Միջադեպ Բենգազիի ռազմածովային բազայում
2026 թվականի նոյեմբերի 22-ին Լիբիայի Բենգազի քաղաքի ռազմածովային բազայում տեղի ունեցած միջադեպը նոր մակարդակի է բարձրացրել աշխարհաքաղաքական լարվածությունը Միջերկրական ծովի հարավային ափերին։ Ռուսական «Մերկուրի» կորվետը (Project 20380 Steregushchiy դասի), որը կանգառ էր կատարել վառելիքի լիցքավորման և պաշարների համալրման համար, դարձել է անօդաչու թռչող սարքերի ենթադրյալ հարձակման թիրախ։ Հետախուզական Vantor ընկերության տվյալներով և արբանյակային պատկերներով հաստատվել է, որ հարձակումից հետո նավը ստացել է լուրջ վնասվածքներ, հրդեհվել և մասամբ սուզվել է՝ ափից տեսանելի թողնելով միայն նավի քթամասը։ Թեև Լիբիայի արևելյան կառավարությունը՝ Ազգային կայունության կառավարությունը (GNS), հայտնել է, որ հիմնական նավի անձնակազմի շրջանում զոհեր չկան, առողջապահության նախարարությունը հետագայում հաստատել է Բենգազիի ափերի մոտ թիրախավորված այլ նավի անձնակազմի շրջանում թեթև վնասվածքներ ստացած անձանց առկայությունը։
Լիբիան՝ ռուս-ուկրաինական հակամարտության նոր թատերաբեմ
Այս միջադեպը սպառնում է Լիբիային ներքաշել ռուս-ուկրաինական հակամարտության մեջ, քանի որ Տրիպոլիում տեղակայված միջազգայնորեն ճանաչված Ազգային միասնության կառավարությունը (GNU) խիստ նախազգուշացում է հրապարակել։ Տրիպոլին ընդգծել է, որ լիբիական ենթակառուցվածքների օգտագործումը օտարերկրյա ռազմական գործողությունների համար անթույլատրելի է և ստեղծում է լուրջ վտանգներ քաղաքացիական անվտանգության ու պետական ակտիվների համար։ Լիբիական իշխանությունների մտահոգությունը պայմանավորված է նրանով, որ նման հարձակումները երկիրը վերածում են միջազգային հաշվեհարդարների հարթակի։
Ռազմական փորձագետները, այդ թվում՝ Royal United Services Institute (RUSI)-ի ներկայացուցիչ Ջալել Հարչաուին, նշում են, որ հարձակման ձեռագիրը բնորոշ է ուկրաինական տակտիկական հնարավորություններին։ Որոշ լիբիական ռազմական աղբյուրներ հայտնել են, որ նախնական հետաքննության համաձայն՝ անօդաչուները կարող էին արձակվել Լիբիայի արևմտյան հատվածում ուկրաինական ուժերի կողմից վերահսկվող բազաներից։ Եթե այս վարկածը հաստատվի, ապա դա կնշանակի, որ Լիբիան դառնում է ուղղակի մասնակից հակամարտության, որից նա պաշտոնապես փորձում է հեռու մնալ։
Անվտանգային մարտահրավերներ և հետևանքներ
Միջադեպը լուրջ հարված է Լիբիայի ազգային բանակի հրամանատար Խալիֆա Հաֆթարի հեղինակությանը, ում ուժերը սերտ համագործակցում են Մոսկվայի հետ։ Վերլուծաբանների կարծիքով՝ Հաֆթարի ընտանիքը և նրան ենթակա ուժերը հարձակումը կընկալեն որպես անձնական վիրավորանք և մարտահրավեր, ինչը կարող է հանգեցնել կոշտ պատասխան գործողությունների։ Բացի այդ, Ռուսաստանի «ստվերային նավատորմի» և ռազմական նավերի անվտանգության ապահովումը Լիբիայի նավահանգիստներում դառնում է գրեթե անհնարին։
Այս իրավիճակը խորացնում է ճեղքվածքը Լիբիայի արևելյան և արևմտյան վարչակազմերի միջև։ Տրիպոլին վախենում է, որ արևելյան հատվածում ռուսական ռազմանավերի ներկայությունը կդառնա մշտական թիրախ, ինչը կհանգեցնի Լիբիայի տարածքում ռազմական գործողությունների սրման։ Իրավիճակը հսկողության տակ պահելու համար GNS-ը համատեղ հետաքննություն է սկսել ռուսական կողմի հետ՝ փորձելով պարզել հարձակման իրական աղբյուրը։ Սակայն, անկախ հետաքննության արդյունքներից, Բենգազիի նավահանգստում տեղի ունեցած պայթյունը ցույց է տալիս, որ լիբիական հողը դադարում է լինել անվտանգ ապաստան օտարերկրյա ռազմական ուժերի համար։ Տարածաշրջանային դիտորդները մտավախություն ունեն, որ եթե ապացուցվի հարձակման արևմտյան լիբիական ծագումը, երկրի փխրուն խաղաղ գործընթացը կարող է վերջնականապես տապալվել՝ երկիրը վերադարձնելով քաոսի և ներքին բախումների դարաշրջան։
Այսպիսով, նոյեմբերի 22-ի հարձակումը ոչ միայն նյութական վնաս է հասցրել ռուսական նավատորմին, այլև Լիբիան դրել է աշխարհաքաղաքական բարդ ընտրության առջև՝ կամ հրաժարվել օտարերկրյա ռազմական ներկայությունից, կամ դառնալ Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև ընթացող պատերազմի անմիջական թատերաբեմ՝ բոլոր դրանից բխող աղետալի հետևանքներով։
Հրապարակման աղբյուր: bbc.com.

