ԱՄՆ Գերագույն դատարանը երկուշաբթի օրը կայացրել է մի վճիռ, որը հիմնարար փոփոխություն է մտցնում ամերիկյան կառավարման համակարգում՝ նախագահ Դոնալդ Թրամփին իրավունք տալով պաշտոնանկ անել անկախ գործակալությունների ղեկավարներին: Ինչպես նշվում է SCOTUSblog-ի և CNN-ի զեկույցներում, այս որոշումը փաստացի չեղյալ է հայտարարում 1935 թվականից գործող նախադեպը, որը նախատեսված էր պաշտպանելու այնպիսի մարմինները, ինչպիսին է Առևտրի դաշնային հանձնաժողովը (FTC), քաղաքական միջամտությունից:
Իշխանության վերաբաշխում
Գլխավոր դատավոր Ջոն Ռոբերտսը, ներկայացնելով մեծամասնության կարծիքը, նշել է, որ նախագահը պետք է ունենա վստահելի պաշտոնյաների աջակցությունը: «Նախագահի լիազորություններն իրականացնող ենթակաները պետք է ենթակա լինեն նրա կողմից հեռացման», – ասված է դատարանի հիմնավորման մեջ: Դոնալդ Թրամփը սոցիալական ցանցերում որոշումը որակել է որպես «նախագահական իշխանության ամենամեծ աճը վերջին 100 տարվա ընթացքում»:
Այս որոշումը կարող է ազդել մոտ երկու տասնյակ անկախ գործակալությունների վրա, որոնք ստեղծվել են Կոնգրեսի կողմից՝ քաղաքական ազդեցությունից զերծ մնալու համար: Դատավոր Սոնյա Սոտոմայորը, իր դեմոկրատ գործընկերների հետ միասին, խիստ քննադատել է այս քայլը՝ զգուշացնելով, որ այն «վերաձևում է մեր կառավարությունը» և խախտում է պետական մարմինների անկախության սկզբունքը:
Դատարանի դերը քաղաքական ճգնաժամում
Չնայած գործադիր իշխանության ընդլայնմանը, Գերագույն դատարանը երկուշաբթի օրը նաև որոշումներ է կայացրել, որոնք զսպել են նախագահի ձգտումները: Մասնավորապես, դատարանը արգելափակել է Դաշնային պահուստային համակարգի խորհրդի անդամին հեռացնելու փորձը և հրաժարվել է վերանայել Թրամփի դեմ կայացված 5 միլիոն դոլարի զրպարտության վճիռը: Բացի այդ, դատարանը մերժել է փոստային քվեարկության վերաբերյալ Միսիսիպիի օրենքը վիճարկելու փորձը՝ որոշակի հաջողություն գրանցելով ընտրական իրավունքների պաշտպանների համար:
Վերլուծաբանները նշում են, որ Գերագույն դատարանի այս ակտիվությունը պայմանավորված է Կոնգրեսի անգործությամբ: Այն դեպքում, երբ օրենսդիր մարմինը չի կարողանում արդյունավետ օրենքներ ընդունել ներգաղթի կամ տնտեսական կարգավորման հարցերում, դատարանը ստանձնում է երկրի քաղաքական օրակարգը որոշողի դերը: Այս իրավիճակը Գերագույն դատարանը վերածում է ԱՄՆ-ում իշխանության իրական կենտրոնի, որը հաճախ ստիպված է հավասարակշռել սեփական գաղափարական նախասիրությունները սահմանադրական զսպման մեխանիզմների հետ: