Թիմ Քարրի․ թատրոնից մինչև հուշագիր
Թիմ Քարին պարզապես կուլտային աստղ չէ։ Նա գրեթե հինգ տասնամյակ եղել է կերպարանափոխվող՝ դերասան, երգիչ, ձայնային արտիստ, ում կարիերան ձևավորվել է համարձակ ընտրություններով, դիմացկունությամբ և կյանքի ուրախ ու ցավոտ պահերին ազնվությամբ։ Այժմ, 79 տարեկանում, նա անկեղծորեն պատմում է իր բացառիկ ճանապարհի մասին «Թափառականը» հուշագրքում (Century Books), համադրելով ռիսկի, վերածննդի և հաշտության պատմություններ։
Պլիմութի հիշողություններն ու ավանդույթների ուժը
Քարիի պատմության առանցքում շարժումն է։ 1946-ին Չեշիրում ծնված, նա մեծացել է զինվորական ընտանիքում՝ հաճախակի տեղափոխվելով տարբեր անգլիական ծովափնյա քաղաքներ։ 11 տարեկանում ընտանիքը հաստատվել է Պլիմութում, որը խոր հետք է թողել նրա երևակայության վրա։ «Ծովը ինձ համար շատ կարևոր է։ Հատկապես բրիտանական ծովը։ Որքան ցուրտ, այնքան լավ»,- հիշում է Քարին (Plymouth Herald)։
Սակայն նրա մանկության ալիքները հաճախ փոթորկոտ էին։ Մոր հետ հարաբերությունները բարդ էին՝ պայմանավորված վերջինիս դժվար մանկությամբ ու ընտանիքի մշտական տեղափոխություններով։ «Տանը բնավորության պակաս չկար։ Ու ստիպված էիր պայքարել օդի համար»,- անկեղծացել է Քարին։ Բայց տարիների ընթացքում օտարացումը փոխարինվեց կարեկցանքով։ Ամերիկայից վերադառնալիս նա միշտ հանդիպում էր մոր հետ Պլիմութ Հոի շքեղ հյուրանոցում՝ հաճախ հրավիրելով նաև մոր ընկերուհիներին։ Այս հանդիպումները դարձան ընտանեկան համերաշխության և հաշտության խորհրդանիշ։
Սահմանների խախտում՝ «Ռոքկի Հորորի Շոու»-ից մինչ օրս
Շատերի համար Թիմ Քարին կմնա Ֆրենկ-էն-Ֆյուրթերը՝ 1975-ի «Ռոքկի Հորորի Շոու»-ի անդրոգին և մագնիսական կերպարը։ Նրա ազատ ու համարձակ խաղը ոչ միայն իրեն դարձրեց պոպ-մշակույթի խորհրդանիշ, այլև փոխեց ընկալումները սեռականության և ինքնության շուրջ։ «Նրա կերպարը դարձավ անդրոգենության ու արվեստում ազատության խորհրդանիշ»,- նշում է El Balad-ը։
Բայց Քարիի տաղանդը երբեք չի սահմանափակվել մեկ կերպարով։ Նա մարմնավորել է Պենիվայզին՝ Սթիվեն Քինգի «Այն»-ում, խաղացել է Լոնգ Ջոն Սիլվերին «Մափեթների գանձերի կղզում», իսկ «Վայրի Թորնբերի»-ներում իր ձայնով գրավել է նոր սերունդ։ Նրա թատերական աշխատանքները նույնպես պարգևատրվել են՝ երկու անգամ ներկայացվելով Օլիվիեի մրցանակի։
Դիմակայություն փորձություններին
Քարիի ճանապարհը զերծ չի եղել փորձություններից։ 2012-ին հանկարծակի ինսուլտը փոխեց նրա կյանքը։ «Մերսման ժամանակ էր, և նույնիսկ չնկատեցի։ Բայց մերսողն ասաց՝ «Անհանգստանում եմ, ուզում եմ շտապօգնություն կանչել»։ Կանչեց, իսկ ես ասացի՝ «Դա այնքան էլ լուրջ չէ»,- պատմել է Քարին (The Hollywood Reporter)։
