Օդային տարածքը վերականգնում է գործունեությունը համազգային արգելքից հետո
ԱՄՆ-ի օդային տարածքը շաբաթ օրը՝ 2026 թվականի նոյեմբերի 15-ին, աստիճանաբար վերադարձել է բնականոն աշխատանքի՝ Դաշնային ավիացիոն վարչության (FAA) կողմից ուրբաթ՝ նոյեմբերի 14-ին սահմանված հազվադեպ համազգային արգելքից հետո։ Կանգառը, որը սկսվել էր ուրբաթ օրը Արևելյան ժամանակով ժամը 15:36-ին, երբ օդում գտնվում էր մոտ 3500 չվերթ, կասեցրել է քաղաքացիական և մասնավոր օդային երթևեկությունը երկրում՝ հանգեցնելով զանգվածային չեղարկումների։ Տրանսպորտի նախարար Շոն Դաֆին շաբաթ օրը կայացած մամուլի ասուլիսում հայտարարել է, որ համակարգը կրկին գործում է լիարժեք հզորությամբ, և ինքնաթիռներն անվտանգ կերպով դուրս են գալիս կայանատեղերից ու օդ բարձրանում:
Համաձայն FlightAware չվերթների հետևման ծառայության տվյալների, որոնք հրապարակվել են CBS News-ի կողմից, միայն ուրբաթ օրը խափանումը հանգեցրել է ավելի քան 9,159 չվերթի չեղարկման և 7,190 ուշացման։ Շաբաթ օրը չեղարկվել է ևս 4,100 չվերթ, իսկ 3,200-ը՝ ուշացել, քանի որ ավիաընկերությունները ջանքեր են գործադրել վերադասավորելու թռիչքները և տեղափոխելու ինքնաթիռներն ու անձնակազմերը։ FAA-ի ղեկավար Բրայան Բեդֆորդը նշել է, որ ուրբաթ օրվա համար նախատեսված է եղել շուրջ 50,000 չվերթ, որոնցից մոտ 30,000-ն ավարտվել է մինչև արգելքի մտցնելը: Մոտ 12,000 չվերթ հնարավոր չի եղել ավարտել, որոնցից մոտ 3,000-ը մասնավոր չվերթներ էին, իսկ մնացածը՝ առևտրային:
Խափանման պատճառը կապված է կապալառուի կատարած աշխատանքների և երթուղարկիչի անսարքության հետ
Դաշնային պաշտոնյաները հիմնական գործոններ են համարել հնացած ենթակառուցվածքները և ժառանգական տեխնոլոգիաները՝ մանրամասնելով նախնական քննության ընթացքում հայտնաբերված կոնկրետ տեխնիկական պատճառը: Նախարար Դաֆին բացատրել է, որ L3Harris ընկերության կապալառուն ուրբաթ օրը աշխատել է FAA-ի հեռավոր կետում՝ փոխարինելով հին պղնձե լարերը օպտիկաթելային մալուխով և փոխելով երթուղարկիչը (router): Փոխվող երթուղարկիչը սկսել է գերծանրաբեռնել մյուս սարքերը՝ յուրաքանչյուր չորս-հինգ վայրկյանը մեկ ուղարկելով մոտ 1,000 մուտքի փորձ:
Բեդֆորդը հավելել է, որ լարերի փոխարինումը եղել է սովորական տեխնիկական սպասարկման աշխատանք, որի վրա գործակալությունն աշխատել է տարիներ շարունակ, և որ համակարգի մոտ 70%-ն արդեն փոխանցվել է օպտիկաթելային կապի: Այն բանից հետո, երբ երթուղարկիչը 45 րոպե շարունակ գերծանրաբեռնել է ցանցը, FAA-ն չի կարողացել պարզել անկայունության հիմնական պատճառը, որը տարածվել է 17 օբյեկտների վրա։ Անվտանգության նկատառումներից ելնելով՝ պաշտոնյաները հրամայել են սահմանել ամբողջական արգելք։ Կառավարության բարձրաստիճան աղբյուրները CBS News-ին հայտնել են, որ խափանումը սահմանափակվել է 2001-2006 թվականներին արտադրված Cisco 600 սերիայի երթուղարկիչներով: Պաշտոնյաները հաստատել են, որ որևէ կիբերհարձակման կամ արհեստական բանականության մասնակցության ապացույց չկա:
Ենթակառուցվածքների ֆինանսավորման վեճը և վերականգնման ժամանակացույցը
Համազգային խափանումը նորից ուշադրություն է հրավիրել ավիացիոն հնացած համակարգերի արդիականացման անհրաժեշտության վրա։ Նախարար Դաֆին հայտարարել է, որ FAA-ն աշխատում է արդիականացնել ենթակառուցվածքները՝ օգտագործելով նախագահ Թրամփի կողմից տրամադրված 12.5 միլիարդ դոլարի նախնական ներդրումը, սակայն հավելել է, որ այդ գումարը դեռևս բավարար չէ: Այս միջադեպից հետո վարչակազմը ուրբաթ երեկոյան օդային երթևեկության կառավարման ֆինանսավորման հարցում իր պահանջը բարձրացրել է մինչև 50 միլիարդ դոլար:
Անդրադառնալով համակարգի վերականգնման ժամանակացույցին՝ Բեդֆորդը նշել է, որ թեև խոշոր օդանավակայաններում դեռ կարող են լինել ուշացումներ, ավիաընկերությունները պետք է լիովին վերադարձնեն իրենց չվերթների գրաֆիկին մինչև կիրակի՝ 2026 թվականի նոյեմբերի 16-ի ավարտը: Պաշտոնյաներն ընդգծել են, որ ԱՄՆ-ի օդային տարածքը մնում է լիովին անվտանգ՝ շնորհակալություն հայտնելով օդաչուներին, կարգավարներին և ավիաընկերությունների անձնակազմերին ուրբաթ օրվա արտակարգ կանգառի ժամանակ բոլոր ինքնաթիռներն անվտանգ վայրէջք կատարելու համար: