Հանրապետականների դիմադրությունը Թրամփի դատական նշանակումներին
2026 թվականի նոյեմբերի կեսերին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմը բախվել է ներքին խոչընդոտների՝ Սենատի վերահսկողությունը դեմոկրատներին անցնելուց առաջ 23 դատական թեկնածուների հաստատման գործընթացում։ Ինչպես հաղորդում է The Straits Times-ը, չնայած Սպիտակ տան ձգտմանը՝ ամրապնդել պահպանողական դատական համակարգը, գործընթացը հանգեցրել է հանրապետական սենատորների հետ հազվադեպ հանդիպող բաց հակամարտության, որոնք պահանջում են հարգել իրենց ինստիտուցիոնալ լիազորությունները։
Հակամարտության առանցքում «կապույտ թերթիկի» (blue slip) սենատական ավանդույթն է, որը թույլ է տալիս նահանգային սենատորներին արգելափակել դաշնային դատավորների նշանակումը։ Սենատի դատական հանձնաժողովի երկու ազդեցիկ անդամներ՝ Թոմ Թիլիսը (Հյուսիսային Կարոլինա) և Ջոն Քորնինը (Տեխաս), սպառնացել են արգելափակել որոշ թեկնածուների՝ պատճառաբանելով Սպիտակ տան կողմից նախնական խորհրդակցությունների բացակայությունը։ Նոյեմբերի 10-ին Սպիտակ տունը հետ կանչեց Լի Ռուդոֆսկու թեկնածությունը՝ փոխարինելով նրան Արկանզասի Գերագույն դատարանի դատավոր Ջ. Քոդի Հիլենդով՝ այն բանից հետո, երբ Արկանզասի սենատորներ Ջոն Բուզմանը և Թոմ Քոթոնը ընդդիմացան Ռուդոֆսկուն։
Իշխանության փոխանցման փուլի մարտահրավերները
Հեռացող սենատորների համար այս շրջանը դարձել է գործադիր իշխանության նկատմամբ սեփական ազդեցությունը հաստատելու հարթակ։ Նոյեմբերի 12-ին Թոմ Թիլիսը լրագրողների հետ զրույցում նշել է, որ Սպիտակ տունը պարզապես պահանջել է աջակցել իր թեկնածուներին՝ առանց որևէ նախնական քննարկման։ «Այստեղ այդպես չեն աշխատում»,- հայտարարել է Թիլիսը՝ ընդգծելով, որ սենատորները ակնկալում են պրոֆեսիոնալ հարգանք նահանգային թափուր տեղերի լրացման հարցում։ Նմանատիպ դիրքորոշում ունի նաև Ջոն Քորնինը, որը հրաժարվել է աջակցել Տ. Էլիոթ Գայզերի թեկնածությանը՝ Տեխասում նախատեսված դաշնային դատավորի պաշտոնի համար, քանի որ վերջինս ընտրվել էր առանց սովորական տեղական ստուգման գործընթացի։
Սպիտակ տան համար իրավիճակը հրատապ է. վարչակազմը նպատակ ունի մինչև տարեվերջ հաստատել մնացած 23 թեկնածուներին՝ ամրապնդելով դատական համակարգի պահպանողական ուղղվածությունը։ Սպիտակ տան պաշտոնյան հաստատել է այս մտադրությունը՝ նշելով, որ ակնկալում են բոլոր թեկնածուների հաստատումը։ Սակայն նոյեմբերի 18-ին նախատեսված հանձնաժողովի լսումները կարող են փակուղու առաջ կանգնել, եթե սենատորները չտրամադրեն անհրաժեշտ համաձայնությունը։
Ինստիտուցիոնալ հետևանքները և կուսակցական դիմադրությունը
Այս իրավիճակը վկայում է Հանրապետական կուսակցության ներսում առկա տարաձայնությունների մասին։ Ջորջ Մեյսոնի համալսարանի իրավագետ Ռոբ Լյութերը նշում է, որ հեռացող սենատորները դարձել են խոչընդոտ «շարժման պահպանողականների» համար, որոնք փորձում են արագացված կարգով զբաղեցնել դատական պաշտոնները։ Սենատոր Ալան Արմսթրոնգը նույնպես քննադատել է Սպիտակ տանը՝ նշելով, որ նրանք անտեսել են սենատորների կողմից առաջարկված որակյալ թեկնածուներին։ Մինչ Սենատի մեծամասնության ղեկավար Ջոն Թյունը շարունակում է առաջնահերթություն համարել դատական նշանակումները, այս դիմակայությունը ցույց է տալիս, որ կուսակցական կարգապահությունը թուլացել է իշխանության փոխանցման այս շրջանում, երբ հեռացող օրենսդիրները այլևս կաշկանդված չեն քաղաքական հետևանքներով։