Ինսուլտից հետո նրա ձախ կողմն ամբողջությամբ կաթվածահար է եղել։ Ներկայում նա օգտագործում է անվասայլակ, բայց շարունակում է պայքարել՝ հումորն ու անկեղծությունն իր կողմնակից դարձնելով։ «Երջանիկ եմ, որ խոսելու ունակությունս չկորցրի»,- նշել է Քարին (emegypt.net)։ «Ինսուլտից մեկ օր առաջ երեք տուփ Մարլբորո Ռեդս էի ծխել։ Այլևս չեմ անի դա»։
Այս առողջական ճգնաժամը նրան ստիպեց խորհել ոչ միայն իր մահկանացու լինելու, այլև հոր ժառանգության մասին, որը նույնպես մահացել է ինսուլտից։ «Հորս կարեկցանքը ազդել է անգամ իմ ամենաբարդ կերպարների մարմնավորման վրա»,- հիշում է նա։ Հումորը դարձել է Քարիի փրկության ճանապարհը։ «Ոչինչ չեմ հիշում, բայց դեռ ուզում եմ խաղալ, երբ հնարավոր է»,- ծիծաղով նշում է նա։
«Թափառականի» փիլիսոփայությունը
Քարիի հուշագրքի վերնագիրը՝ «Թափառականը», պատահական չէ։ Այն խորհրդանշում է մի կյանք, որտեղ երբեք չես արմատավորվում, բայց միշտ որոնում ես։ Իրեն անվանում է «թափառական», ով ազատություն ու մենակություն է գտել շարժման մեջ։ «Զարմացած եմ, թե որքան հավակնոտ եմ եղել։ Երբեք ինձ այդպիսին չեմ համարել»,- խոստովանել է նա։ Դեռ մանկության անհանգիստ ոգին նրան դրդել է ռիսկի՝ լինի դա կոշիկներով ու զուգագուլպայով «Ռոքկի Հորորում», թե դիմակով ու վախեցնող կերպարով «Այն»-ում։
Նրա անկեղծությունն ընդգրկում է նաև սեռականության և փառքի գինը։ Քարին երբեք չի խուսափել սահմանները խախտող դերերից, սակայն անձնական կյանքում ձգտել է սովորականության։ Նրա հուշերը լի են հանդիպումներով Դևիդ Բոուիի, Էնդի Ուորհոլի նման լեգենդների հետ, բայց ամենաթանկը մնում են ընտանեկան պահերը և Պլիմութի ծովափի լռությունը։
Կապ, ժառանգություն և ապագայի հույս
Չնայած առողջական սահմանափակումներին՝ Քարին շարունակում է կապ պահպանել երկրպագուների հետ՝ հաճախելով համաժողովներ ու հանդիպումներ։ «Դա պետք է անես։ Պետք է շարունակես ներկայանալ»,- ընդգծում է նա։ Նրա համար բեմը մնում է կյանքի գլխավոր իմաստը՝ կապվածության և շարժման աղբյուր։
Հուշագիրը՝ արդեն հասանելի ընթերցողներին, պարզապես անցյալի վերլուծություն չէ։ Այն դիմացկունության, ռիսկի և ստեղծագործական վերածննդի տոն է։ Հումորի, կարեկցանքի ու սեփական մութ էջերին նայելու պատրաստակամությամբ Քարին ընթերցողին հրավիրում է սիրել սեփական պատմությունը՝ որքան էլ այն անսովոր լինի։
Թիմ Քարիի ճանապարհը, ինչպես ներկայացված է «Թափառականը» հուշագրքում, հիշեցնում է, որ իսկական արվեստը կատարյալ լինելու մեջ չէ, այլ՝ շարունակ առաջ շարժվելու, անցյալի հետ հաշտվելու և յուրաքանչյուր նոր օրը՝ սահմանափակումներով հանդերձ, բաց սրտով ու հումորով դիմավորելու մեջ։
Նկարի աղբյուրը՝ emegypt.net