Բիթքոինի (BTC)՝ որպես «թվային ոսկու»՝ համաշխարհային արժույթների արժեզրկման դեմ երկարաժամկետ պասիվ վահանի ավանդական ընկալումն այժմ ենթարկվում է լուրջ կառուցվածքային վերագնահատման։ Քանի որ կրիպտոարժույթը տատանվում է 79,000 դոլարի սահմաններում, խոշոր ինստիտուցիոնալ ներդրողներն ու շուկայի վերլուծաբաններն այն սկսում են դիտարկել ոչ թե որպես արժեքի դանդաղ կուտակիչ, այլ որպես իրացվելիության բարձր զգայունության «ծուխ» (liquidity smoke alarm): Այս մոտեցումը ցույց է տալիս, որ Բիթքոինն ագրեսիվորեն արձագանքում է ֆինանսական համակարգի իրացվելիության կարճաժամկետ տատանումներին, այլ ոչ թե պարզապես արտացոլում է դրամական զանգվածի երկարաժամկետ աճը։
Ինչպես նշում է վետերան ներդրող և հեղինակ Լորենս Լեպարդը Honest Money փոդքասթի ընթացքում, այս տարբերությունը բացատրում է, թե ինչու է Բիթքոինի գինը վերջին շրջանում շեղվել համաշխարհային M2 դրամական զանգվածի աճի տեմպերից։ Թեև M2-ը պահպանվում է ռեկորդային բարձր մակարդակներում, դրա աճի տեմպերը դանդաղել են՝ անցնելով բացասական տիրույթ, ինչը սահմանափակել է համակարգային իրացվելիությունը։ Լեպարդը համեմատում է Բիթքոինի բարձր զգայունությունը ֆիզիկական ոսկու վարքագծի հետ, որն անվանում է «արժեզրկումից մաքուր ապահովագրություն», քանի որ ոսկի գնողները հիմնականում առաջնորդվում են տասնամյակների հեռանկարով։
M2-ի շեղումը և կարճաժամկետ իրացվելիության ցուցիչը
Տարիներ շարունակ Բիթքոինում ներդրումներ կատարելու հիմնական թեզն այն էր, որ այն ուղղակիորեն կապված է համաշխարհային M2 դրամական զանգվածի աճի հետ։ Ենթադրվում էր, որ կենտրոնական բանկերի կողմից լրացուցիչ փող տպելու դեպքում այդ կապիտալի մի մասն անխուսափելիորեն հոսում է սահմանափակ թողարկում ունեցող թվային ակտիվների մեջ։ Սակայն վերջին դինամիկան կասկածի տակ դրեց այս կապը։ Նույնիսկ երբ M2-ը մնում էր պատմական առավելագույնի սահմաններում, Բիթքոինը ցուցադրեց անկումային միտումներ՝ շեղվելով դրամական բազայի ընդհանուր վարքագծից։
Լեպարդն այս անհամապատասխանությունը բացատրում է համաշխարհային բանկային և ֆինանսական հատվածներում առկա խիստ իրացվելիության պակասով։ «Բիթքոինն ինձ համար իրացվելիության ծուխ է», – նշել է նա՝ հավելելով, որ ակտիվն ունի տեխնոլոգիական և սպեկուլյատիվ բաղադրիչ, որն այն դարձնում է չափազանց զգայուն կանխիկի անմիջական հասանելիության նկատմամբ։ Երբ կենտրոնական բանկերը սեղմում են վարկային պայմանները, Բիթքոինն առաջիններից է արձագանքում անկմամբ՝ անկախ երկարաժամկետ գնաճային սպասումներից։ Ընդհակառակը, ոսկի գնողները հակված են անտեսել կարճաժամկետ վարկային սեղմումները՝ կենտրոնանալով համակարգային արժեզրկման վրա։
Այս տեսությունը նշանակում է, որ Բիթքոինի կարճաժամկետ գնային շարժերը թելադրված են շուկայում առկա ազատ իրացվելիության վերջին ցենտով։ Ըստ Լեպարդի՝ այս դինամիկան կպահպանվի այնքան ժամանակ, քանի դեռ ԱՄՆ Դաշնային պահուստային համակարգը (ԴՊՀ) և մյուս առաջատար կենտրոնական բանկերը ստիպված չեն լինի անցնել փողի տպագրության նոր փուլի, ինչը կարող է տեղի ունենալ առաջիկա 16-18 ամիսների ընթացքում՝ պետական պարտքի սպասարկման ծախսերի կտրուկ աճի պատճառով։
1 միլիոն դոլարի թիրախի մաթեմատիկական իրականությունը
Իրացվելիության գործոնի շուրջ քննարկումներին զուգահեռ՝ շուկայում շարունակվում է բանավեճը Բիթքոինի երկարաժամկետ գնային առավելագույն շեմի վերաբերյալ։ Նախորդ վերելքների ժամանակ շատերը կանխատեսում էին, որ մինչև 2030 թվականը մեկ BTC-ի գինը կհասնի 1 միլիոն դոլարի։ Սակայն 10x Research-ի հետազոտությունների ղեկավար Մարկուս Թիլենը հերքում է այս տեսությունը՝ նշելով, որ մինչև տասնամյակի վերջ 1 միլիոն դոլարի գինը մաթեմատիկորեն անհնար է։
