Օստեոարթրիտի բուժման նոր մոտեցում
Յեյլի բժշկական դպրոցի հետազոտողները պարզել են, որ լակոզամիդ հակաէպիլեպտիկ դեղամիջոցը, որն արդեն հաստատված է ԱՄՆ Սննդամթերքի և դեղերի վարչության (FDA) կողմից, կարող է վերաօգտագործվել օստեոարթրիտի բուժման համար: ScienceAlert-ի հաղորդմամբ՝ նախնական լաբորատոր թեստերը ցույց են տվել, որ այն ոչ միայն մեղմում է ցավը, այլև նպաստում է վնասված հոդային աճառի վերականգնմանը:
Օստեոարթրիտը զարգանում է այն ժամանակ, երբ ոսկորների միջև գտնվող պաշտպանիչ աճառը ժամանակի ընթացքում մաշվում է: Ընթացիկ բժշկական մեթոդները թույլ են տալիս միայն կառավարել ախտանիշները, սակայն չկա դեղամիջոց, որը կարող է հետ շրջել կառուցվածքային քայքայումը, ինչի հետևանքով ծանր դեպքերում պահանջվում է վիրահատական միջամտություն:
«Bioactive Materials» ամսագրում հրապարակված արդյունքների համաձայն՝ մկների մոդելների և մարդու աճառային բջիջների լաբորատոր փորձարկումները ցույց են տվել, որ դեղամիջոցը միաժամանակ ընդունակ է խթանելու աճառի վերականգնումը, դանդաղեցնելու քայքայումը և նվազեցնելու ցավը: Քանի որ լակոզամիդն արդեն անցել է մարդու անվտանգության գնահատումները էպիլեպսիայի դեպքում, դրա կարգավորող հաստատված պրոֆիլը կարող է կրճատել կլինիկական փորձարկումների համար պահանջվող ժամանակացույցը՝ նոր հույս առաջարկելով աշխարհում հարյուր միլիոնավոր մարդկանց համար, ովքեր տառապում են այս հիվանդությամբ:
Nav1.7 սպիտակուցի դերը
Հետազոտական թիմը կենտրոնացել է լակոզամիդի վրա, քանի որ այն հանդես է գալիս որպես նատրիումական անցուղիների արգելափակիչ: Նախորդ աշխատանքներում գիտնականները նույնականացրել էին Nav1.7 անունով հայտնի սպիտակուցը, որը պատասխանատու է ինչպես ուղեղ ցավային ազդանշաններ ուղղելու, այնպես էլ աճառի ձևավորման ու քայքայման գործընթացները կարգավորելու համար: Այս սպիտակուցն ակտիվ է խոնդրոցիտների ներսում, որոնք մասնագիտացված բջիջներ են և կառավարում են հին հյուսվածքի հեռացման և նոր նյութի սինթեզի հավասարակշռությունը:
Օստեոարթրիտով ախտահարված հոդերում Nav1.7-ի ակտիվությունը բարձրանում է նորմալ մակարդակից՝ խախտելով հավասարակշռությունը: Ինչպես նշում է Յեյլի օրթոպեդիայի պրոֆեսոր, հետազոտության գլխավոր հեղինակ Չուան-Ժու Լյուն, այս սպիտակուցի արգելափակումը կարող է հանգստացնել ցավային նյարդերը և ստիպել աճառային բջիջներին սկսել վերականգնողական գործընթացներ:
Դեղաչափի օպտիմալացում և հիդրոգելի կիրառում
Լաբորատոր փորձարկումների ընթացքում պարզվել է, որ դեղամիջոցի արդյունավետությունը խիստ կախված է դեղաչափի կոնցենտրացիայից: Ավելի բարձր չափաբաժինները պարտադիր չէ, որ ավելի լավ արդյունք տան, և գիտնականները հայտնաբերել են իդեալական ցածր կոնցենտրացիա, որն ապահովում է հավասարակշռության վերականգնումը առանց գերկարգավորման:
Բացի այդ, բանավոր ընդունման փոխարեն դեղամիջոցն անմիջապես հոդի մեջ ներարկելն ավելի արդյունավետ է եղել: Հեղուկի արագ արտահոսքը կանխելու համար հետազոտողները լակոզամիդը տեղադրել են Collagen II-ից պատրաստված հատուկ ջերմազգայուն հիդրոգելի մեջ, որը ծառայում է որպես տեղային պահեստարան՝ ապահովելով դեղի դանդաղ արտազատումը մեկ ամսվա կամ ավելի երկար ժամանակահատվածում:
Բջջային ազդանշանային լրացուցիչ մեխանիզմներ
Բացի Nav1.7-ն ուղղակիորեն արգելափակելուց, հետագա հետազոտությունները պարզել են, որ լակոզամիդը փոխում է բջջային հաղորդակցության ուղիները: Բուժումը խթանել է երկու օգտակար ազդանշանային սպիտակուցների՝ HSP70-ի և միդկինի արտազատումը: HSP70-ն օգնում է բջիջներին արձագանքել շրջակա միջավայրի սթրեսին և աջակցում է հյուսվածքների վերականգնմանը, մինչդեռ միդկինն օգնում է կարգավորել բորբոքումը և պաշտպանել հոդային հյուսվածքը հետագա դեգեներացիայից:
Չնայած այս նախնական արդյունքները բջջային մոդելներում և մկների վրա ներկայացնում են խոշոր գիտական քայլ առաջ, թերապիան դեռևս պահանջում է խիստ կլինիկական փորձարկումներ մարդկանց մոտ, նախքան այն հանրային բժշկական կիրառման մեջ կմտնի:
Լակոզամիդն արդեն փորձարկվել է նաև մարդկանց մոտ՝ կապված Nav1.7-ի մուտացիաներով պայմանավորված որոշ նյարդային ցավային վիճակների հետ, ինչը հետազոտողներին ավելի մեծ վստահություն է տալիս, որ լաբորատոր արդյունքները կարող են վերածվել իրական ցավազրկման հիվանդների համար: