լուրջ խնդիրը։ Ներկայումս Լուսնի վրա կա մոտ 3000 մարդածին օբյեկտ՝ ընդհանուր 209 տոննա քաշով։ Քանի որ NASA-ի «Արտեմիս» ծրագիրը և միջազգային առևտրային առաքելությունները նպատակ ունեն Լուսնի հարավային բևեռում մշտական բազա հիմնել, տիեզերական աղբի հետ բախման վտանգը դառնում է ավելի իրական։ Մասնագետները զգուշացնում են, որ առանց միջազգային հստակ կանոնակարգերի՝ ապագա առաքելությունները կարող են վտանգվել, իսկ Լուսնի անաղարտ շրջանները՝ աղտոտվել։
SpaceX-ը հայտնել է, որ NASA-ի հետ քննարկումներ է վարում ապագայում նմանատիպ բախումները կանխելու ուղիների շուրջ։ Առայժմ գիտնականները շարունակում են վերամշակել աստղադիտակներից ստացված տվյալները՝ բախման հետևանքով առաջացած խառնարանի չափերը ճշգրտելու համար։