Սիրիայի հյուսիսային և կենտրոնական մի շարք քաղաքներում երկուշաբթի օրը ծավալվել են զանգվածային բողոքի ակցիաներ և ավտոճանապարհների փակումներ այն բանից հետո, երբ երկրի իշխանություններն անսպասելիորեն հայտարարել են վառելիքի ներքին գների կտրուկ բարձրացման մասին։ Դժգոհ քաղաքացիները դուրս են եկել փողոցներ, այրել ավտոդողեր և ժամերով արգելափակել հիմնական տրանսպորտային զարկերակները Համա, Խան Շեյխուն, Մաարաթ ալ-Նուման քաղաքներում, ինչպես նաև Իդլիբ նահանգի հարակից բնակավայրերում։
Ինչպես հաղորդում է The National պարբերականը, բնակչության դժգոհության լայնալիք բռնկումը հետևանք էր շաբաթ լույս կիրակի գիշերը առանց նախնական ազդարարման ընդունված պաշտոնական որոշման։ Կիրակի առավոտյան Սիրիայի բնակիչները պարզել են, որ դիզելային վառելիքի գինն աճել է մինչև 40 տոկոսով, իսկ բենզինինը՝ 28 տոկոսով։ Սա չափազանց ծանր հարված է հասցրել մի երկրի բնակչությանը, որտեղ Միավորված ազգերի կազմակերպության պաշտոնական տվյալներով՝ քաղաքացիների շուրջ 90 տոկոսն արդեն իսկ ապրում է աղքատության շեմից ցածր մակարդակում։
Գների բարձրացման ազդեցությունը և սոցիալական լարվածությունը
Վառելիքի սակագների անսպասելի վերանայումն անմիջապես արձագանք է գտել տեղական շուկաներում՝ առաջացնելով առաջնային անհրաժեշտության ապրանքների ու ծառայությունների ընդհանուր թանկացման հիմնավոր մտավախություններ։ Սոցիալական ցանցերում ծավալվել են թեժ քննարկումներ, իսկ քաղաքային փողոցներում բողոքի ակցիաները վերածվել են տրանսպորտային երթևեկության լուրջ խափանումների։ Al Jazeera հեռուստաալիքի հրապարակած տեսանյութերում երևում են ճանապարհներին հավաքված քաղաքացիների բազմություններ, որոնք կրակներ են վառում և արգելափակում միջքաղաքային երթևեկությունը։
Իդլիբի և Համայի բնակիչները լրագրողների հետ զրույցներում նշել են, որ վառելիքի թանկացումն ուղղակիորեն կանդրադառնա սննդամթերքի փոխադրման ծախսերի, հասարակական տրանսպորտի և ձմռանն ընդառաջ բնակարանների ջեռուցման հնարավորությունների վրա։ Մոտ 14 տարի տևած քաղաքացիական պատերազմից հետո տնտեսական ծանր ճգնաժամ հաղթահարող և ենթակառուցվածքները վերականգնել փորձող բնակչության համար սա դարձել է սոցիալական ամենալուրջ ցնցումներից մեկը։
Ներքին արտադրության պակասորդը և վերամշակման խնդիրները
Սիրիայի էներգետիկայի նախարար Մուհամմեդ Ալ Բաշիրը, հղում անելով SANA պետական լրատվական գործակալությանը, հայտարարել է, որ գների բարձրացումը ժամանակավոր և պարտադիր քայլ էր՝ վառելիքի ձեռքբերման միջազգային ծախսերի և ներքին վաճառքի գների միջև առաջացած ճեղքվածքը փակելու համար։ Պաշտոնական Դամասկոսը պնդում է, որ առանց սակագների վերանայման անհնար կլիներ ապահովել էներգակիրների շարունակական մատակարարումը երկրի տարածքում։
Չնայած Սիրիան հանդիսանում է նավթ արդյունահանող երկիր, նրա ներքին վերամշակման հզորությունները զգալիորեն զիջում են սպառման ծավալներին։ Պաշտոնական տվյալներով՝ երկիրն օրական արտադրում է շուրջ 102,000 բարել հում նավթ, մինչդեռ ներքին պահանջարկը կազմում է մոտ 325,000 բարել։ Այս կառուցվածքային պակասորդը ստիպում է իշխանություններին օրական ավելի քան 200,000 բարելին համարժեք վառելիք ներկրել արտերկրից՝ ներքին շուկայի հիմնական պահանջները բավարարելու համար։
Իրավիճակն ավելի է բարդացել Տարտուսի նահանգում գտնվող Բանիյասի նավթավերամշակման գործարանում ընթացող պլանային վերանորոգման և վերականգնողական աշխատանքների պատճառով։ Գործարանի վերամշակման ծավալների ժամանակավոր կրճատումը իշխանություններին ստիպել է մեծացնել պատրաստի նավթամթերքի ներկրումը, ինչն իրականացվում է միջազգային բարձր գներով և պահանջում է լրացուցիչ արտարժույթային resursner։
Միջազգային լոգիստիկ ճգնաժամը և տարածաշրջանային ռիսկերը
Ներքին տեխնիկական և ենթակառուցվածքային խնդիրներից զատ, Սիրիայի կառավարությունը գների աճը բացատրում է նաև արտաքին աշխարհաքաղաքական գործոններով։ Պաշտոնական աղբյուրների համաձայն՝ Հորմուզի նեղուցում նավարկության խափանումները, ինչպես նաև ԱՄՆ-Իրան հակամարտության հետևանքով ապահովագրական և տրանսպորտային ծախսերի կտրուկ ավելացումը էապես թանկացրել են նավթամթերքի տեղափոխումը տարածաշրջան։
Միջազգային շուկայում պատրաստի վառելիքի ձեռքբերման ծախսերի աճը լրացուցիչ ծանր ճնշում է գործադրում Սիրիայի պետական բյուջեի վրա։ Քանի դեռ Բանիյասի գործարանի վերականգնողական աշխատանքները չեն ավարտվել, երկրի տնտեսությունը շարունակելու է խոցելի մնալ արտաքին մատակարարման շղթաների տատանումների, միջազգային գնային ցնցումների և տարածաշրջանային ռազմաքաղաքական լարվածության նկատմամբ։