Epic Games ընկերությունը և դրա գլխավոր տնօրեն Թիմ Սուինին խստորեն մերժել են Եվրոպական միությունում Apple-ի՝ App Store-ի սակագների վերանայված կառուցվածքը՝ նոր պայմաններն անվանելով «աղբ վճարներ» (junk fees), որոնք նպատակ ունեն շրջանցել հակամենաշնորհային պահանջները։ Այս հակազդեցությունը հետևել է Apple-ի այն հայտարարությանը, որով ընկերությունը ներկայացրել էր տոկոսադրույքների վրա հիմնված պարզեցված մոդել՝ փորձելով բավարարել Եվրոպական հանձնաժողովի պահանջները՝ Թվային շուկաների մասին եվրոպական օրենքի (DMA) շրջանակներում։
Ինչպես հաղորդում է AppleInsider պարբերականը, սա բջջային էկոհամակարգերի տնտեսության շուրջ տարիներ տևող գլոբալ հակամարտության հերթական փուլն է։ Մինչ Apple-ը պնդում է, որ իր նոր կանոնները լուծում են կարգավորող մարմինների հետ ունեցած տարաձայնությունները մինչև 2026 թվականի հոկտեմբերի 1-ի ուժի մեջ մտնելու վերջնաժամկետը, Epic Games-ը հայտարարում է, որ փոփոխությունները չեն նպաստում իրական մրցակցությանը։ Ըստ ծրագրավորող ընկերության՝ Apple-ը շարունակում է անօրինական ֆինանսական խոչընդոտներ ստեղծել այլընտրանքային հավելվածների խանութների և վճարային համակարգերի համար։
Վերանայված սակագները. ի՞նչ է փոխել Apple-ը
Եվրոպական կարգավորողներին գոհացնելու նպատակով Apple-ը հայտարարել է ԵՄ-ում iOS և iPadOS օպերացիոն համակարգերի համար ծրագրավորողների հետ համագործակցության պայմանների վերակառուցման մասին։ Նոր մոդելով ընկերությունն անցում է կատարում բացառապես տոկոսային միջնորդավճարների համակարգին, որը ներառում է հետևյալ սակագները.
- 20% միջնորդավճար՝ հավելվածներում ներդրված այլընտրանքային վճարային համակարգերով կատարված գործարքների համար,
- 15% միջնորդավճար՝ այն գործարքների համար, որոնք կատարվում են արտաքին հղումների (link-outs) միջոցով, երբ օգտատերը հավելվածից դուրս է գալիս կայք՝ գնում ձևակերպելու համար,
- 5% հիմնական վճար (Core fee), որը փոխարինում է նախկինում կիրառվող բարդ հաշվարկներին, այդ թվում՝ 2025 թվականին ներդրված 2% սկզբնական ներգրավման վճարին (Initial Acquisition Fee)։
Apple-ը ներկայացրել է այս փոփոխությունները որպես Եվրահանձնաժողովի հետ տարաձայնությունների կարգավորման արդյունավետ քայլ։ Փոփոխություններից հետո Եվրահանձնաժողովը հայտարարել է, որ ողջունում է վերանայումները, սակայն ուշադիր կհետևի դրանց գործնական կիրառմանը, երբ նոր կանոններն ուժի մեջ մտնեն հոկտեմբերի 1-ից։
Epic Games-ի և Թիմ Սուինիի կոշտ արձագանքը
Epic Games-ի արձագանքը եղել է արագ և անզիջում։ Ընկերության մամուլի ծառայությունը սոցիալական ցանցերում հայտարարել է, որ Apple-ի սահմանած «նոր աղբ վճարները ոչ մի կերպ չեն նպաստում բջջային հավելվածների էկոհամակարգում մրցակցության բացմանը», ինչպես պահանջում է DMA-ը։ Ըստ ընկերության՝ օրենքը հստակորեն պարտավորեցնում է Apple-ին թույլատրել ծրագրավորողներին անվճար հղումներ տրամադրել արտաքին կայքերին և ապահովել այլընտրանքային խանութների արդյունավետ գործունեությունը։
Epic-ի հիմնադիր և գլխավոր տնօրեն Թիմ Սուինին հավելել է, որ արտաքին գործարքներից միջնորդավճար գանձելը ուղղակիորեն խախտում է եվրոպական օրենսդրությունը։ Նա նաև քննադատել է լրատվամիջոցների, մասնավորապես Bloomberg-ի լուսաբանումը, որտեղ կատարված փոփոխությունները ներկայացվել են որպես «համաձայնություն»։ Սուինին պարզաբանել է, որ սա Apple-ի միակողմանի որոշումն է, այլ ոչ թե իրավական համաձայնագիր, և որ այս պայմանները դեռևս չեն նշանակում համապատասխանություն օրենքին։
Սուինին նաև մեղադրել է Apple-ին արհեստական «արգելքներ և դժվարություններ» ստեղծելու մեջ, որոնք ստիպում են օգտատերերին, հատկապես երեխաներին, օգտվել Apple-ի սեփական, բարձր միջնորդավճարով աշխատող վճարային համակարգից։
«Անվճար» ձևակերպման շուրջ իրավական վեճը
Իրավական հիմնական տարաձայնությունը կապված է DMA-ի տեքստի մեկնաբանության հետ։ Օրենքը սահմանում է, որ հարթակի տիրակալը պետք է թույլ տա բիզնես օգտատերերին «անվճար» հաղորդակցվել և առաջարկներ ներկայացնել վերջնական սպառողներին։
Սակայն Apple-ի իրավաբանները պնդում են, որ թեև արտաքին կայք անցնելու հղումն ինքնին անվճար է, ընկերությունն իրավունք ունի վճար գանձել իր տրամադրած մտավոր սեփականության, օգտատերերի ներգրավման և հարթակի ընդհանուր ծառայությունների համար։ Այս մոտեցումն է ընկած նաև նոր 15% արտաքին հղումների վճարի հիմքում, ինչը Epic-ի կարծիքով անիմաստ է դարձնում օրենքի «անվճար» լինելու դրույթը։
Այս իրավիճակը կրկնում է ԱՄՆ-ում Epic-ի և Apple-ի միջև ընթացող դատական գործընթացը, որտեղ Apple-ը նույնպես առաջարկել էր 15% և 5% (փոքր բիզնեսի համար) սակագներ արտաքին գնումների համար, ինչը նույնպես անմիջապես մերժվել էր Epic-ի կողմից։