Ալյասկայի գագաթնաժողովի արձագանքները. Քելոգը հերքում է Դոնբասը հանձնելու հարցում Զելենսկիի նկատմամբ Թրամփի ճնշումները

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի նախկին հատուկ ներկայացուցիչ Քեյթ Քելոգը հստակեցրել է, որ Միացյալ Նահանգների ղեկավարը Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկիի վրա ճնշում չի գործադրել Դոնբասի տարածաշրջանը հանձնելու համար։ Ինչպես հաղորդում է RBC-Ukraine-ը՝ հղում անելով լրագրող Նատալյա Մոսեյչուկին տված հարցազրույցին, այս բացահայտումը ուղղակիորեն հերքում է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի այն հաշվարկները, թե ինքը կարող է օգտագործել Սպիտակ տան քաղաքական փոփոխությունները՝ Դոնեցկի մարզի ամբողջական օկուպացիան ապահովելու համար։ Ըստ Քելոգի՝ Պուտինի հույսերը, թե Վաշինգտոնը կստիպի Կիևին գնալ միակողմանի տարածքային զիջումների, լիովին անհիմն են եղել։

Այս հայտարարությունը հնչում է հակամարտության չափազանց պատասխանատու փուլում, երբ Ուկրաինան բախվում է հակաօդային պաշտպանության հրթիռների լուրջ դեֆիցիտի և միաժամանակ առաջարկում է խաղաղության նոր եռափուլ ծրագիր։ Չնայած Մոսկվան շարունակում է ներկայացնել առավելագույն տարածքային պահանջներ, Քելոգի խոսքերը վկայում են, որ Վաշինգտոնի և Կիևի միջև դիվանագիտական կապերը ոչ թե թուլացել են, այլ ընդհակառակը՝ ամրապնդվել։ Իրավիճակն ավելի է բարդանում կուլիսային անվտանգային շփումներով, ինչի մասին է վկայում ԿՀՎ տնօրեն Ջոն Ռեթքլիֆի չհայտարարված այցը Մոսկվա. նրա Boeing C-17 Globemaster III ռազմական օդանավը լքել է Ռուսաստանի մայրաքաղաքը այն բանից հետո, երբ Պուտինը ստիպված է եղել փոխել իր աշխատանքային գրաֆիկը։

Ալյասկայի բացահայտումները և Թրամփ-Զելենսկի հարաբերությունները

Ըստ Քեյթ Քելոգի՝ Թրամփի դիվանագիտական դիրքորոշման իրական պատկերը վերջնականապես պարզ է դարձել Ալյասկայում կայացած գագաթնաժողովի ժամանակ։ «Թրամփը անձամբ ճնշում չի գործադրել նախագահ Զելենսկիի վրա՝ Դոնբասը կամ Դոնեցկի մարզը կամավոր հանձնելու համար», – պարզաբանել է Քելոգը՝ հավելելով, որ ԱՄՆ նախագահն արդեն օգտագործել է հնարավոր բոլոր դիվանագիտական գործիքները պատերազմն ավարտելու համար՝ առանց Կիևին կապիտուլյացիայի ենթարկելու։ Այս հայտարարությունը հերքում է այն տարածված թեզը, թե Թրամփի վարչակազմը պատրաստվում էր միակողմանիորեն պաշտպանել Մոսկվայի տարածքային պահանջները։

Ընդհակառակը, Քելոգը շեշտել է, որ Թրամփի և Զելենսկիի միջև հարաբերությունները վերջին շրջանում բարելավվել են։ Սա լուրջ հարված է Պուտինի ռազմավարական հաշվարկներին, որը հույս ուներ, որ ամերիկյան ճնշման շնորհիվ կստանա այն, ինչին չի կարողանում հասնել ռազմի դաշտում։ Քելոգի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ Կրեմլը թերագնահատել է Թրամփի գործարքային, բայց ինքնիշխանությունը հարգող մոտեցումը միջազգային բանակցություններում։

Զելենսկիի եռափուլ ծրագիրը և Մոսկվայի մերժումը

Մինչ Վաշինգտոնը հստակեցնում է իր դիրքորոշումը, Կիևը, ամերիկյան և եվրոպական պաշտոնյաների հետ խորհրդակցելով, մշակել է խաղաղության նոր նախաձեռնություն։ Աբու Դաբիում և Ժնևում կայացած գաղտնի բանակցություններից հետո, որոնք հանգեցրել են գերիների փոխանակման և հումանիտար առաջընթացի, Զելենսկին առաջարկել է երեք կետից բաղկացած ծրագիր.

• Հրադադարի հաստատում. Ռազմական գործողությունների անհապաղ դադարեցում ներկայիս շփման գծով։
• Զորքերի հավասարաչափ հետքաշում Դոնբասում. Թե՛ ուկրաինական, թե՛ ռուսական ուժերը պետք է հավասար քայլերով հետ քաշվեն՝ ստեղծելով բուֆերային և ազատ տնտեսական գոտի երրորդ կողմի վերահսկողության ներքո։
• Անվտանգության երաշխիքներ. Հստակ համաձայնություններ ՆԱՏՕ-ի և Եվրոպական միության դերի վերաբերյալ։

Երկրորդ կետը ծրագրի առանցքն է։ Ի տարբերություն նախորդ ամերիկյան նախագծերի, որոնք պահանջում էին միայն ուկրաինական ուժերի հետքաշում, Զելենսկիի առաջարկը հիմնված է փոխադարձության սկզբունքի վրա։ «Մենք և ռուսները անում ենք հավասար քայլեր դեպի հետ», – բացատրել է Զելենսկին։ Սա թույլ կտա դադարեցնել մարտերը Սլավյանսկի և Կրամատորսկի մատույցներում՝ առանց տարածքները ռուսական կողմին հանձնելու։

Այնուամենայնիվ, Կրեմլը կտրուկ մերժել է այս առաջարկը։ Պուտինը այն անվանել է «էկզոտիկ», իսկ նրա մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը հայտարարել է, որ «քիչ հավանական է, որ որևէ երրորդ կողմ կարողանա կառավարել Ռուսաստանի տարածքները»՝ նկատի ունենալով Ուկրաինայի չորս մարզերը, որոնք Մոսկվան միակողմանիորեն հայտարարել է իր կազմում ներառված։

ՀՕՊ ճգնաժամը և հասարակական տրամադրությունների խստացումը

Ռուսաստանի կոշտ դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև օդային առավելությամբ։ Զելենսկին նշել է, որ Ուկրաինան այս տարի ակնկալում է ստանալ ընդամենը 264 Patriot հրթիռ՝ անցյալ տարվա 675-ի համեմատ։ Ըստ ուկրաինացի պաշտոնյա Դենիս Շմիհալի՝ երկրի էներգետիկ հզորությունների ավելի քան 80%-ը վնասված կամ ավերված է, ինչը կանխորոշում է չափազանց ծանր ձմեռ։

Չնայած հրթիռային հարվածներին, Կիևի սոցիոլոգիայի միջազգային ինստիտուտի հուլիս-օգոստոս ամիսների հարցումները ցույց են տալիս, որ ուկրաինացիների տրամադրությունները գնալով ավելի են կոշտանում։ Հարցվածների 60%-ը կտրականապես դեմ է արևմտյան երաշխիքների դիմաց Դոնբասի տարածքները զիջելուն (ապրիլին այս ցուցանիշը 57% էր)։ Միևնույն ժամանակ, 59%-ը պատրաստ է ընդունել հրադադար ներկայիս սահմաններով՝ առանց ռուսական սուվերենության ճանաչման, եթե Ուկրաինան ստանա բավարար զենք և անվտանգության երաշխիքներ։ Սա ցույց է տալիս, որ ուկրաինական հասարակությունը հստակ սահմանագիծ է քաշում պատերազմի ժամանակավոր դադարեցման և տարածքների կորստի միջև, ինչը սահմանափակում է Զելենսկիի քաղաքական մանևրելու հնարավորությունները։