Անվտանգային պայմանավորվածություն. Դանիայի խորհրդարանի վավերացումը
2026 թվականի նոյեմբերի 19-ին Դանիայի խորհրդարանը՝ Ֆոլկետինգը, 109 կողմ ձայնով միաձայն վավերացրել է ԱՄՆ-ի, Գրենլանդիայի և Դանիայի միջև ստորագրված անվտանգային եռակողմ համաձայնագիրը։ Այս քվեարկությունն ավարտին է հասցնում օրենսդրական գործընթացը, որը նպատակ ուներ արդիականացնել Արկտիկայի պաշտպանական ենթակառուցվածքները և հարթել վերջին ամիսներին ծագած դիվանագիտական տարաձայնությունները։ Ինչպես հաղորդում է LancasterOnline-ը, համաձայնագիրը կարևոր քայլ է ԱՄՆ-ի ռազմական ներկայության ընդլայնման և տարածաշրջանում ՆԱՏՕ-ի դիրքերի ամրապնդման համար։ Այս քվեարկությունը հանդիսանում է երկարատև և լարված բանակցությունների տրամաբանական ավարտը, որոնք անհրաժեշտ էին Վաշինգտոնի պահանջների և Դանիայի ու Գրենլանդիայի ինքնիշխանության միջև հավասարակշռություն գտնելու համար։
Համաձայնագիրը, որը սեպտեմբերին ստորագրվել էր Նյու Յորքում, նախատեսում է ԱՄՆ-ի համար նոր «պաշտպանական գոտիների» ստեղծում Գրենլանդիայում, ինչպես նաև Պիտուֆիկ տիեզերական բազայի արդիականացում։ Ըստ CBS News-ի տվյալների՝ փաստաթուղթը հստակեցնում է, որ Գրենլանդիայում ռազմական օբյեկտներ կարող են տեղակայել միայն ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրները, ինչը ուղղված է ռուսական և չինական ազդեցության զսպմանը։ Այս դրույթը հատկապես կարևոր է տարածաշրջանում ռազմավարական գերակայությունը պահպանելու համար՝ հաշվի առնելով գլոբալ մրցակցության սրումը։
Ռազմավարական ընդլայնում և արդիականացում
Փաստաթուղթը հիմնված է 1951 թվականի պաշտպանական պայմանագրի վրա, սակայն այն էականորեն արդիականացնում է համագործակցության պայմանները։ ԱՄՆ-ն ստանում է հնարավորություն ընդլայնելու իր ակտիվությունը Պիտուֆիկ տիեզերական բազայում, ինչպես նաև նոր պաշտպանական գոտիներ ստեղծել Նարսարսուակում և Մեստերսվիգում։ Այս ենթակառուցվածքները ԱՄՆ-ին հնարավորություն կտան ուժեղացնել իր օպերատիվ հասանելիությունը Հյուսիսային Ատլանտիկայում։ Կողմերը նաև քննարկում են ՆԱՏՕ-ի ներգրավվածության ավելացումը, ներառյալ «Golden Dome» հակաօդային պաշտպանության համակարգի տեղակայման հնարավորությունը, ինչը լրացուցիչ անվտանգային երաշխիքներ կստեղծի տարածաշրջանի համար։
Դիվանագիտական հավասարակշռում և Գրենլանդիայի ապագան
Դանիայի վարչապետ Մետտե Ֆրեդերիկսենը ընդգծել է, որ գործընթացը բարդ է եղել, սակայն համաձայնագիրը հարգում է Դանիայի ինքնիշխանությունը և Գրենլանդիայի ինքնորոշման իրավունքը։ Գրենլանդիայի վարչապետ Յենս-Ֆրեդերիկ Նիլսենը նշել է, որ խորհրդարանի այս որոշումը օգնում է կայունություն հաստատել երկրում՝ ապացուցելով, որ երկխոսության միջոցով հնարավոր է լուծել նույնիսկ ամենաբարդ խնդիրները։ Կարևոր է, որ համաձայնագրով Գրենլանդիան մնում է Դանիայի վերահսկողության տակ, նույնիսկ եթե ապագայում ընտրի անկախության ուղին։
ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն ողջունել է վավերացումը՝ նշելով, որ այն ամրապնդում է Դանիայի, Գրենլանդիայի և ԱՄՆ-ի անվտանգությունը։ Ամերիկյան կողմից համաձայնագիրը պաշտոնապես ուժի մեջ կմտնի դիվանագիտական նոտաների փոխանակումից հետո։ Չնայած այն հանգամանքին, որ համաձայնագիրը ԱՄՆ օրենսդրությամբ չի դասակարգվում որպես պայմանագիր և չի պահանջում Սենատի հավանությունը, Դանիայի և Գրենլանդիայի կողմից վավերացումը ապահովում է կայուն շրջանակ հետագա աշխատանքների համար։ Ուշադրությունը այժմ տեղափոխվում է իրագործման փուլ, որտեղ կկարգավորվեն ռազմական օբյեկտների ընդլայնման և ենթակառուցվածքների արդիականացման տեխնիկական մանրամասները։ Այս ամբողջ գործընթացը վկայում է ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրների միջև փոխվստահության վերականգնման և Արկտիկայում անվտանգային մարտահրավերներին համատեղ արձագանքելու պատրաստակամության մասին։

