Գործադիր իշխանության լիազորությունները և ներգաղթի քաղաքականությունը
2026 թվականի հունիսի 25-ին ԱՄՆ Գերագույն դատարանը կայացրեց մի շարք որոշումներ, որոնք էականորեն ընդլայնում են Թրամփի վարչակազմի լիազորությունները ներգաղթի ոլորտում: 6-3 ձայների հարաբերակցությամբ դատարանը վճռեց, որ չի կարող վերանայել Հայիթիի և Սիրիայի քաղաքացիների համար «Ժամանակավոր պաշտպանված կարգավիճակի» (TPS) դադարեցման մասին վարչակազմի որոշումը: Դատավոր Սամուել Ալիտոն, հանդես գալով մեծամասնության անունից, շեշտեց, որ ներգաղթային քաղաքականությունը գտնվում է Ազգային անվտանգության նախարարի բացառիկ հայեցողության ներքո:
Միաժամանակ, Գերագույն դատարանը թույլատրեց վերսկսել «metering» կոչվող վիճահարույց քաղաքականությունը, որը սահմանային ծառայողներին հնարավորություն է տալիս հետ ուղարկել ապաստան հայցողներին՝ նախքան նրանց ԱՄՆ տարածք մուտք գործելը: Դատավոր Սոնյա Սոտոմայորը, հանդես գալով կտրուկ ընդդիմախոսությամբ, նշեց, որ այս որոշումը կարող է լուրջ հումանիտար հետևանքներ ունենալ:
Զենքի իրավունքը և կորպորատիվ պատասխանատվությունը
Հավայան կղզիների օրենքի վերաբերյալ գործով Դատարանը 6-3 ձայներով անվավեր ճանաչեց այն սահմանափակումը, որն արգելում էր հանրության համար բաց մասնավոր սեփականություն հանդիսացող վայրերում զենք կրել: Դատարանը գտավ, որ այս սահմանափակումը խախտում է Սահմանադրության երկրորդ փոփոխությամբ երաշխավորված ինքնապաշտպանության իրավունքը:
Մյուս կողմից, Roundup մոլախոտերի դեմ պայքարի միջոցի արտադրողի դեմ հարուցված հազարավոր հայցերի վերաբերյալ գործով Դատարանը 7-2 ձայներով կողմ է արտահայտվել ընկերությանը՝ սահմանափակելով սպառողների հնարավորությունը՝ դատական հայցեր ներկայացնելու արտադրանքի վտանգավորության վերաբերյալ:
Վերլուծություն. Դատական վերահսկողության սահմանափակումը
Այս որոշումները վկայում են Գերագույն դատարանի գործելաոճի փոփոխության մասին՝ գործադիր իշխանության գործողությունները դատական վերահսկողությունից դուրս թողնելու առումով: Սահմանափակելով ներգաղթի հարցերում դատական միջամտության շեմը՝ Դատարանը ազդանշան է տալիս, որ մտադիր է նվազեցնել դաշնային գերատեսչությունների քաղաքականության վերահսկողությունը: Սա պատասխանատվության կենտրոնը տեղափոխում է դատարաններից դեպի քաղաքական իշխանության մարմիններ:
Դատարանի ներսում գաղափարական պառակտումը շարունակում է մնալ խորը: Մինչ պահպանողական մեծամասնությունը կենտրոնացած է սահմանադրական տեքստերի բառացի մեկնաբանման և անհատական իրավունքների ընդլայնման վրա, լիբերալ փոքրամասնությունը դատական նիստերն օգտագործում է որպես հումանիտար և ժողովրդավարական մտահոգությունները բարձրաձայնելու հարթակ: Տարեշրջանի ավարտին մոտ այս միտումները վկայում են ամերիկյան վարչական համակարգում դատական իշխանության դերի վերափոխման մասին: