ՎԱՇԻՆԳՏՈՆ (Ազատ TV) – 2026 թվականի գիտական վերջին բացահայտումները արմատապես վերափոխում են թթվածնի լայնածավալ ազդեցության մեր ընկալումը՝ Երկրի վրա բարդ կյանքի ամենավաղ պահերից մինչև շաքարախտի նման ժամանակակից առողջապահական ճգնաժամերի կառավարման նորարարական մոտեցումները։ Նոր հետազոտությունները բացահայտել են ապացույցներ, որ բարդ կյանքի բոլոր ձևերի հնագույն մանրէաբանական նախնիները, հավանաբար, թթվածնասեր են եղել՝ լուծելով երկարատև էվոլյուցիոն գլուխկոտրուկը, մինչդեռ առանձին ուսումնասիրություն մանրամասնել է, թե ինչպես է թթվածնի ցածր մակարդակը զգալիորեն նվազեցնում արյան շաքարը՝ բացելով նոր ուղիներ շաքարախտի բուժման համար։
Տասնամյակներ շարունակ գիտնականները պայքարել են բարդ կյանքի՝ էուկարիոտների (բույսեր, կենդանիներ և սնկեր) առաջացման շուրջ առկա կարևոր պարադոքսի հետ։ Տեխասի համալսարանի (Օսթին) հետազոտողները, պրոֆեսոր Բրեթ Բեյքերի գլխավորությամբ, Nature ամսագրում հրապարակված հոդվածում, ներկայացրել են համոզիչ ապացույցներ, որոնք կարող են լուծել այս առեղծվածը։ Նրանք կենտրոնացել են Asgard archaea միկրոբների խմբի վրա, որոնք համարվում են բարդ կյանքի նախնիների մերձավոր ազգականներ։ Նոր ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ այս խմբի որոշ անդամներ կարող են դիմակայել կամ նույնիսկ օգտագործել թթվածինը, ինչը հաստատում է այն տեսությունը, որ բարդ կյանքը զարգացել է թթվածնի առկայությամբ միջավայրերում։ Բեյքերը բացատրել է, որ այս բացահայտումը շատ լավ է համապատասխանում այն փաստին, որ մեր նախնիներ հանդիսացող Asgard-ներից ոմանք կարողացել են օգտագործել թթվածինը։
Միաժամանակ, թթվածնի նյութափոխանակության ուսումնասիրությունների մեկ այլ կարևոր զարգացման արդյունքում, գիտնականները բացահայտել են նոր մեխանիզմ, որը ցածր թթվածնի մակարդակը կապում է արյան շաքարի նվազեցման հետ՝ հնարավորություն ստեղծելով շաքարախտի բուժման նոր մեթոդների համար։ Reuters-ի կողմից 2026 թվականի փետրվարի 20-ին լուսաբանված Cell Metabolism ամսագրում հրապարակված զեկույցը մանրամասնում է, թե ինչու է շաքարախտը ավելի քիչ տարածված բարձր լեռնային վայրերում ապրող մարդկանց մոտ, որտեղ թթվածնի մակարդակը բնականաբար ցածր է։ Սան Ֆրանցիսկոյի Gladstone Institutes-ի հետազոտողները պարզել են, որ ցածր թթվածնի պայմաններում էրիթրոցիտները կարող են կտրուկ փոխել իրենց նյութափոխանակությունը՝ դառնալով «գլյուկոզի սպունգներ» և կլանելով շաքարն անմիջապես արյան հոսքից։ Այս հայտնագործությունները ընդգծում են թթվածնի հիմնարար և բազմակողմանի դերը կենսաբանական համակարգերում։