Արհեստական բանականության հնարավորությունների նոր դարաշրջանը
Տարիներ շարունակ արհեստական բանականության (ԱԲ) և կիբեռանվտանգության փոխհատումը հիմնականում կենտրոնացած էր ծրագրային կոդի իրականացման թերությունների վրա՝ փնտրելով մարդկանց կողմից թույլ տրված սխալները, որոնք հաքերներին թույլ են տալիս կոտրել համակարգերը: Սակայն «Anthropic» հետազոտական ընկերության կողմից հրապարակված նոր զեկույցը ցույց է տալիս, որ առաջատար ԱԲ մոդելները անցել են որակական նոր սահմանագիծ: Օգտագործելով իր նոր փորձարարական «Claude Mythos Preview» մոդելը՝ ընկերության հետազոտողները ցույց են տվել, որ ԱԲ-ն ընդունակ է ինքնուրույն հայտնաբերել հիմնարար մաթեմատիկական թերություններ հենց կրիպտոգրաֆիկական (ծածկագրման) ալգորիթմների մեջ:
Ըստ Anthropic-ի պաշտոնական տվյալների՝ Claude Mythos Preview-ն իրականացրել է երկու խոշոր կրիպտոգրաֆիկական բացահայտում: Առաջինը բարդ գրոհ է, որը զգալիորեն թուլացնում է HAWK թվային ստորագրության սխեման, որը նախագծվել էր հետքվանտային աշխարհում տվյալների պաշտպանության համար: Երկրորդը նոր մաթեմատիկական գրոհ է AES (Advanced Encryption Standard) սիմետրիկ ծածկագրի կրճատված տարբերակի վրա, որն աշխարհում ամենատարածված ծածկագրման համակարգն է: Թեև Anthropic-ը շեշտում է, որ այս հայտնագործությունները ներկայումս վտանգ չեն ներկայացնում գործող համակարգերի համար, դրանք փաստում են ԱԲ մոդելների՝ բարդ մաթեմատիկական վերլուծություններ կատարելու աննախադեպ ունակությունը:
HAWK-ի թուլացումը. հետքվանտային անվտանգության մարտահրավերը
Քվանտային համակարգիչների ստեղծման հեռանկարի մոտենալուն զուգընթաց՝ ԱՄՆ Ստանդարտների և տեխնոլոգիաների ազգային ինստիտուտը (NIST) արդեն շուրջ տասը տարի է, ինչ աշխատում է հետքվանտային կրիպտոգրաֆիայի (PQC) ստանդարտների ներդրման ուղղությամբ: Այս համակարգերը նախատեսված են պաշտպանելու տվյալները քվանտային հաշվարկներից, որոնք կարող են հեշտությամբ կոտրել ավանդական RSA կամ ECDSA ծածկագրերը: HAWK-ը հանդիսանում է NIST-ի կողմից դիտարկվող երրորդ փուլի հիմնական թեկնածուներից մեկը:
Չնայած նրան, որ HAWK-ն անցել էր մարդկային լավագույն մասնագետների կողմից երկու տարվա խիստ ստուգում, Claude Mythos-ը ընդամենը 60 ժամվա ընթացքում կարողացավ բարելավել դրա դեմ հայտնի լավագույն գրոհը: Մոդելը հայտնաբերել է նախկինում չօգտագործված մաթեմատիկական սիմետրիա (ոչ տրիվիալ ավտոմորֆիզմ) HAWK-ի կողմից կիրառվող ցանցային (lattice) կառուցվածքում: Այս սիմետրիայի կիրառմամբ մոդելի մշակած գրոհը կիսով չափ կրճատում է HAWK-ի բանալու արդյունավետ ուժը: Օրինակ՝ HAWK-256 տարբերակի բանալու հայտնաբերման համար նախկինում պահանջվում էր 2^64 գործողություն, մինչդեռ Claude Mythos-ի գրոհը դա նվազեցնում է մինչև 2^38-ի: Անվտանգության նախկին մակարդակը վերականգնելու համար անհրաժեշտ կլինի կրկնապատկել HAWK-ի բանալու չափը, ինչը զրկում է այս համակարգն իր հիմնական առավելություններից:
AES-ի կոտրումը և «Մյոբիուսի կամուրջը»
ԱԲ-ի երկրորդ հաջողությունը վերաբերում է AES-128 սիմետրիկ ծածկագրին, որն ընդունվել է NIST-ի կողմից 2001 թվականին և համարվում է պատմության մեջ ամենաուսումնասիրված ծածկագրերից մեկը: Կրիպտոգրաֆները հաճախ են ուսումնասիրում AES-ի կրճատված փուլերով տարբերակները՝ ամբողջական ծածկագրի կայունությունը գնահատելու համար: Ամբողջական AES-128-ն ունի 10 փուլ, իսկ Anthropic-ի հետազոտողները Claude-ին հանձնարարել էին գրոհել 7-փուլանոց տարբերակը:
Սկզբնական շրջանում մոդելը հրաժարվում էր աշխատանքից՝ պնդելով, որ AES-ի կրիպտովերլուծության բարելավումն անհնար է: Սակայն հատուկ հուշումների (prompting) շնորհիվ հետազոտողները ստիպեցին մոդելին շարունակել փնտրտուքը: Երեք օրվա ընթացքում մոդելը գեներացրել է շուրջ մեկ միլիարդ տոկեն՝ փորձարկելով հարյուրավոր հիպոթեզներ: Արդյունքում Claude-ը ստեղծեց «Մյոբիուսի կամուրջ» (Möbius Bridge) կոչվող նոր ալգորիթմը, որը նվազեցնում է անհրաժեշտ հաշվարկային քայլերը 256 անգամ՝ նախորդ ակադեմիական գրոհների համեմատ ապահովելով 200-ից 800 անգամ արագագործություն:
Մարդկային ստուգման խոչընդոտը և համագործակցությունը
Այս բացահայտումները ցույց տվեցին նաև մեկ այլ խնդիր՝ մարդկային ստուգման ժամանակատարությունը: Մինչ Claude Mythos-ը կարողացավ AES-ի գրոհը մշակել ընդամենը մեկ շաբաթում, Anthropic-ի երկու հետազոտողներից պահանջվեց գրեթե մեկ ամիս և հարյուրավոր ժամերի աշխատանք՝ համոզվելու համար, որ ԱԲ-ի ներկայացրած մաթեմատիկական ապացույցները լիովին ճիշտ են: Յուրաքանչյուր գրոհի մշակումը API-ի ծախսերի տեսանկյունից արժեցել է մոտ 100,000 դոլար:
ԱԲ-ի կրիպտովերլուծական հնարավորությունները գնահատելու համար Anthropic-ը համագործակցել է Ցյուրիխի տեխնիկական բարձրագույն դպրոցի (ETH Zurich), Թել Ավիվի համալսարանի և Հայֆայի համալսարանի ակադեմիկոսների հետ՝ ստեղծելով «CryptanalysisBench» բաց հարթակը: Անվտանգության կանոնների համաձայն՝ HAWK-ի թերությունների մասին տեղեկատվությունը նախապես՝ 2026 թվականի հունիսին, փոխանցվել է հեղինակներին և NIST-ին: