ԱՄՆ Կենտրոնական հետախուզական վարչության (ԿՀՎ) տնօրեն Ջոն Ռեթքլիֆը երեքշաբթի օրը չհայտարարված այցով ժամանել է Մոսկվա՝ ռուսական կողմի հետ փակ հանդիպումներ անցկացնելու նպատակով։ Ամերիկյան հետախուզական գերատեսչության ղեկավարի այցի մասին առաջինը հայտնել են CBS News և ABC News հեռուստաալիքները՝ վկայակոչելով իրազեկ աղբյուրները և թռիչքների դիտարկման տվյալները։
ԱՄՆ ԿՀՎ-ն, Պաշտպանության նախարարությունը և Սպիտակ տունը, ինչպես նաև Ռուսաստանի իշխանությունները հրաժարվել են պաշտոնական մեկնաբանություններ տալ այցի նպատակների կամ օրակարգի վերաբերյալ։ Սա Ռեթքլիֆի առաջին հայտնի այցն է Ռուսաստանի մայրաքաղաք ԿՀՎ տնօրենի պաշտոնում, թեև նա նախկինում պահպանել է աշխատանքային կապեր ռուսական հետախուզական ծառայությունների ղեկավարների հետ։
Թռիչքի մանրամասները և տեղաշարժը Մոսկվայում
Flightradar24 ծառայության տվյալներով՝ ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի Boeing C-17A Globemaster III ռազմատրանսպորտային ինքնաթիռը (չվերթ RCH4555) երեքշաբթի առավոտյան դուրս է եկել Մերիլենդի Էնդրյուս ռազմաբազայից, միջանկյալ կանգառ կատարել Լատվիայի մայրաքաղաք Ռիգայում, որից հետո վայրէջք է կատարել Մոսկվայի «Վնուկովո» միջազգային օդանավակայանում։
Օդանավակայանի տարածքում նկատվել է ամերիկյան դիվանագիտական ավտոշարասյուն, որը Ռեթքլիֆին և նրա գլխավորած պատվիրակությանը ուղեկցել է դեպի բանակցությունների վայր։
Ռազմավարական ռիսկեր և ՆԱՏՕ-ի անվտանգության հարցերը
Ռեթքլիֆի անսպասելի այցը տեղի է ունենում այն տեղեկությունների ֆոնին, ըստ որոնց՝ ամերիկյան հետախուզությունը ֆիքսել է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի ռազմավարական հաշվարկների հնարավոր փոփոխություն։ Ըստ հետախուզական գնահատականների՝ Մոսկվան կարող է պատրաստ լինել ավելի ագրեսիվ հիբրիդային գործողությունների ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրների դեմ՝ փորձարկելու համար Հյուսիսատլանտյան դաշինքի և Վաշինգտոնի վճռականությունը։
Բացի այդ, այցը համընկնում է Ուկրաինայի հարցով դիվանագիտական բանակցությունների փակուղային վիճակի հետ։ Քանի որ պաշտոնական դիվանագիտական ուղիներով առաջընթացը դանդաղել է, հետախուզական ծառայությունների ղեկավարների միջև ուղիղ կապը դառնում է առանցքային գործիք երկկողմ հաղորդակցությունը պահպանելու համար։
Կալանավորվածների փոխանակման ետնաբեմը
ԿՀՎ ղեկավարները նախկինում ևս ակտիվորեն ներգրավված են եղել Մոսկվայի հետ կուլիսային բանակցություններում։ 2021 թվականի նոյեմբերին ԿՀՎ այն ժամանակվա տնօրեն Ուիլյամ Բըրնսը ժամանել էր Մոսկվա՝ նախագահ Պուտինին Ուկրաինա ներխուժման հետևանքների մասին զգուշացնելու համար։
Հետախուզական խողովակները կարևոր դեր են խաղում նաև բանտարկյալների փոխանակման հարցում։ Ջոն Ռեթքլիֆն անձամբ է բանակցել 2025 թվականի ապրիլին ԱՄՆ-ՌԴ երկքաղաքացի Քսենիա Կարելինայի ազատ արձակման շուրջ։ ԿՀՎ-ն անմիջական մասնակցություն է ունեցել նաև 2024 թվականին լրագրող Էվան Գերշկովիչի և Փոլ Ուիլանի ազատ արձակման լայնամասշտաբ գործարքին։