Դիվանագիտական հանդիպում Շենժենում
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը չորեքշաբթի՝ 2026 թվականի նոյեմբերի 18-ին, ժամանել է Չինաստանի Շենժեն քաղաք՝ մասնակցելու Ասիական-խաղաղօվկիանոսյան տնտեսական համագործակցության (APEC) գագաթնաժողովին։ Օդանավակայանում նրան դիմավորել է Չինաստանի նախագահ Սի Ցզինպինը, ինչը դիտորդների կողմից գնահատվել է որպես հազվադեպ և տպավորիչ դիվանագիտական ժեստ։ Այս բարձր մակարդակի ընդունելությունը նախապատրաստում է պատմական եռակողմ հանդիպում Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ, որը տեղի է ունենում Ուկրաինայում շարունակվող պատերազմի, միջուկային սպառազինության շուրջ մտահոգությունների և Հնդկա-խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանում աշխարհաքաղաքական նոր դաշինքների ձևավորման պայմաններում։
Ֆիլիպինյան նախերգանքը և տնտեսական դիվանագիտությունը
Մինչ Չինաստան ժամանելը, Թրամփը հաջողությամբ ավարտել է իր ասիական շրջագայության կարևոր փուլը Ֆիլիպիններում։ Մանիլայում նա մասնակցել է Հարավարևելյան Ասիայի պետությունների ասոցիացիայի (ASEAN) գագաթնաժողովին և հանդիպել «Քառյակի» (Quad)՝ ԱՄՆ-ի, Ավստրալիայի, Հնդկաստանի և Ճապոնիայի առաջնորդների հետ։ Մալականյանգի նախագահական պալատում Թրամփը բանակցություններ է վարել Ֆիլիպինների նախագահ Ֆերդինանդ Մարկոս կրտսերի հետ՝ ընդգծելով ԱՄՆ-Ֆիլիպիններ դաշինքի պատմական նշանակությունը։
Այցի շրջանակներում հայտարարվել է խոշոր առևտրային համաձայնագրի մասին, որը Թրամփը որակել է որպես կարևոր քայլ հատկապես ամերիկյան գյուղատնտեսության և էներգետիկայի ոլորտների համար։ Ավելին, նախագահը հայտարարել է արհեստական բանականության ծրագրային ապահովման ոլորտում 85 միլիոն դոլարի ներդրման մասին՝ այն անվանելով տնտեսական աճի հզոր խթան։ Այս տնտեսական օրակարգը, սակայն, զուգորդվել է անվտանգային քննարկումներով՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանում Չինաստանի ազդեցության հետ կապված ռազմավարական մարտահրավերները։
Եռակողմ հանդիպման օրակարգը և ռազմավարական անորոշությունը
Թրամփի, Սիի և Պուտինի միջև սպասվող եռակողմ գագաթնաժողովը դիտարկվում է որպես համաշխարհային կարևորագույն խնդիրների քննարկման հարթակ։ Թեև պաշտոնական օրակարգը դեռևս ճկուն է, Սպիտակ տունը հաստատել է, որ միջուկային զենքի չտարածման հարցը լինելու է քննարկումների կենտրոնում։ Թրամփը նախկինում հույս է հայտնել, որ ուկրաինական հակամարտության կարգավորումը հնարավոր է, սակայն նախագահի աշխատակազմի որոշ ներկայացուցիչներ ավելի վաղ նշել էին, որ ուկրաինական հարցը կարող է դուրս մնալ եռակողմ պաշտոնական բանակցություններից։
Դիվանագիտական դաշտը լրացվում է երկկողմ հանդիպումների հնարավորությամբ։ Թրամփը հրապարակավ հետաքրքրություն է հայտնել Պուտինի հետ առանձնազրույցի վերաբերյալ։ Քննարկվում է նաև Հյուսիսային Կորեայի առաջնորդ Կիմ Չեն Ընի հետ հանդիպման հեռանկարը, սակայն պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն հստակեցրել է, որ նման հանդիպում դեռևս պաշտոնապես հաստատված չէ։
Ռուսաստան-Չինաստան առանցքի ամրապնդումը
Մինչ Թրամփի ժամանումը, Սի Ցզինպինը և Վլադիմիր Պուտինը Շենժենում անցկացրել են երկկողմ բանակցություններ՝ վերահաստատելով Մոսկվայի և Պեկինի ռազմավարական գործընկերությունը։ Երկու առաջնորդներն էլ շեշտել են բազմաբևեռ աշխարհակարգի ձևավորման անհրաժեշտությունը՝ որպես արևմտյան գերիշխանության հակակշիռ։ Պուտինը նշել է, որ Ռուսաստանն ու Չինաստանը պատասխանատվություն են կրում ավելի արդար միջազգային համակարգ ձևավորելու գործում։ Սի Ցզինպինը կոչ է արել խորացնել համագործակցությունը՝ ընդգծելով, որ իրենց հարաբերությունները հիմնված են հավասարության և փոխադարձ հարգանքի վրա։ Այս համագործակցությունը վերլուծաբանների կողմից գնահատվում է որպես արևմտյան ավանդական դաշինքների կառուցվածքին ուղղված ռազմավարական հակակշիռ։ Շենժենի գագաթնաժողովը դառնում է այն հարթակը, որտեղ այս մրցակցող տեսլականները կփորձարկվեն՝ որոշելով գլոբալ անվտանգության հետագա ընթացքը։
Ներքին ճնշումներ և վարչակազմի համատեքստը
Դիվանագիտական առաքելությունը համընկնում է նաև ԱՄՆ վարչակազմի ներսում ընթացող բանավեճերի հետ։ Առևտրի նախարար Հովարդ Լաթնիկի և Գանձապետարանի քարտուղար Սքոտ Բեսենթի միջև առկա տարաձայնությունները Չինաստանի հետ տեխնոլոգիական հարաբերությունների կառավարման հարցում շարունակում են ուշադրության կենտրոնում մնալ։ Բացի այդ, այցի վրա ստվեր են գցում նախկինում Nvidia-ի ղեկավար Ջենսեն Հուանգի հետ կապված սկանդալային զարգացումները։ Սպիտակ տան պաշտոնյաները հավաստիացնում են, որ այս ներքին խնդիրները չեն ազդի հիմնական դիվանագիտական բանակցությունների վրա, քանի որ ազգային անվտանգության հարցերը մնում են գերակա։ Մինչ աշխարհի ուշադրությունը կենտրոնացած է Շենժենի վրա, միջազգային հանրությունը սպասում է, թե արդյոք այս հազվադեպ եռակողմ հանդիպումը կբերի կոնկրետ քայլերի լարվածության թուլացման ուղղությամբ՝ ռազմավարական մրցակցությամբ լի այս բարդ ժամանակաշրջանում։
Հրապարակման աղբյուր: timesnownews.com.

