ՏՈՐՈՆՏՈ — Օնտարիոյի բարձրագույն կրթության համակարգը հայտնվել է խորը ինստիտուցիոնալ և ֆինանսական ճգնաժամում։ Պատճառը ուսանողական աջակցության խիստ սահմանափակումների ներդրումն է և մասնավոր կարիերայի քոլեջների ոլորտում պետական միջոցների չարաշահման վերաբերյալ աղմկահարույց բացահայտումները։ Այս զարգացումները թեժ քաղաքական բանավեճեր են առաջացրել նահանգի բյուջետային կառավարման, ուսանողական պարտքերի կուտակման և հանրային ֆինանսների նկատմամբ վերահսկողության շուրջ։
Օգոստոսի 1-ի նոր կանոնները. Ուսանողական պարտքի կտրուկ աճ
2026 թվականի օգոստոսի 1-ից պաշտոնապես ուժի մեջ է մտել Օնտարիոյի ուսանողական աջակցության ծրագրի (OSAP) նոր համակարգը, որն արմատապես փոխում է ֆինանսական օգնության բաշխման սկզբունքները։ Նոր մոդելի համաձայն՝ ուսանողները կարող են անվերադարձ դրամաշնորհների (grants) տեսքով ստանալ իրենց ընդհանուր ֆինանսավորման առավելագույնը միայն 25 տոկոսը, իսկ մնացած 75 տոկոսը տրամադրվում է հետվերադարձելի վարկերի (loans) տեսքով։ Նախկինում դրամաշնորհները կարող էին կազմել OSAP-ի ընդհանուր ֆինանսավորման մինչև 85 տոկոսը։
Այս փոփոխությունը լուրջ անհանգստություն է առաջացրել ուսանողական կազմակերպությունների շրջանում։ Օնտարիոյի բակալավրիատի ուսանողների դաշինքի (OUSA) իրականացրած հարցման համաձայն՝ բակալավրիատի ուսանողների 43,5 տոկոսը հույսը դնում է OSAP-ի վրա՝ իրենց կրթության ծախսերի ավելի քան կեսը հոգալու համար։ Բացի այդ, հարցվածների 63,9 տոկոսը լուրջ մտահոգություն է հայտնել ավարտելուց հետո երկարաժամկետ պարտքերի կուտակման և դրանց ծանր բեռի կապակցությամբ։
Ուսանողների ներկայացուցիչները նշում են, որ այս կրճատումները տեղի են ունենում երիտասարդների համար սոցիալ-տնտեսական ծանր պայմաններում։ Ալմա Մատեր ասոցիացիայի (AMS) արտաքին գործերի հանձնակատար և OUSA-ի ղեկավար կոմիտեի անդամ Ռեյչել Ռեդին նշել է, որ ֆինանսական աջակցությունն անհրաժեշտ է ոչ միայն ուսման վարձը վճարելու, այլև կացարանի, սննդի և գրքերի թանկացող ծախսերը հոգալու համար։ Թեև ուսանողները հասկանում են OSAP-ի ֆինանսական կայունության ապահովման անհրաժեշտությունը, նրանք խիստ կասկածամտորեն են վերաբերվում աշխատաշուկայի ներկայիս պայմաններում այդպիսի խոշոր վարկերը մարելու իրենց հնարավորություններին։
385 միլիոն դոլարի սկանդալը. Զգուշացումներ, որոնք արհամարհվել են 2023 թվականից
Մինչ պետական համալսարանների ուսանողները բախվում են պարտքերի ավելացման խնդրին, զուգահեռ ճգնաժամ է հասունացել մասնավոր կարիերայի քոլեջների ոլորտում։ Ներքին փաստաթղթերը վկայում են, որ Օնտարիոյի կարիերայի քոլեջների ասոցիացիան (Career Colleges Ontario – CCO) դեռևս 2023 թվականի հունվարից պարբերաբար զգուշացրել է Քոլեջների և համալսարանների նախարարությանը «կասկածելի» ֆինանսական գործունեության մասին։ Այս զգուշացումները հետագայում վերածվել են իրավապահ մարմինների միջամտության պաշտոնական պահանջների՝ հնարավոր համակարգային խարդախությունները կանխելու նպատակով։
