Ֆինանսական վիթխարի անդունդի խորացումը
Անգլիական Պրեմիեր լիգայի ավանդական «վեցյակի» ակումբների և մյուս թիմերի միջև ֆինանսական ճեղքվածքը հասել է աննախադեպ մասշտաբների: Naija News-ի փոխանցմամբ՝ առաջատար վեց ակումբների՝ «Մանչեսթեր Յունայթեդի», «Լիվերպուլի», «Մանչեսթեր Սիթիի», «Արսենալի», «Տոտենհեմ Հոտսպուրի» և «Չելսիի», ինչպես նաև այնպիսի երկարակյաց մրցակիցների միջև, ինչպիսին «Էվերթոնն» է, եկամուտների միջին տարբերությունը կտրուկ աճել է: 2009-10 մրցաշրջանում այդ բացը կազմում էր 120 միլիոն ֆունտ, մինչդեռ 2024-25 մրցաշրջանում այն հասել է 442 միլիոն ֆունտի:
Այս կառուցվածքային անհավասարությունը փոխում է ակումբների գործելաոճը ողջ առաջնության ընթացքում: Ավելի փոքր թիմերը ստիպված են դիմել բարձր ռիսկային ֆինանսական քայլերի, մինչդեռ վերնախավը հնարավորություն ունի անհաջող տրանսֆերային պատուհաններից հետո կրկնակի փորձեր կատարել կազմը վերակառուցելու համար:
Առևտրային կախվածությունը և հեռուստահեռարձակման եկամուտները
Ֆինանսական այս տարբերության հիմնական պատճառը եկամուտների կառուցվածքի փոփոխությունն է։ Լիվերպուլի համալսարանի ֆուտբոլային ֆինանսների պրոֆեսոր Կիրան Մագայերը BBC Sport-ին տված հարցազրույցում նշել է, որ մեծ վեցյակի ակումբներն օգտվում են իրենց միջազգային հսկայական երկրպագուների բազայից, ինչը նրանց հատկապես գրավիչ է դարձնում կորպորատիվ գործընկերների համար։ Առևտրային գործարքներն ապահովում են «Մեծ վեցյակի» եկամուտների 45 տոկոսը, մինչդեռ «Էվերթոնի» դեպքում այդ ցուցանիշը կազմում է ընդամենը 10 տոկոս։
Մյուս կողմից, ավելի փոքր ակումբները կախված են հեռուստատեսային վճարումներից, որոնք կազմում են «Էվերթոնի» եկամուտների 66 տոկոսը։ Քանի որ 2017 թվականից ի վեր հեռուստահեռարձակման վճարները հիմնականում կայունացել են, առևտրային գործարքները և խաղային օրերի եկամուտները դարձել են ֆինանսական աճի գլխավոր շարժիչ ուժերը:
Մարզադաշտերի հնարավորությունները և Չեմպիոնների լիգայի դերը
Մարզադաշտերից ստացվող եկամուտներն ստեղծում են լրացուցիչ տարբերություններ նույնիսկ առաջատարների շրջանում։ Մինչ «Մանչեսթեր Յունայթեդն» ու «Տոտենհեմը» գրանցել են տոմսերի վաճառքից ստացվող եկամուտների զգալի աճ՝ համապատասխանաբար 69 միլիոն և 85 միլիոն ֆունտով, «Չելսին» սահմանափակված է «Սթեմֆորդ Բրիջ» մարզադաշտի շուրջ 40 000 հանդիսատես տեղավորելու կարողությամբ։
Միևնույն ժամանակ, Punch Nigeria-ն հաղորդում է, որ ՈՒԵՖԱ-ի Չեմպիոնների լիգայի եկամուտների բաշխման համակարգը էլ ավելի է ամրապնդում եվրոպական հսկաների դիրքերը։ Մրցաշարի հիմնադրամի արժեքային սյան միջոցով ՈՒԵՖԱ-ն բաշխում է եկամուտների 35 տոկոսը՝ հիմնվելով ակումբների պատմական արդյունքների և առևտրային արժեքի վրա։ Նախորդ մրցաշրջանում «Մանչեսթեր Սիթին» այս համակարգով ստացել է մոտ 37.9 միլիոն ֆունտ, «Լիվերպուլը»՝ 35.5 միլիոն, իսկ «Չելսին»՝ 33.3 միլիոն, մինչդեռ «Նյուքասլ Յունայթեդի» ստացած գումարը կազմել է 13.6 միլիոն ֆունտ:
Տրանսֆերային ճնշումներ և ամորտիզացիա
Ֆինանսական ճնշումը հստակ երևում է տրանսֆերային շուկայում, որտեղ ամառային տրանսֆերային պատուհանի ժամանակ ակումբները ծախսել են ռեկորդային 3.5 միլիարդ ֆունտ: Ընդ որում՝ 13 թիմեր գերազանցել են իրենց ներքին տրանսֆերային ռեկորդները։ Միջին կարգի ակումբները, ինչպիսիք են «Բրենտֆորդը», «Բրայթոնը», «Քրիսթալ Փելասը», «Լիդս Յունայթեդը» և «Նոթինգհեմ Ֆորեստը», վճարել են ավելի քան 40 միլիոն ֆունտ առանձին խաղացողների համար:
Այնուամենայնիվ, պրոֆեսոր Մագայերը նշել է, որ տրանսֆերային ամորտիզացիան՝ այն հաշվապահական գործընթացը, որի միջոցով ակումբները բաշխում են տրանսֆերային վճարները խաղացողների պայմանագրերի ժամկետների վրա, վերջին տասնամյակում կրկնապատկվել և գրեթե եռապատկվել է։ Թեև ավելի փոքր ակումբները հաճախ ստիպված են վաճառել իրենց լավագույն խաղացողներին՝ ֆինանսական կայունություն պահպանելու համար, ավանդական վերնախավը կարողանում է անխոչընդոտ կլանել այդ ծախսերը։