Թիլենի կասկածամտությունը հասկանալու համար անհրաժեշտ է դիտարկել շուկայական կապիտալիզացիան։ Մոտ 20.1 միլիոն շրջանառվող մետաղադրամների պարագայում 1 միլիոն դոլար գինը կնշանակի մոտ 20.1 տրիլիոն դոլարի ընդհանուր կապիտալիզացիա։ Այս ցուցանիշին հասնելու համար անհրաժեշտ կլինի, որ շուկայական արժեքն աճի ևս 15-18.5 տրիլիոն դոլարով։
Այս թիվը պատկերացնելու համար Թիլենը նշում է, որ 15 տրիլիոն դոլարը կազմում է ԱՄՆ ողջ ֆոնդային շուկայի (որը գնահատվում է 75 տրիլիոն դոլար) մոտ մեկ հինգերորդ մասը։ Գրեթե անհավանական է, որ այդքան կապիտալ ավանդական բաժնետոմսերից կամ անշարժ գույքից տեղափոխվի Բիթքոին ընդամենը մի քանի տարվա ընթացքում, հատկապես սահմանափակող դրամավարկային քաղաքականության պայմաններում։
Փողի մուլտիպլիկատորը և կապիտալի ներհոսքը
Այնուամենայնիվ, լավատես վերլուծաբանները պնդում են, որ Թիլենի հաշվարկներն անտեսում են փողի մուլտիպլիկատորի (money multiplier) գործոնը։ Շուկայական կապիտալիզացիան չի աճում կանխիկի ներհոսքին ուղիղ համեմատական։ Երբ գնորդը ձեռք է բերում Բիթքոին, գործարքի գինը վերագնահատում է շրջանառության մեջ եղած բոլոր մետաղադրամները, ինչի արդյունքում կապիտալիզացիան աճում է իրական ներդրված գումարի բազմապատիկով։
Մինչ Թիլենն իր հաշվարկներում օգտագործում է 1.2-ի հավասար համեստ մուլտիպլիկատոր, NYDIG ընկերության տվյալներով՝ Բիթքոինի իրական մուլտիպլիկատորը գնահատվում է 15-ից մինչև 50։ Եթե վերցնենք միջին՝ 25 մուլտիպլիկատորը, ապա Բիթքոինը 1 միլիոն դոլարի հասցնելու համար կպահանջվի ընդամենը 740 միլիարդ դոլարի իրական ներհոսք։ Թեև սա ավելի իրատեսական է, այնուամենայնիվ, հսկայական ցուցանիշ է։ Համեմատության համար նշենք, որ մինչև 2025 թվականի դեկտեմբեր ԱՄՆ սփոթ ETF-ները գրանցել են ընդամենը 58 միլիարդ դոլարի զուտ ներհոսք (տարեկան մոտ 30.2 միլիարդ դոլար)։ 740 միլիարդ դոլարի թիրախին հասնելու համար ներհոսքի տեմպը պետք է արագանա առնվազն 5 անգամ և պահպանվի հաջորդ չորս տարիներին, ինչն անհնար է առանց դրամավարկային քաղաքականության կտրուկ մեղմացման։
Օն-չեյն ցուցանիշները և ինստիտուցիոնալ պահանջարկը
Չնայած երկարաժամկետ մաթեմատիկական խոչընդոտներին, կարճաժամկետ օն-չեյն տվյալները վկայում են շուկայի ակտիվ վերականգնման մասին։ Ըստ CryptoQuant-ի վերլուծաբան Darkfost-ի տվյալների՝ Բիթքոինի իրացված կապիտալիզացիան (realized cap), որը գնահատում է յուրաքանչյուր մետաղադրամն այն գնով, որով այն վերջին անգամ տեղաշարժվել է, ընդամենը մեկ շաբաթում աճել է ավելի քան 4.6 միլիարդ դոլարով։
Սա նշանակում է, որ ակտիվները ձեռք են բերվում ավելի բարձր գներով, և շուկա է մտնում նոր պահանջարկ։ Բացի այդ, կարճաժամկետ սեփականատերերն այժմ ունեն միջինում մոտ 15% չիրացված շահույթ, իսկ նրանց գնման միջին արժեքը կազմում է շուրջ 70,100 դոլար։ Սա կարճաժամկետ ներդրողների շահութաբերության ամենաբարձր մակարդակն է 2025 թվականի հուլիսից ի վեր։
CryptoQuant-ի գլխավոր տնօրեն Քի Յանգ Ջուն նշում է, որ ներկայիս շուկան էապես տարբերվում է նախորդ ցիկլերից, քանի որ ինստիտուցիոնալ պահանջարկն ակտիվորեն կլանում է վաճառքի ճնշումը։ Սա կարող է կանխել նախկինում տեղի ունեցած կտրուկ անկումները, թեև Բիթքոինը շարունակում է մնալ համաշխարհային ֆինանսական համակարգի իրացվելիության ամենազգայուն ցուցիչը։