Եվրոպական խորհրդարանում ունեցած իր 2026 թվականի Եվրոմիության վիճակի մասին ամենամյա ուղերձում Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը ներկայացրել է ծավալուն ռազմավարական ծրագիր։ Այն ուղղված է Եվրոպայի ռազմավարական ինքնավարության ամրապնդմանը, տնտեսական մրցունակության բարձրացմանը և Կանադային ԵՄ ասոցացված անդամ դառնալու աննախադեպ առաջարկի միջոցով ատլանտյան կապերի ընդլայնմանը։ Եվրոպական խորհրդարանի նախագահ Ռոբերտա Մեցոլայի և Կանադայի վարչապետ Մարկ Քարնիի ներկայությամբ ֆոն դեր Լայենը համաշխարհային ներկայիս տատանումները որակել է որպես Եվրոպայի ինքնիշխանության վճռորոշ փորձություն։
Ինչպես հայտնում է Եվրոպական արտաքին գործողությունների ծառայությունը, ֆոն դեր Լայենը Եվրոմիության ներկայիս վիճակը նկարագրել է որպես միաժամանակ ամենաուժեղն ու ամենախոցելին։ Նա ընդգծել է, որ աշխարհաքաղաքական պառակտման, արտաքին ագրեսիայի և տնտեսական ճնշումների պայմաններում Եվրոպան պետք է կերտի իր սեփական ուղին՝ ապահովելով անվտանգությունը, արդյունաբերական կարողությունները և ժողովրդավարական կայունությունը։
Եվրոպական ինքնիշխանության և պաշտպանական ռազմավարության վերակառուցումը
Անդրադառնալով ազգային անվտանգությանն ու աշխարհաքաղաքական մարտահրավերներին՝ ֆոն դեր Լայենը նշել է, որ վերջին հինգ տարիների ընթացքում ԵՄ անդամ երկրների պաշտպանական ծախսերն ավելացել են գրեթե 80 տոկոսով։ Սա պայմանավորված է Ուկրաինայի դեմ ընթացող պատերազմով, հիբրիդային սպառնալիքներով, կիբեռհարձակումներով և ապատեղեկատվական արշավներով։
Եվրոպական հանձնաժողովի ղեկավարը վերահաստատել է Եվրոմիության անվերապահ աջակցությունը Ուկրաինային՝ նշելով, որ ուկրաինացիների պայքարն ուղղակիորեն կապված է ողջ մայրցամաքի անվտանգության հետ։ Նա նաև շեշտել է դաշինքի պատրաստակամությունը՝ պաշտպանելու իր անդամների և գործընկերների ինքնիշխանությունը արտաքին ճնշումներից։
Առևտրի հավասարակշռում և կրիտիկական հումքի մատակարարում
Գլոբալ առևտրի համատեքստում ֆոն դեր Լայենը հատուկ անդրադարձել է Չինաստանի հետ հարաբերություններին։ Եվրոմիության օրական առևտրային դեֆիցիտը Պեկինի հետ հասել է 1 միլիարդ եվրոյի, ինչը նա անվանել է անկայուն։ Նա զգուշացրել է «չինական երկրորդ ցնցման» մասին, որն արդեն ազդում է եվրոպական արտադրության և արդյունաբերական կենտրոնների վրա։
Մատակարարման շղթաների խոցելիությունը նվազեցնելու նպատակով Հանձնաժողովը հայտարարել է Կրիտիկական հումքի եվրոպական կորպորացիայի ստեղծման մասին։ Այս մարմինը կկարգավորի կարևորագույն նյութերի գնումներն ու պահեստավորումը։ Ներկայում Եվրոմիությունը ավելի քան 80 տոկոսով կախված է Չինաստանից կրիտիկական հումքի և 90 տոկոսով հազվագյուտ հողային տարրերի հարցում։
Միասնական շուկայի ինտեգրում և էներգետիկ անվտանգություն
Տնտեսության ակտիվացումը դարձել է ելույթի առանցքային թեմաներից մեկը։ Ֆոն դեր Լայենը կոչ է արել մինչև հաջորդ տարվա վերջ ավարտին հասցնել Միասնական շուկայի բարեփոխումները «Մեկ Եվրոպա, մեկ շուկա» ճանապարհային քարտեզի շրջանակում։ 12 վարչարարական նախագծերի շնորհիվ նախատեսվում է բյուրոկրատական բեռը տարեկան կրճատել շուրջ 17 միլիարդ եվրոյով։
Էներգետիկ անվտանգության ոլորտում, ինչպես նշում է Renewable Matter պարբերականը, Եվրոպան անցյալ տարի ավելացրել է 80 գիգավատ վերականգնվող էներգիայի կարողություն, սակայն դրա վեցապատիկը դեռ սպասում է ցանցերին միանալուն։ Ֆոն դեր Լայենը խոստացել է մինչև 2040 թվականը կրկնապատկել էլեկտրաէներգիայի մասնաբաժինը՝ ավածածխաջրածնային ներկրման ծախսերը տարեկան կրճատելով 260 միլիարդ եվրոյով։
Կանադային ասոցացված անդամության առաջարկ
Ելույթի ամենանշանակալի դիվանագիտական նորությունը Կանադային ԵՄ ասոցացված անդամության կարգավիճակ առաջարկելն էր։ Ինչպես հաղորդում է ABC7 Chicago-ն, Կանադայի վարչապետ Մարկ Քարնին ողջունել է այս պատմական առաջարկը Ստրասբուրգում կայացած լիագումար նիստի ընթացքում։
Ասոցացված անդամի կարգավիճակը ենթադրում է Եվրոպական ինտեգրման տարածում Եվրոպայի աշխարհագրական սահմաններից դուրս՝ խորացնելով Օտտավայի և Բրյուսելի միջև ինստիտուցիոնալ, տնտեսական և անվտանգային համագործակցությունը։