Ալբերտայի վարչապետ Դանիել Սմիթը պաշտոնապես դիմել է Կանադայի դաշնային կառավարությանը՝ խնդրելով «մեղմացումներ» կիրառել նահանգում ներդրվող բժշկական երկակի պրակտիկայի վիճահարույց մոդելի նկատմամբ։ Այս քաղաքականությունը, որը թույլ է տալիս նեղ մասնագիտացում ունեցող բժիշկներին մատուցել ինչպես մասնավոր, այնպես էլ պետական ծառայություններ, հանրային լայնածավալ բողոքի ակցիաների և թեժ քաղաքական բանավեճերի պատճառ է դարձել՝ կապված Կանադայի հանրային առողջապահական համակարգի ապագայի հետ։
Ինչպես հաղորդում է Edmonton Journal պարբերականը, վարչապետ Սմիթը հաստատել է, որ Ալբերտան ակտիվ բանակցություններ է վարում Օտտավայի հետ՝ ապացուցելու համար, որ նոր համակարգը չի հակասում «Կանադայի առողջապահության մասին օրենքին» (Canada Health Act): Դաշնային կառավարությունը նախկինում բազմիցս տուգանել է այն նահանգներին, որոնք թույլատրել են մասնավոր վճարումներ պահանջել բժշկական տեսանկյունից անհրաժեշտ ծառայությունների համար՝ կրճատելով առողջապահության դաշնային փոխանցումները:
Նյութը պատրաստվել է edmontonjournal.com-ի հրապարակած տեղեկությունների հիման վրա։
Գավառային առողջապահության արմատական փոփոխությունը
Նոր մոդելը, որն ընդունվել է «Առողջապահության մասին օրենսդրության փոփոխության 2025 թվականի ակտով» (նախկինում հայտնի որպես Օրինագիծ 11), պաշտոնապես ուժի մեջ է մտել երեքշաբթի օրը։ Օրենսդրության համաձայն՝ լիցենզավորված մասնագետները կարող են իրենց աշխատանքային ժամանակը բաժանել հանրային համակարգի և մասնավոր կլինիկաների միջև։ Կարևոր է նշել, որ այս մոդելը չի տարածվում ընտանեկան բժիշկների վրա՝ առաջնային օղակի վրա լրացուցիչ ծանրաբեռնվածությունից խուսափելու համար, և կենտրոնանում է բացառապես կոնկրետ վիրաբուժական ուղղությունների վրա:
Վարչապետ Սմիթը պաշտպանել է այս անցումը՝ վկայակոչելով Քվեբեկի նախադեպը, որտեղ բժիշկներն իրավականորեն կարող են դուրս գալ պետական համակարգից և բուժել մասնավոր հիվանդներին։ «Սա ակտիվ քննարկման փուլում է դաշնային կառավարության հետ, ինչպես միշտ, այն պայմանների շուրջ, թե ինչպես են նրանք ֆինանսավորելու մեր առողջապահությունը, բայց մենք խնդրել ենք նրանց որոշակի ազատություն տալ մեզ այս մոդելը կիրառելու համար», – մամուլի ասուլիսի ժամանակ հայտարարել է Սմիթը։
Երկակի պրակտիկայի վերահսկողությունն ու սահմանափակումները
Հանրային առողջապահական ռեսուրսների հնարավոր արտահոսքի վերաբերյալ մտահոգությունները մեղմելու համար նահանգային կառավարությունը խոստացել է խիստ վերահսկողություն սահմանել։ Վարչապետը հայտնել է, որ շուրջ 400 բժիշկ արդեն իսկ հետաքրքրություն է հայտնել երկակի պրակտիկայի համակարգին միանալու հարցում։
Սմիթն ընդգծել է, որ ծրագրին մասնակցող բժիշկներին չի թույլատրվի կրճատել պետական համակարգում իրենց աշխատանքային ժամերը։ «Ես անձամբ հետևելու եմ, որ հաջորդ տարի ոչ մի հիվանդանոց ավելի քիչ վիրահատություն չանի, քան նախորդ տարի, և հենց դրանով մենք պատասխանատվություն կպահանջենք», – նշել է նա՝ հավելելով, որ բժիշկները պարտավոր են պահպանել պետական հատվածում իրենց ներկայիս ծանրաբեռնվածությունը։
Թեև նահանգային պաշտոնյաները հաստատել են, որ մասնավոր հատվածում աշխատանքային ժամերի հստակ սահմանաչափ չկա, այդ սահմանափակումները կարգավորվելու են Ալբերտայի բժիշկների և վիրաբույժների քոլեջի (CPSA) մասնագիտական ստանդարտներով։ Բացի այդ, քաղցկեղի և կյանքին սպառնացող հիվանդությունների բուժումը ամբողջությամբ դուրս է մնացել այս մոդելից և կշարունակի ֆինանսավորվել բացառապես պետության կողմից։
Քաղաքական հակազդեցությունը և հանրային բողոքները
Մոդելի ներդրումը հանդիպել է առողջապահության ոլորտի պաշտպանների և ընդդիմադիր գործիչների կոշտ դիմադրությանը։ Երեքշաբթի օրը Ալբերտայի ողջ տարածքում տեղի են ունեցել բողոքի ցույցեր, որոնք կազմակերպվել էին առողջապահական դաշինքների կողմից։ Նրանք կոչ են արել դաշնային խորհրդարանականներին խստորեն կիրառել «Կանադայի առողջապահության մասին օրենքը» և արգելափակել նահանգային նախաձեռնությունը։
Ալբերտայի Դեմոկրատական նոր կուսակցության (NDP) ներկայացուցիչ Սառա Հոֆմանը խիստ քննադատության է ենթարկել փոփոխությունները՝ նշելով, որ այս քաղաքականությունը սպառնում է արդար հասանելիության սկզբունքներին։ «Նրանք, ովքեր կարող են վճարել, կանցնեն հերթի սկիզբ, իսկ մնացած բոլորը ստիպված կլինեն ավելի երկար սպասել», – ասել է Հոֆմանը՝ մեղադրելով իշխող կուսակցությանը հանրային շահի հաշվին մասնավոր բիզնեսին աջակցելու մեջ։
Դաշնային ֆինանսավորման սպասվող բախումը
Ակնկալվում է, որ նոր մոդելի շրջանակներում առաջին վիրահատությունները կիրականացվեն այս աշնանը։ Ծրագիրն ի սկզբանե կներառի CPSA-ի կողմից հաստատված որոշակի վիրաբուժական միջամտություններ, այդ թվում՝ օրթոպեդիա, գինեկոլոգիա, ակնաբուժություն և քիթ-կոկորդ-ականջաբանություն։
Այս մոդելի վերջնական հաջողությունը մեծապես կախված կլինի Օտտավայի հետ բանակցությունների արդյունքից։ Եթե դաշնային կառավարությունը որոշի, որ երկակի պրակտիկայի համակարգը խախտում է հանրային հասանելիության սկզբունքները, Ալբերտան կարող է բախվել լուրջ ֆինանսական տույժերի, ինչը կհանգեցնի նահանգի և դաշնային կենտրոնի միջև լուրջ սահմանադրական ու տնտեսական բախման։