Ֆրանցիսկոսից հետո․ Պապ Լեոն նշում է նոր ուղի՝ կլիմայի, կյանքի և սոցիալական արդարության հարցերում

Պապ Լեոն XIV․ համաշխարհային միասնության կոչ կլիմայի հարցում

Հոկտեմբերի առավոտյան՝ Իտալիայի Կաստել Գանդոլֆոյում, Պապ Լեոն XIV-ը նստած էր հալվող սառցադաշտի կտորի դիմաց՝ խորհրդանշական վկայություն կլիմայի փոփոխության հրատապության մասին։ Նրա ուղերձը 500 ակտիվիստների, հոգևոր առաջնորդների ու պատվիրակների հավաքին հստակ էր՝ «Անտարբերության կամ հուսահատության տեղ չկա»։ Լեոն պապի համար կլիմայական արդարությունը միայն քաղաքականություն չէ, այլ՝ հավատքի և պատասխանատվության մեջ արմատավորված բարոյական պարտականություն։

Այս միջոցառումը նշում էր Ֆրանցիսկոս պապի «Laudato Si’» շրջաբերականի տասներորդ տարեդարձը՝ փաստաթուղթ, որը կոչ էր անում կաթոլիկներին և ողջ աշխարհին խնամել մոլորակը՝ որպես համատեղ տուն։ Ինչպես ընդգծեց Պապ Լեոն, այդ ժամանակ արձանագրված մարտահրավերները «այսօր ավելի արդիական են»։ Վատիկանի տարբեր գրասենյակների ու միջազգային ՀԿ-ների աջակցությամբ համաժողովը նպատակ ուներ ոչ միայն տոնելու, այլ նաև գործնական քայլեր մշակելու՝ գործընկերության և փոփոխության համար։

«Մենք մեկ ընտանիք ենք, մեկ Հոր հետ», ասաց Լեոն պապը։ «Մենք ապրում ենք նույն մոլորակում ու պետք է միասին խնամենք այն»։ Նրա հորդորը միայն հոգևոր չէր, այլ նաև՝ գործնական. քաղաքացիներն ու հասարակական կազմակերպությունները պետք է կառավարություններին պարտադրեն խիստ բնապահպանական քաղաքականություններ, իսկ յուրաքանչյուր մարդ՝ ծնողից մինչև պաշտոնյա, իր դերակատարումն ունենա։

Ներկաների թվում էր նաև Կալիֆորնիայի նախկին նահանգապետ և բնապահպանական նախաձեռնությունների ջատագով Առնոլդ Շվարցենեգերը, ով Լեոն պապին անվանեց իսկական «գործողության հերոս»՝ Վատիկանը դարձնելու առաջին ածխածնա-չեզոք քաղաք-պետության առաջնորդության համար։ Շվարցենեգերը, իր փորձը ներկայացնելով, ասաց, որ տնտեսության կործանման վախերը անհիմն են. «Կալիֆորնիան ունի ԱՄՆ-ի ամենախիստ բնապահպանական օրենքները, և մենք տնտեսապես առաջին տեղում ենք»։ Այս ուղերձը համահունչ էր Պապ Լեոյի կոչին՝ չսպասել ուրիշներին, այլ «սկսել գործել»։

Հոգևոր ու կենսական շրջադարձ․ Պապ Լեոյի ուղին

Լեոն պապի մոտեցումը տվյալների հավաքումից ու խոսքերից այն կողմ է։ Նա կոչ արեց «էկոլոգիական փոխակերպման»՝ վերափոխելու անձնական ու համայնքային կենսակերպերը։ Այս փոփոխությունը, նրա խոսքով, հիմնված է չորս հարաբերությունների վրա՝ Աստծո, այլոց, բնության և մեր անձի հետ։ Միայն այս կապերի միջոցով կարող է հույսը ծաղկել ու իրական փոփոխություն լինել։

Նա հավատացյալներին հիշեցրեց․ «Չենք կարող սիրել Աստծուն, ում չենք տեսնում, բայց արհամարհել նրա արարածներին»։ Ուղերձը պարզ է․ հավատքը պահանջում է հոգ տանել խոցելիի և վիրավորվածի՝ լինի դա բնությունը, աղքատը, թե մարգինալները։

Առաջ նայելով՝ Լեոն պապը հույս հայտնեց, որ առաջիկա միջազգային համաժողովները, ինչպիսին է Բրազիլիայում կայանալիք ՄԱԿ-ի կլիմայի գագաթնաժողովը, կլսեն «Երկրի ու աղքատների ճիչը»։ Նա երիտասարդներին, ծնողներին ու պաշտոնյաներին կոչ արեց համառորեն ձգտել ընդհանուր բարօրության՝ ընդգծելով, որ էկոլոգիական պատասխանատվությունը ժամանակավոր միտում չէ, այլ քրիստոնեական կոչման հիմք։

