Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինն առաջիկա Պետական դումայի ընտրություններն ակնհայտորեն վերածել է Ուկրաինայում ընթացող լայնամասշտաբ պատերազմի վերաբերյալ համազգային հանրաքվեի։ Սեպտեմբերի 18-20-ը նախատեսված եռօրյա քվեարկությունից առաջ ունեցած ելույթում Պուտինը հայտարարել է, որ ընտրողների մասնակցությունը կծառայի որպես ռազմական քարոզարշավին հանրային աջակցության ուղղակի ցուցիչ՝ քաղաքացիներին կոչ անելով քվեարկությունը դիտարկել որպես արտաքին ճնշումներին հավաքական պատասխան, ինչպես հաղորդում է France 24-ը։
Սա Ռուսաստանում առաջին խորհրդարանական ընտրություններն են 2022 թվականի փետրվարին սկսված ներխուժումից ի վեր։ Ստորին պալատի բոլոր 450 տեղերի համար բարձր մասնակցություն պահանջելով՝ Կրեմլը ձգտում է իրավական և քաղաքական լեգիտիմություն ապահովել երկարատև պատերազմի համար, նույնիսկ երբ ներքին դժգոհությունները, տնտեսական մարտահրավերները և էլիտաների վերահսկվող քննադատությունը փորձարկում են ռեժիմի կայունությունը։
«Պուտինի կուսակցություն» ապրանքանիշի վերադարձը
Նախագահական աշխատակազմի և իշխող կուսակցության միջև ինստիտուցիոնալ կապն հասել է աննախադեպ մակարդակի։ Հունիսի 28-ին Մոսկվայում կայացած համագումարում «Եդինայա Ռոսիան» ներկայացրեց իր թեկնածուների ցուցակը, որը լիովին կազմված է պատերազմին աջակցող գործիչներից, և 2007 թվականից ի վեր առաջին անգամ պաշտոնապես հանդես եկավ որպես «Պուտինի կուսակցություն»։ «Լինել Պուտինի հետ՝ նվազագույն պարտադիր պայման է» կարգախոսով քարոզարշավը վերջ է դնում գրեթե երկու տասնամյակ տևած ձևական տարանջատմանը։
Jamestown Foundation-ի վերլուծաբանները նշում են, որ Պուտինի և իշխող կուսակցության միջև հանրային մերձեցումը հաշվարկված քայլ է՝ ցույց տալու բացարձակ միասնություն։ Այս փոփոխությունը հաջորդում է տնտեսական անկման, ռազմական ծախսերի աճի և արևմտյան հետախուզական արտահոսքերի ֆոնին էլիտաներում առաջացած տագնապներին։
Վերահսկվող դժգոհությունը որպես տեղեկատվական գործիք
Չնայած անխախտ միասնության արտաքին ցուցադրմանը, Կրեմլը համակարգված կերպով թույլատրում է ռեժիմին հավատարիմ գործիչների կողմից սահմանափակ քննադատություն։ Սա ոչ թե թուլության նշան է, այլ անվտանգության ապարատի կողմից տեղեկատվություն հավաքագրելու փորձված մեխանիզմ։
Վերջին ամիսներին արձանագրվել են նման վերահսկվող քննադատության մի քանի դեպքեր․
- Ապրիլին հայտնի բլոգեր Վիկտորիա Բոնյան սոցիալական ցանցերով դիմեց Պուտինին՝ բարձրաձայնելով շարքային քաղաքացիների տնտեսական խնդիրները։ ՌԴ նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը հրապարակավ արձագանքեց՝ նշելով, որ այդ հարցերն անուշադրության չեն մատնվում։
- Կոմունիստական կուսակցության ղեկավար Գենադի Զյուգանովը Պետդումայում զգուշացրեց տնտեսական ճգնաժամի մասին՝ համեմատելով իրավիճակը 1917 թվականի Բոլշևիկյան հեղափոխության նախօրեի հետ։
- Մայիսին «ՎԷԲ.ՌՖ» պետական կորպորացիայի գլխավոր տնտեսագետ Անդրեյ Կլեպաչը հայտարարեց, որ ռազմական ծախսերն ավելանում են, իսկ Ուկրաինայի տնտեսությունը չի փլուզվի, ինչից հետո օգոստոսին ազատվեց աշխատանքից։
Հակապատերազմական ընդդիմության վերացումը
Եթե ռեժիմին հավատարիմ գործիչներին թույլատրվում է սահմանափակ քննադատություն, ապա իրական հակապատերազմական ընդդիմությունը ենթարկվում է բացարձակ ճնշման։ Լիբերալ «Յաբլոկո» կուսակցությանը պաշտոնապես արգելվել է մասնակցել ընտրություններին հակապատերազմական դիրքորոշման պատճառով։ Օգոստոսի 17-ին կուսակցության փոխնախագահ Լև Շլոսբերգը դատապարտվեց ավելի քան 11 տարվա ազատազրկման՝ ռուսական բանակը «վարկաբեկելու» մեղադրանքով։
Անկախ մեդիայի բացակայության պայմաններում ընտրողները չունեն որևէ իրավական մեխանիզմ հակապատերազմական տրամադրություններ արտահայտելու համար, ինչը երաշխավորում է, որ 450-տեղանոց Պետդուման լիովին ենթակա կնշանակվի Կրեմլի որոշումներին։