ՀՌՈՄ — 35-ամյա Դենիզ Կոսկոյի ողբերգական մահը, ով տարիներ առաջ համարձակորեն ցուցմունք էր տվել սեփական հոր դեմ՝ «Նդրանգետա» (Ndrangheta) մաֆիոզ կլանի կողմից իր մոր՝ Լեա Գարոֆալոյի 2009 թվականի դաժան սպանության գործով, Իտալիայում հանրային լայն քննարկումների ալիք է բարձրացրել վկաների պետական պաշտպանության համակարգի հոգեբանական և սոցիալական սահմանափակումների շուրջ։ Կոսկոն, ով երկար տարիներ ապրում էր նոր ինքնությամբ, կիրակի օրը ծայրահեղ ծանր վիճակում հայտնաբերվել է Հռոմում և ավելի ուշ մահացել հիվանդանոցում, ինչը հաստատել են տեղական իրավապահ մարմինները։
Ինչպես հաղորդում է BBC News-ը, Հռոմի դատախազությունը հետաքննություն է սկսել՝ պարզելու, թե արդյոք տեղի է ունեցել ինքնասպանության դրդում։ Քննիչներն առգրավել են նրա հեռախոսը՝ մանրակրկիտ վերլուծության ենթարկելու համար։ Դենիզը մահացել է 35 տարեկան հասակում՝ ճիշտ նույն տարիքում, ինչ իր մայրը՝ սպանության պահին։
Դիմադրության և վնասվածքի ժառանգությունը
Լեա Գարոֆալոն դարձել էր «Նդրանգետա» կլանի դեմ պայքարի ազգային խորհրդանիշ։ 2009 թվականին նրա զուգընկերը՝ Կառլո Կոսկոն, խաբեությամբ նրան հանդիպման էր կանչել Միլանում, որտեղ խեղդամահ էր արել կնոջը, իսկ մարմինը մասնատել ու այրել։ Կառլոն տարիներ շարունակ դստերը ստել էր, թե մայրը լքել է իրենց և մեկնել Ավստրալիա՝ նոր կյանք սկսելու համար։
Չհավատալով հոր վարկածին՝ Դենիզն ի վերջո նույնականացրել էր մոր ոսկորների մնացորդները և դարձել պետության գլխավոր վկան։ Հոր դատավարության ժամանակ պաշտպանիչ էկրանի հետևից ցուցմունք տալով՝ նա իրեն անվանել էր «արդարության հպարտ վկա»՝ նշելով, որ ցանկանում է «ներքին ազատություն՝ նորից սկսելու համար»։ Նրա ցուցմունքների շնորհիվ Կառլո Կոսկոն և նրա երեք հանցակիցները դատապարտվեցին ցմահ ազատազրկման։ 2013 թվականին Միլանում տեղի ունեցած հանրային հուղարկավորության ժամանակ Դենիզը հարգանքի տուրք մատուցեց մոր հիշատակին՝ շնորհակալություն հայտնելով նրան հանուն արդարության պայքարելու համար։
Նոր ինքնության սահմանափակումները
Չնայած պետության կողմից տրամադրված նոր անվանն ու ինքնությանը, Դենիզը չկարողացավ հաղթահարել մեկուսացումն ու անցյալի հոգեբանական ծանր հետևանքները։ Ընկերների փոխանցմամբ՝ նա տառապում էր հոգեկան առողջության խնդիրներից և կախվածություններից։ Վերջին տարիներին նա նորից կապ էր հաստատել բանտում գտնվող հոր հետ, ինչը մերձավորները բացատրում են նրա կյանքում առաջացած «դատարկությամբ» և ընտանեկան կապերի հաղթահարման անհնարինությամբ։
Ինչպես նշում է SSB Crack լրատվականը, հակամաֆիոզ «Libera» կազմակերպության համանախագահ Ֆրանչեսկա Ռիսպոլին ընդգծել է, որ միայն անվանափոխությունն ու բնակության վայրի փոփոխությունը բավարար չեն կազմակերպված հանցավորությունից պոկված անձանց վերականգնելու համար։ «Մաֆիան միայն ֆիզիկական երևույթ չէ։ Դու կարող ես հեռանալ, փոխել անունդ, բայց ընտանեկան կապը մնում է խորքում, և դա հնարավոր չէ հաղթահարել»,- նշել է Ռիսպոլին՝ հավելելով, որ նման մարդկանց անհրաժեշտ է ոչ թե ժամանակավոր, այլ ցմահ հոգեբանական և սոցիալական աջակցություն։
Համակարգային բացթողումներ
Այս ողբերգությունը բարձրացրել է պետական վկաների պաշտպանության համակարգի բարեփոխումների հրատապությունը։ Սենատոր և հակամաֆիոզ փաստաբան Էնցա Ռանդոն, ով ներկայացնում էր Դենիզին դատավարության ժամանակ, նրա մահն անվանել է «խորը վերք ողջ երկրի համար»։ Նա շեշտել է, որ մաֆիան ոչ միայն սպանում է, այլև «իսկական հրեշներ է ստեղծում ողջ մնացածների կյանքում ու հոգիներում»։
Միլանում տասնյակ ակտիվիստներ և աջակիցներ հավաքվել են այն վայրի մոտ, որտեղից 2009 թվականին առևանգվել էր Լեա Գարոֆալոն՝ հարգելու Դենիզի հիշատակը։ «Libera»-ի նախագահ Լուիջի Չիոտին նշել է, որ Դենիզի կյանքը մշտական պայքար էր արիության և տառապանքի միջև, և այդ «փխրուն հավասարակշռությունն այլևս ընդմիշտ խախտվել է»։