Ուղտերի շարասյունը քայլում է այրված անապատի միջով, մինչդեռ նրանց հետևում դեպի երկինք են ժայթքում նավթային հրդեհների հսկայական բոցերն ու թանձր սև ծուխը։ Ամերիկացի լուսանկարիչ Սթիվ ՄաքՔարիի կողմից 1991 թվականին արված այս ազդեցիկ լուսանկարը արձանագրում է կենդանիների գոյատևման բնական ռիթմի և ժամանակակից պատերազմի տեխնոլոգիական ավերածությունների սարսափելի բախումը։ Կադրը որսում է Պարսից ծոցի պատերազմի այն ապոկալիպտիկ պահը, երբ նահանջող զորքերը նավթային ենթակառուցվածքները վերածեցին զանգվածային էկոլոգիական ոչնչացման զենքի՝ կենդանիներին թողնելով մրուրով պատված խավարի մեջ։ Ինչպե՞ս մարդկային դիմանկարներով հայտնի լուսանկարիչը ստեղծեց էկոլոգիական աղետի ամենահայտնի պատկերներից մեկը, և ինչո՞ւ է այս կադրը մինչ օրս մնում 1991 թվականի հակամարտության տեսողական հիշողության առանցքում։
Ինչ է ցույց տալիս լուսանկարը
Առաջին պլանում մի քանի ուղտեր քայլում են նավթով ներծծված մութ ավազների վրայով։ Նրանց մուգ մարմնապատկերները կտրուկ հակադրվում են հետնամասում բռնկված վառ նարնջագույն և դեղին կրակի շիթերին։ Հորիզոնն ամբողջությամբ զբաղեցրել են այրվող հում նավթի հսկայական սյուները, որոնք լուսավորում են տեսարանը անբնական փայլով։ Ծխի թանձր ամպերը բարձրանում են վեր՝ ծածկելով երկինքը և կեսօրյա լույսը վերածելով մշտական մթնշաղի։ Գետինը ծածկված է նավթային մնացորդներով, իսկ կենդանիները թվում են լքված ու մոլորված՝ կյանքից զրկված տարածքում բուսականություն փնտրելիս։
Պահը լուսանկարի հետևում
Լուսանկարն արվել է 1991 թվականի սկզբին «Փոթորիկ անապատում» գործողության ավարտից անմիջապես հետո։ Երբ իրաքյան զորքերը դաշնակից ուժերի ճնշման տակ նահանջում էին Կուվեյթից, նրանք իրականացրեցին «այրված հողի» մարտավարություն՝ պայթեցնելով հարյուրավոր նավթահորեր։ Ավելի քան 600 նավթահոր հրդեհվեց՝ ամիսներ շարունակ մթնոլորտ արտանետելով միլիոնավոր տոննա թունավոր ծուխ և նավթ։ ՄաքՔարին ժամանել էր տարածաշրջան National Geographic-ի և Magnum Photos-ի հանձնարարությամբ։ Այս քաոսային, թունավոր մթնոլորտում նա նկատեց ընտանի ուղտերի երամակը, որը քայլում էր Ահմադիի այրվող նավթադաշտի մոտակայքով՝ փորձելով սնունդ գտնել այրվող անապատում։
Լուսանկարիչը և ծագումը
Սթիվ ՄաքՔարին, ով արդեն հայտնի էր 1984 թվականին պակիստանյան փախստականների ճամբարում արված «Աֆղանուհին» դիմանկարով, Magnum Photos գործակալության փորձառու ֆոտոլրագրող էր։ Կուվեյթի նավթադաշտերում աշխատելը կապված էր ծայրահեղ վտանգների հետ՝ չպայթած ռազմամթերք, թունավոր օդ և այրվող հորերից ճառագող սարսափելի հրե շոգ։ ՄաքՔարին տեսարանը ֆիքսել է Kodachrome ժապավենի վրա, որը հայտնի էր գույների հարուստ հագեցվածությամբ։ Լուսանկարը լայնորեն հրապարակվեց միջազգային մամուլում և հետագայում ընդգրկվեց ֆոտոլրագրության պատմության ոսկե ֆոնդում։
Պատմական համատեքստ
1991 թվականի Պարսից ծոցի պատերազմը դարձավ շրջադարձային պահ, երբ էկոլոգիական ավերածությունները նպատակադրված օգտագործվեցին որպես ռազմական ռազմավարության զենք։ Կուվեյթի նավթային ենթակառուցվածքների ոչնչացումը հանգեցրեց պատմության մեջ մարդածին ամենամեծ էկոլոգիական աղետներից մեկին։ Մինչ պատերազմի ռազմական լուսաբանումը հիմնականում կենտրոնացած էր բարձր տեխնոլոգիական հրթիռների ճշգրիտ հարվածների «մաքուր» կադրերի վրա, ՄաքՔարիի լուսանկարը ցույց տվեց պատերազմի իրական, ավերիչ և աղտոտված դեմքը։
Ինչու է այն կարևոր մինչ օրս
Տասնամյակներ անց, երբ Կուվեյթի նավթային հրդեհները վերջնականապես հանգցվեցին, ՄաքՔարիի ուղտերի լուսանկարը մնում է էկոլոգիական աղետի ամենաազդեցիկ visual մետաֆորներից մեկը։ Այն դուրս է գալիս 1991 թվականի հակամարտության սահմաններից՝ հիշեցնելով մարդկային ագահության, էներգետիկ կախվածության և պատերազմի անմեղ զոհերի մասին։ Լուսանկարը պահպանում է իր ուժը, քանի որ համադրում է ողբերգական ավերածությունը բարձրագույն արվեստի հետ՝ ստիպելով դիտողին առերեսվել մարդածին աղետների դաժան իրականության հետ։