Լուսնի խորը մասնակի խավարում
2026 թվականի օգոստոսի 28-ի վաղ առավոտյան երկնքում տեղի կունենա աստղագիտական նշանակալի երևույթ՝ լուսնի խորը մասնակի խավարում։ Ի տարբերություն լիակատար խավարման, երբ Լուսինն ամբողջությամբ հայտնվում է Երկրի ստվերում, այս դեպքում լուսնային սկավառակի մոտ 96.2%-ը կմտնի Երկրի ստվերի ամենամութ հատվածի՝ «ումբրայի» մեջ։ Այս երևույթը հաճախ անվանում են «գրեթե արյունոտ լուսին», քանի որ խավարած հատվածը կարող է ստանալ պղնձագույն, կարմրավուն կամ շագանակագույն երանգ։
Աստղագիտական տվյալներով՝ երևույթի ընդհանուր տևողությունը կկազմի 5 ժամ 38 րոպե։ Այն կսկսվի 01:23 UTC-ին՝ թույլ կիսաստվերային փուլով, իսկ մասնակի խավարման ակտիվ փուլը, որն ավելի տեսանելի է անզեն աչքով, կմեկնարկի 02:33 UTC-ին։ Առավելագույն փուլը՝ խավարման գագաթնակետը, կգրանցվի 04:12 UTC-ին։
Նյութը պատրաստվել է starwalk.space-ի և thejournal.ie-ի հրապարակած տեղեկությունների հիման վրա։
Տեսանելիություն և դիտման առանձնահատկություններ
Խավարման տեսանելիությունը կախված է դիտողի աշխարհագրական դիրքից։ Հյուսիսային, Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկայի բնակիչները կունենան առավել բարենպաստ պայմաններ՝ երևույթի գագաթնակետը դիտելու համար։ Մեծ Բրիտանիայում և Արևմտյան Եվրոպայում խավարումը տեղի կունենա ուրբաթ օրը՝ օգոստոսի 28-ի վաղ առավոտյան, սակայն դիտողները կբախվեն մարտահրավերի. առավելագույն փուլի ժամանակ Լուսինը կգտնվի արևմտյան հորիզոնին շատ մոտ՝ ցածր դիրքում։
Օրինակ՝ Լոնդոնում Լուսինը հորիզոնից կբարձրանա ընդամենը 7-9 աստիճանով, ինչը նշանակում է, որ դիտարկման համար անհրաժեշտ է լինել բաց տարածքում՝ առանց շենքերի կամ ծառերի խոչընդոտների։ Արևելյան Եվրոպայում Լուսինը կարող է մայր մտնել մինչև խավարման խորը փուլերի ավարտը՝ սահմանափակելով դիտման հնարավորությունը։
Գիտական իրողություն և «Արյունոտ լուսին» տերմինը
Թեև հասարակության մեջ այս երևույթը հաճախ անվանում են «Արյունոտ լուսին», աստղագիտական առումով դա մասնակի խավարում է, քանի որ լուսնային սկավառակի փոքր հատվածը (մոտ 3.8%-ը) մնում է ստվերից դուրս։ Կարմրավուն գույնը պայմանավորված է Ռելեյի ցրման երևույթով, երբ Երկրի մթնոլորտը զտում է արևի լույսի կապույտ ալիքները՝ դեպի Լուսին ուղղելով միայն կարմիր սպեկտրի ճառագայթները։
Խավարումը դիտելու համար հատուկ սարքավորումներ՝ ակնոցներ կամ ֆիլտրեր, հարկավոր չեն. այն լիովին անվտանգ է անզեն աչքով կամ աստղադիտակով դիտելու համար։ Հաջորդ լիակատար լուսնային խավարումը սպասվում է միայն 2028 թվականի դեկտեմբերի 31-ին։