CCO-ի կողմից ներկայացված տվյալները ցնցող են։ 2025 թվականի հունվարին նախարարությանն ուղղված նամակում կազմակերպությունը մատնանշել է տասը կոնկրետ մասնավոր քոլեջներ, որտեղ OSAP-ի դիմումների թիվը 2022-2024 թվականներին աճել է միջինը 855 տոկոսով։ Դրանցից մեկում արձանագրվել է գրեթե 2700 տոկոսի թռիչք՝ 2022 թվականի 107 դիմումից հասնելով 2992-ի 2024 թվականին։ Այս նույն ժամանակահատվածում նահանգի մյուս քոլեջներում դիմումների թիվը մնացել է կայուն, ինչը փաստում է, որ չարաշահումները կենտրոնացած են եղել մի քանի հաստատություններում։
Չնայած այս ահազանգերին՝ պետական տվյալները ցույց են տալիս, որ 2024-2025 ուսումնական տարում մի քանի մասնավոր կարիերայի քոլեջներ ստացել են աստղաբաշխական՝ 385 միլիոն դոլարի պետական դրամաշնորհներ։ Այս գումարը գրեթե հավասար է Օնտարիոյի բոլոր հանրային քոլեջներին միասին վերցրած տրամադրված դրամաշնորհների չափին։ Քննադատների պնդմամբ՝ սա պետական վերահսկողության կատարյալ տապալում է, որը թույլ է տվել հարյուր միլիոնավոր դոլարներ ուղղել կասկածելի կառույցներին, մինչդեռ պետական հաստատությունները տառապում էին թերֆինանսավորումից։
Քաղաքական արձագանքը և «համատարած պատժի» քննադատությունը
Բացահայտումներից հետո Քոլեջների և համալսարանների նախարար Նոլան Քուինը հայտարարեց կոշտ բարեփոխումների մասին։ Կառավարության հիմնական քայլը եղավ կարիերայի քոլեջների ուսանողներին OSAP դրամաշնորհներ ստանալու հնարավորությունից ամբողջությամբ զրկելը, ինչպես նաև պետական բուհերի ուսանողների աջակցության կրճատումը։ Նախարարի գրասենյակը պնդում է, որ այս քայլն անհրաժեշտ էր ոլորտում անօրինական գործելակերպին վերջ տալու համար։
Սակայն այս որոշումը խիստ քննադատության է արժանացել ընդդիմադիր կուսակցությունների կողմից։ Նոր դեմոկրատական կուսակցության (NDP) առաջնորդ Մարիթ Սթայլսը և Լիբերալ կուսակցության ժամանակավոր ղեկավար Ջոն Ֆրեյզերը հայտարարել են, որ կառավարությունը պատժում է բոլոր ուսանողներին իր իսկ թույլ տված անփութության պատճառով։ «Կառավարությունը երեք տարի շարունակ անտեսել է կասկածելի գործունեության մասին ահազանգերը, իսկ հիմա կրճատում է պետական բուհերի ուսանողների դրամաշնորհները, որոնք որևէ կապ չունեին այս չարաշահումների հետ»,- նշել է Սթայլսը։
Դատական հայցեր և հետագա քայլեր
Խնդիրը տեղափոխվել է նաև իրավական դաշտ։ «Academy of Learning»-ի երեք մասնաճյուղեր պաշտոնապես բողոքարկել են կառավարության որոշումը՝ պնդելով, որ նախարար Քուինը գերազանցել է իր լիազորությունները։ Նրանք նշում են, որ իրենց հաստատությունները լիովին համապատասխանել են նախարարության ստուգումներին և չպետք է զրկվեն ֆինանսավորումից այլոց անօրինական քայլերի պատճառով։
Միևնույն ժամանակ, ուսանողական միությունները փորձում են մեղմել նոր կանոնների հասցրած վնասը։ OUSA-ն լոբբինգ է անում նահանգային կառավարության կողմից անտոկոս ուսանողական վարկերի համակարգի ներդրման համար՝ դաշնային մոդելի օրինակով։ Ուսանողները նաև պահանջում են վարկերի մարման արտոնյալ ժամանակահատվածը 6 ամսից երկարաձգել մինչև առնվազն 2 տարի, ինչը հնարավորություն կտա շրջանավարտներին կայուն աշխատանք գտնել նախքան պարտքերի կուտակումը։