Հարձակումներ Հորմուզի նեղուցում. ծովային անվտանգության նոր մարտահրավերներ
2026 թվականի նոյեմբերի 21-ին՝ շաբաթ օրը, Հորմուզի նեղուցում երկու տանկեր հարձակման է ենթարկվել, ինչի մասին հայտնել է բրիտանական UKMTO ծովային գործակալությունը։ Առաջին նավը, որը դուրս էր գալիս նեղուցից, հարված է ստացել ստորին հատվածում՝ անհայտ արկից, իսկ երկրորդ տանկերը վնասվել է շարժիչային հատվածում։ Ըստ պաշտոնական տվյալների՝ մարդկային զոհեր չկան։ Այս միջադեպը տեղի է ունենում տարածաշրջանային հակամարտության ֆոնին, որը Հորմուզի նեղուցը դարձրել է գլոբալ էներգակիրների մատակարարման ամենավտանգավոր հատվածներից մեկը։
Ծովային կազմակերպությունների, այդ թվում՝ UKMTO-ի և Միջազգային ծովային կազմակերպության (IMO) տվյալներով՝ 2026 թվականի փետրվարին ԱՄՆ-ի, Իսրայելի և Իրանի միջև պատերազմի սկսվելուց ի վեր հարձակումների հաճախականությունը հասել է իր առավելագույն մակարդակին։ Միայն հոկտեմբերին արձանագրվել է 31 հարձակում, իսկ նոյեմբերին՝ մինչև 18-ը՝ մոտ 19 դեպք։ Սա զգալի աճ է՝ հաշվի առնելով մարտից սեպտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում արձանագրված ընդհանուր 53 միջադեպերը։ Այս վիճակագրությունը վկայում է այն մասին, որ ԱՄՆ-ի կողմից իրականացվող նավերի ուղեկցման ռազմավարությունը բավարար չէ անվտանգությունն ապահովելու համար։
Իրանի ռազմավարական նպատակները
Փորձագետները նշում են, որ հարձակումները նպատակաուղղված են Վաշինգտոնի վրա տնտեսական ճնշում գործադրելուն։ Ըստ Վաշինգտոնի Մերձավոր Արևելքի քաղաքականության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող Նոամ Ռայդանի՝ Իրանը ձգտում է Օմանի երթուղին՝ որպես ԱՄՆ-ի կողմից հովանավորվող տարանցիկ ուղի, դարձնել չափազանց ռիսկային, որպեսզի էներգակիրների վերականգնումը լինի անկայուն։ Միջազգային ճգնաժամային խմբի (ICG) վերլուծաբան Համիդռեզա Ազիզին հավելում է, որ Թեհրանը վճռական է տրամադրված՝ ԱՄՆ-ի կողմից կիրառվող լոգիստիկ այլընտրանքները, ինչպիսիք են «նավից նավ» (STS) փոխադրումները, դարձնել ծախսատար և անվստահելի։
Հակամարտությունը վերածվել է «ադապտացիայի և հակաադապտացիայի» շրջափուլի։ Քաղաքականության կենտրոնի ավագ գիտաշխատող Սինա Թուսիի խոսքով՝ Իրանը ցույց է տալիս, որ նորմալ նավթային արտահանումը հնարավոր չէ, քանի դեռ ԱՄՆ-ն պահպանում է Իրանի նավահանգիստների շրջափակումը։ Ռազմական գործողությունները դուրս են եկել միայն նեղուցով անցնող նավերի սահմաններից. օրինակ՝ նոյեմբերի 8-ին Իրանը հարձակվել է Օմանի Դիդամար կղզու վրա, որտեղ տեղակայված են նավիգացիոն համակարգեր։
Ներկայիս անվտանգային պայմանավորվածությունների անարդյունավետությունը ակնհայտ է դառնում նույնիսկ այն դեպքում, երբ ԱՄՆ-ն ռազմածովային ուժեր է օգտագործում։ Իրանի կողմից օգտագործվող դրոնների (օրինակ՝ Hadid-110) և ծովային ականների կիրառումը ցույց է տալիս, որ ռազմական դիմակայությունը շարունակում է սրվել, իսկ էներգակիրների գլոբալ շուկաները մնում են ծայրահեղ անկայուն վիճակում։