«Կյանքի» ամբողջական էթիկա․ նոր սահմանումներ

Պապ Լեոն XIV-ը, իր պապականության մեկնարկից մի քանի օր անց, ուշադրություն գրավեց՝ անդրադառնալով ԱՄՆ-ում աբորտի շուրջ քննարկումներին՝ թեմա, որը հաճախ բաժանում է թե՛ հոգևորականներին, թե՛ քաղաքական շրջանակներին։ ԱՄՆ-ում ծնված առաջին պապը կոչ արեց «կյանքի պաշտպանության» գաղափարը չկիրառել ընտրովի․ «Եթե մեկը ասում է՝ «Ես դեմ եմ աբորտին, բայց կողմ եմ մահապատժին», ապա դա իրական «կյանքի» պաշտպանություն չէ», նշեց նա։ «Եթե մեկը ասում է՝ «Ես դեմ եմ աբորտին, բայց համաձայն եմ ներգաղթյալների անմարդկային վերաբերմունքին ԱՄՆ-ում», ես չգիտեմ՝ դա «կյանքի» պաշտպանություն է»։

Կաթոլիկ եկեղեցու ուսմունքը դեմ է թե՛ աբորտին, թե՛ մահապատժին, ինչպես նաև պահանջում է ներգաղթյալների մարդասիրական վերաբերմունք։ Սակայն, երբ ԱՄՆ-ի եպիսկոպոսները քննարկում էին՝ արդյոք պարգևատրել քաղաքական գործիչներին, որոնք պաշտպանում են աբորտի իրավունքները, բայց պայքարում են ներգաղթային բարեփոխումների համար, Լեոն պապի ուղերձը հավասարակշռված ու հարգալից էր։ «Չեմ կարծում, որ որևէ մեկի մոտ ամբողջ ճշմարտությունն է, բայց նախևառաջ կոչ եմ անում հարգանքի և փոխադարձ որոնման», նշեց նա։

Քննարկումը անձնական երանգ ստացավ, երբ Չիկագոյի կարդինալ Բլեյզ Կուպիչը պատրաստվում էր պարգևատրել սենատոր Դիկ Դուրբինին ներգաղթային բարեփոխումների համար, ինչը քննադատության արժանացավ պահպանողական եպիսկոպոսների կողմից՝ Դուրբինի աբորտի հարցում դիրքորոշման պատճառով։ Լեոն պապը կոնկրետ դեպքի մասին չմեկնաբանեց, այլ ընդգծեց անձի ամբողջական գործունեության գնահատման և եկեղեցու միասնականության կարևորությունը։

Սոցիալական արդարություն և Լեոն պապի պապական ուղին

Առաջին մեծ փաստաթղթի հրապարակման շեմին՝ դիտորդները ուշադիր հետևում են, թե որ թեմաներն են ձևավորելու Լեոն XIV-ի պապականությունը։ Պատմականորեն, յուրաքանչյուր պապի առաջին մեծ տեքստը նշում է նրա ուղին․ Հովհաննես Պողոս II-ի «Redemptor Hominis»-ը նշում էր եկեղեցու կենսականությունն ու առաքելությունը, Բենեդիկտոս XVI-ի «Deus Caritas est»-ը՝ սիրո կենտրոնականությունը, Ֆրանցիսկոսի «Evangelii Gaudium»-ը՝ եկեղեցու բացվածքը ու աղքատների դերը։

Ըստ Aleteia-ի, Լեոն պապը կարող է շարունակել Ֆրանցիսկոսի սկսած, բայց չավարտած՝ աղքատների մասին տեքստը։ Այդ դեպքում նրա պապականությունը կարող է ձևավորվել՝ որպես եկեղեցի, որը պայքարում է սոցիալական արդարության, հաշտության և աշխարհի վերքերի բուժման համար։ Սպասվում է, որ Լեոնը կներկայացնի տեսլական, որը կապում է բնապահպանական խնամքը, խոցելիների աջակցությունը և կյանքի ամբողջական էթիկան։

ԱՄՆ քաղաքական դաշտում նրա հայտարարություններն արդեն արձագանք են ստացել։ Սպիտակ տան մամուլի խոսնակ Կարոլին Լևիթը հրապարակայնորեն չհամաձայնեց նրա քննադատությանը՝ ներգաղթյալների նկատմամբ վերաբերմունքի հարցում, ընդգծելով, որ վարչակազմը «ամենահումանի ձևով» է կիրառում օրենքները։ Այս փոխազդեցությունը վկայում է, որ Լեոն պապի առաջնորդությունը առաջիկայում երկխոսություն ու, հնարավոր է, հակասություններ կառաջացնի թե՛ ԱՄՆ-ում, թե՛ Եվրոպայում։

Լեոն XIV-ը նոր ուղի է բացում՝ ընդգծելով բազմազանության մեջ միասնությունը, գործողության առաջնությունը, և հավատքի կիրառումը հասարակության խորը խնդիրների վրա։ Նրա պապականությունը սկսվում է համարձակ ուղերձներով և եկեղեցու տեսլականով, որը թե՛ հին է, թե՛ արդիական։

Լեոն XIV պապի վաղ առաջնորդության մեջ առանձնանում է նրա պատրաստակամությունը՝ չբաժանել էթիկան․ լինի դա կլիմայի արդարություն, կյանքի հարցեր, թե սոցիալական բաժանումներ։ Էկոլոգիական պատասխանատվության, կյանքի համապարփակ հարգանքի և միասնության միջև կապեր ստեղծելով՝ Լեոնը մարտահրավեր է նետում թե՛ եկեղեցուն, թե՛ աշխարհին՝ ավելի մեծ մտածել և միասին գործել։ Նրա ձայնը՝ միաժամանակ մեղմ ու հետևողական, ոչ միայն կաթոլիկներին, այլ բոլորին հրավիրում է խորհելու, թե ինչ է նշանակում խնամել մեր համատեղ տունը և միմյանց։