Ուրբաթ օրը՝ 2026 թվականի նոյեմբերի 13-ին, SpaceX ընկերության Super Heavy արագացուցիչը պայթել է Մեքսիկական ծոցի վրա այն բանից հետո, երբ թռիչքների կառավարման ավտոմատ համակարգը չեղարկել է դրա պլանավորված վերադարձը դեպի մեկնարկային հարթակ Տեքսաս նահանգի Starbase բազայում, ինչպես հաղորդել են CNBC-ն և Ars Technica-ն: Միջադեպը տեղի է ունեցել 15-րդ թռիչքի՝ Starship հսկայական հրթիռային համակարգի մինչ այժմ ամենահավակնոտ փորձնական առաքելության ժամանակ, որը մեկնարկել է տեղական ժամանակով ժամը 16:47-ին: Մինչ արագացուցիչը ձախողել է ափ վերադառնալը և բռնկվել վերահսկվող ջրային շեղումից հետո, վերին աստիճանը հաջողությամբ շարունակել է իր ուղեծրային ընթացքը:
Առաքելությունը դարձել է կրիտիկական հանգրվան աերոտիեզերական արտադրող SpaceX-ի համար, քանի որ ինժեներները ձգտել են ցույց տալ Super Heavy արագացուցիչի և Starship վերին աստիճանի երկակի վերականգնման պատմության մեջ առաջին փորձը՝ օգտագործելով մեխանիկական մեկնարկային աշտարակի թեւերը: Չնայած արագացուցիչի հետ կապված անհաջողությանը, Space.com-ը հաստատել է, որ վերին աստիճանը թռիչքից մոտ 40 րոպե անց հաջողությամբ ուղեծիր է դուրս բերել 26 Starlink V3 ինտերնետային արբանյակ: SpaceX-ի մեկնաբան Դեն Հուոտը ուղիղ հեռարձակման ժամանակ նշել է, որ սարքը հասել է նոմինալ ուղեծիր, ինչը տիեզերանավին թույլ է տվել սկսել բազմաժամյա պտույտը երկնագնդի շուրջ:
15-րդ թռիչքի նպատակները և ուղեծրային արբանյակների տեղակայման հաջողությունը
15-րդ փորձնական թռիչքն առաջին դեպքն էր, երբ Իլոն Մասկի ընկերությունը փորձել է որսալ հսկայական հրթիռի թե՛ արագացուցիչը, թե՛ վերին աստիճանը կամ տիեզերանավի հատվածը: Ավելի վաղ ուուրբաթ օրը SpaceX-ը թույլտվություն էր ստացել Դաշնային ավիացիոն վարչությունից (FAA): Ժամեր անց FAA-ն հայտարարել էր համազգային վայրէջքի արգելքի մասին՝ հաղորդելով կապի խնդիրների մասին, որոնք ազդել են օդային երթևեկության կառավարման բազմաթիվ կենտրոնների վրա, չնայած CNBC-ին տված մեկնաբանությունում գործակալության խոսնակը նշել էր, որ SpaceX-ի լիցենզիան չի տուժել թռիչքների կանգնեցումից: Վերին աստիճանը շարունակել է իր ուղեծրային ընթացքը այն բանից հետո, երբ ընկերությանը չի հաջողվել որսալ և փրկել արագացուցիչը:
India Today-ը նշել է, որ 15-րդ թռիչքը նախագծված է եղել Super Heavy-ին և Starship-ին որսալու համար՝ օգտագործելով մեկնարկային աշտարակի մեխանիկական թեւերը՝ առաքելությունը բնութագրելով որպես ուղեծրային մեկնարկային համակարգի առաջին լիարժեք վերականգնման ցուցադրման հավակնություն: CNN-ը հայտնել է, որ Starship տիեզերանավը հասել է ուղեծիր, որտեղ այն տեղակայել է Starlink ինտերնետային արբանյակները և ակնկալվում էր, որ 22 ժամ կանցկացնի Երկրի շուրջ պտտվելիս՝ միաժամանակ շեշտելով, որ SpaceX-ը նախկինում միայն սահմանափակ թվով անգամներ էր փորձել արագացուցիչների վայրէջքներ: Space.com-ն ավելացրել է, որ SpaceX-ը թռիչքի ժամանակացույցում նախատեսել էր վերահսկման կետեր, և արագացուցիչի վերադարձը կատարվել է միայն այն դեպքում, երբ կրիտիկական համակարգերը պահպանված են եղել:
Տեխնիկական խոչընդոտները և վերօգտագործման շարունակական նպատակները
Արագացուցիչի վերականգնման ձախողումը ընդգծում է այն հսկայական տեխնիկական խոչընդոտները, որոնց բախվում է SpaceX-ը հրթիռների լրիվ և արագ վերօգտագործման իր ձգտման մեջ: DW-ի կողմից մեջբերված հայտարարությունների համաձայն՝ ընկերության պաշտոնյաները հայտարարել են, որ ավտոմատ ընդհատման և արագացուցիչի հետագա կորստի հստակ պատճառները անմիջապես պարզ չեն եղել, չնայած վերահսկման կետերը ներառված են յուրաքանչյուր թռիչքի ժամանակացույցում՝ մինչեւ մթնոլորտ վերադարձի մանևրները համակարգերի անվտանգությունն ապահովելու համար: William Blair-ի վերլուծաբանները շուկայական տեղեկագրում նշել են, որ չնայած կորցրած որսը հետընթաց է, մի քանի ամսվա ուշացումը մնում է կառավարելի՝ հաշվի առնելով SpaceX-ի հսկայական առաջատարությունը մեկնարկային հնարավորությունների ոլորտում:
Ars Technica-ն ընկերության առջեւ ծառացած մարտահրավերը բնութագրել է որպես Starship-ը վերօգտագործելի դարձնելը և դրա թռիչքների հաճախականությունը կտրուկ ավելացնելը՝ ուուրբաթ օրվա առաքելությունը բնութագրելով որպես գործառնական 26 Starlink V3 արբանյակների տեղակայման համար, մինչդեռ առաջին աստիճանի հատվածը լիարժեք հաջողության չի հասել, քանի որ արագացուցիչը չի վերականգնվել: SpaceX-ի Դեն Հուոտը ուղիղ եթերում դիտորդներին ասել է, որ թիմը հենց հիմա վստահ չէ, թե ինչու չի հաջողվել այն հետ բերել, մինչ վերգետնյա անձնակազմը պատրաստվում էր վերին աստիճանի նախատեսված վերադարձին Երկիր:
Starlink-ի և ապագա առաքելությունների ռազմավարական խաղադրույքները
Starship-ի լայնածավալ ծրագրի հաջողությունը մնում է կենսական նշանակություն ունեցող Starlink արբանյակային ինտերնետի համաստեղության ընդլայնման համար, որը ներկայումս ծառայում է որպես ընկերության հիմնական շահույթի աղբյուր՝ ցածր մերձերկրյա ուղեծրում ավելի քան 11,000 ակտիվ արբանյակներով: Starship-ի մեկ սարքն ունի մինչև 60 Starlink v3 արբանյակ տեղափոխելու կարողություն՝ զգալիորեն գերազանցելով հին Falcon 9 հրթիռներին: Նախորդ Starship փորձնական թռիչքի ժամանակ ընկերությունը բաց էր թողել 26 v3 արբանյակ, ևս 26-ը՝ ուուրբաթ օրվա փորձարկման ժամանակ, ընդ որում Starlink-ը գլոբալ ինտերնետ կապի դոմինանտ մատակարար դարձնելու կորպորատիվ նպատակով:
Մինչ թիմերը պատրաստվում էին վերին աստիճանի նախատեսված վերադարձին Երկիր, արագացուցիչի պայթյունը ծառայում է որպես հիշեցում Լուսնի և Մարսի ուղղությամբ միջմոլորակային տրանսպորտային նպատակներին հասնելու համար անհրաժեշտ ինժեներական սահմանների մասին: Starship-ի հաջողությունը կրիտիկական է SpaceX-ի և Լուսնի ու Մարսի մակերես բեռներ և մարդկանց բարձրացնելու նրա հավակնությունների համար: Այս տեխնիկական փորձարկումների հետ մեկտեղ SpaceX-ը բախվում է նաև ստուգումների՝ Ուկրաինայում իր Starshield արբանյակային ինտերնետային ծառայության վրա դրված սահմանափակումների պատճառով, որտեղ զինվորականները առանց զգուշացման բախվել են սահմանափակումների: