Սքրինինգի նոր չափորոշիչներ
Ամերիկյան քաղցկեղի միությունը (ACS) 2026 թվականի նոյեմբերի 12-ին հրապարակել է շագանակագեղձի քաղցկեղի հայտնաբերման նոր ուղեցույցներ: Կազմակերպությունն այժմ խորհուրդ է տալիս 50-ից 69 տարեկան տղամարդկանց երկու տարին մեկ անգամ անցնել շագանակագեղձի սպեցիֆիկ անտիգենի (PSA) մակարդակի ստուգում: Այս քայլը նշանակալի փոփոխություն է նախկին մոտեցումների համեմատ, որոնք շեշտը դնում էին բժշկի և հիվանդի միջև անհատական որոշումների կայացման վրա:
CA: A Cancer Journal for Clinicians պարբերականում հրապարակված նոր կանոնակարգի համաձայն՝ բարձր ռիսկային խմբերի համար, մասնավորապես՝ սևամորթ տղամարդկանց և նրանց համար, ովքեր ունեն հիվանդության ընտանեկան պատմություն, խորհուրդ է տրվում սկսել տարեկան թեստավորումը 45 տարեկանից: 70-74 տարեկան տղամարդկանց դեպքում սքրինինգի նպատակահարմարությունը պետք է քննարկվի բժշկի հետ՝ հաշվի առնելով ընդհանուր առողջական վիճակը:
Մահացության աճող ցուցանիշները
Ուղեցույցների թարմացումը պայմանավորված է մետաստատիկ քաղցկեղի դեպքերի աճով: ACS-ի տվյալներով՝ վերջին տասնամյակում 55 և ավելի բարձր տարիքի տղամարդկանց մոտ մետաստատիկ շագանակագեղձի քաղցկեղի դեպքերն աճել են տարեկան մոտ 6%-ով: ACS-ի գլխավոր գիտական աշխատակից դոկտոր Ուիլյամ Դահուտը նշել է, որ նպատակը սքրինինգի մակարդակի բարձրացումն է՝ հիվանդությունը վաղ հայտնաբերելու համար, միաժամանակ նվազագույնի հասցնելով գերախտորոշման ռիսկերը:
Նախկինում PSA թեստի արդյունավետությունը վիճարկելի էր՝ կապված կեղծ դրական արդյունքների և անհարկի բուժման ռիսկերի հետ: 2012 թվականին ԱՄՆ Կանխարգելիչ ծառայությունների աշխատանքային խումբը հանդես էր եկել ընդհանուր սքրինինգի դեմ, ինչը, ըստ մասնագետների, հանգեցրել է ուշ փուլում հայտնաբերված դեպքերի ավելացմանը: Եվրոպայում անցկացված երկարատև հետազոտությունները ցույց են տվել, որ կանոնավոր սքրինինգը նվազեցնում է մահացությունը՝ դրդելով ACS-ին վերանայել իր քաղաքականությունը:
Կլինիկական հետևանքներ
Թեև PSA թեստը վաղ հայտնաբերման հիմնական գործիքն է, ACS-ը հիշեցնում է դրա հնարավոր բացասական կողմերի մասին: Բիոպսիան և բուժման մեթոդները՝ վիրահատությունը կամ ճառագայթումը, կարող են ունենալ կողմնակի ազդեցություններ: Նոր ուղեցույցներն ընդգծում են, որ բժիշկները պետք է ավելի ակտիվորեն առաջարկեն թեստավորումը՝ հրաժարվելով նախկին «համատեղ որոշումների» մոդելից, որը հաճախ հանգեցնում էր սքրինինգի բացթողման: