Նեթանյահուի կարճատև այցը ՄԱԿ՝ բողոքի ցույցերի ֆոնին
Իսրայելի վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուի՝ ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի Նյու Յորք կատարած այցը կտրուկ կրճատվել է՝ տևելով ընդամենը վեց ժամ՝ բողոքի ցույցերի աճող ալիքի և լուրջ դիվանագիտական վիճաբանությունների ֆոնին։ 2026 թվականի սեպտեմբերի 23-ի այցի ընթացքում իսրայելցի ընդդիմադիրների, ձախակողմյան ամերիկյան հրեական կազմակերպությունների և պաղեստինամետ խմբերի կոալիցիան դուրս է եկել Մանհեթենի փողոցներ՝ պահանջելով պատասխանատվություն Իսրայելի՝ Գազայում և օկուպացված Հորդանան գետի Արևմտյան ափին իրականացրած գործողությունների համար, ինչպես հաղորդում է The New Arab-ը։
Ցույցերին նպաստել են նաև ԱՄՆ հայտնի դեմքերի կտրուկ քննադատությունները։ Դեմոկրատ սենատոր Քրիս Վան Հոլենը հրապարակայնորեն Նեթանյահուին անվանել է «հանցագործ պատերազմական հանցագործ» և «քրոնիկական ստախոս»։ Վան Հոլենի արտահայտությունները, որոնք հնչել են այն բանից հետո, երբ Նեթանյահուն տեսանյութ էր հրապարակել՝ քննադատելով Նյու Յորքի քաղաքապետ Զոհրան Մամդանիին, ընդգծել են Քրեական դատարանի (ICC) կողմից 2024 թվականի նոյեմբերին Նեթանյահուի և պաշտպանության նախկին նախարար Յոավ Գալանտի նկատմամբ տրված ձերբակալման օրդերը՝ Գազայում պատերազմական հանցագործությունների և մարդկության դեմ հանցագործությունների համար պատասխանատվություն կրելու մեղադրանքով։ Նեթանյահուն և Իսրայելը հետևողականորեն մերժել են այդ մեղադրանքները և վիճարկել ՄՔԴ-ի իրավասությունը։
ԱՄՆ-Իսրայել հարաբերությունների լարվածությունը
Սենատոր Վան Հոլենի կտրուկ հանդիմանությունը ընդգծել է Դեմոկրատական կուսակցության ներսում Իսրայելի վարքագծի շուրջ աճող տարաձայնությունը։ Նա Նեթանյահուին մեղադրել է ստելու և ՄԱԿ-ի իր հարթակը շահագործելու մեջ՝ քաղաքապետ Մամդանիի քննադատություններին պատասխանելու համար, ով նախկինում Նեթանյահուին անվանել էր «պատերազմական հանցագործ» և Նյու Յորքի բնակիչներին կոչ արել բողոքել։ Իսրայելի ՄԱԿ-ի առաքելությունն ակնկալում էր «ինտենսիվ» բողոքի ցույցեր այցի ընթացքում՝ մեղադրելով Մամդանիին թշնամական ընդունելության համար, ըստ The New Arab-ի։
Հռետորաբանությունից բացի, Վան Հոլենը նաև մտահոգություն է հայտնել օկուպացված Հորդանան գետի Արևմտյան ափում սպանված ամերիկացի քաղաքացիների համար պատասխանատվության բացակայության վերաբերյալ։ Նա քննադատել է Նեթանյահուի կառավարությանը՝ այդ դեպքերում արդարադատություն չապահովելու համար՝ հիշատակելով փետրվարին իսրայելցի վերաբնակիչի կողմից 19-ամյա պաղեստինա-ամերիկացի Նասրալլա Աբու Սիյամի սպանությունը։ Անցյալ շաբաթ Վան Հոլենը, դեմոկրատ սենատորներ Թիմ Քեյնի և Բերնի Սանդերսի հետ միասին, բանաձև է ներկայացրել, որով Պետդեպարտամենտից պահանջվում է Կոնգրեսին զեկուցել Արևմտյան ափում «բռնության օրինաչափության» մասին, ներառյալ 2022 թվականից ի վեր սպանված ինը ԱՄՆ քաղաքացիների մահերը։ Այս բանաձևը, եթե ընդունվի, կպարտադրի հրապարակել չդասակարգված հայտարարություններ՝ իսրայելական ուժերի, Իսրայելի Սահմանային ոստիկանության կամ Արևմտյան ափում իսրայելցի քաղաքացիական անձանց կողմից ԱՄՆ քաղաքացիների սպանությունների հետաքննությունների և օկուպացված տարածքում պաղեստինցիների մարդու իրավունքների վիճակի գնահատականի վերաբերյալ։
Դիվանագիտական վեճ Ֆրանսիայի հետ ՄԱԿ-ում
Նեթանյահուի այցը ոչ միայն հանդիպել է ԱՄՆ ներքին ընդդիմությանը, այլև ներքաշվել է Ֆրանսիայի հետ դիվանագիտական վեճի մեջ։ ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայում իր ելույթի ժամանակ Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը քննադատել է Իսրայելի գործողությունները օկուպացված Հորդանան գետի Արևմտյան ափում՝ հայտարարելով, որ «Համասը երբեք չի ղեկավարել Արևմտյան ափը։ Այնտեղ բռնությունը շարունակվել է անցյալ հոկտեմբերյան հրադադարից հետո, ներառյալ գրեթե ամենօրյա իսրայելական հարվածները, մինչդեռ մարդասիրական պայմանները մնում են ծանր»։ Նեթանյահուն անմիջապես դատապարտել է Մակրոնի արտահայտությունները՝ դրանք անվանելով «գրոտեսկային», ինչպես հաղորդում է BBC News-ը։
Ֆրանսիական դիվանագիտական աղբյուրը հետագայում The Jerusalem Post-ին պարզաբանել է, որ Մակրոնի հայտարարությունը սխալ է մեկնաբանվել՝ բացատրելով, որ Ֆրանսիայի նախագահը մտադիր էր փոխանցել, որ Համասը երբեք չի *ղեկավարել* Արևմտյան ափը։ Չնայած այս պարզաբանմանը, ԱՄՆ դեսպանը Իսրայելում՝ Մայք Հաքաբին, նույնպես դատապարտել է Մակրոնի մեկնաբանությունները՝ դրանք անվանելով «իրականությունից կտրված»։ Արևմտյան ափը, որտեղ ապրում են մոտ 3,3 միլիոն պաղեստինցիներ իսրայելցի վերաբնակիչների կողքին, մնում է բախումների կետ, քանի որ բնակավայրերը համարվում են անօրինական միջազգային իրավունքի համաձայն, և շարունակվում է բռնությունը, ներառյալ վերջերս տեղի ունեցած մի դեպք, երբ 36-ամյա Շուքրունը սպանվել է պաղեստինցու կողմից Արևմտյան ափի Նևե Ցուֆ բնակավայրի մոտ, ըստ իսրայելական ոստիկանության։
Անվտանգություն և միջազգային վերահսկողություն
Նեթանյահուի կարճատև Նյու Յորքի այցի շուրջ ուժեղացված անվտանգության միջոցները ընդգծում են նրա անվտանգության վերաբերյալ լուրջ մտահոգությունները՝ բողոքի ցույցերի և միջազգային ուշադրության ֆոնին։ ՄՔԴ-ի ձերբակալման օրդերը, թեև վիճարկվում է Իսրայելի կողմից, սահմանափակումներ է դնում Նեթանյահուի ճանապարհորդության վրա բազմաթիվ երկրներում, ինչը շեշտել է սենատոր Վան Հոլենը։ ԱՄՆ ներքին քաղաքական ճնշումների, միջազգային իրավական մարտահրավերների և Ֆրանսիայի նման առանցքային դաշնակիցների դիվանագիտական դատապարտումների համադրությունը ազդարարում է իսրայելական ղեկավարության համար աճող մեկուսացման և վերահսկողության շրջան համաշխարհային ասպարեզում։