Հակասական հեռարձակում
Channel 4 հեռուստաընկերությունը հայտնվել է ուշադրության կենտրոնում՝ 2026 թվականի օգոստոսի 18-ին «Արդյո՞ք ADHD-ն (ուշադրության պակասի և հիպերակտիվության համախտանիշ) առասպել է» (The Great ADHD Myth?) վավերագրական ֆիլմի հեռարձակումից հետո։ Առողջապահության ազգային ծառայության (NHS) հոգեբույժ դոկտոր Մաքս Պեմբերտոնի կողմից ներկայացված այս ֆիլմը բողոքների ալիք է բարձրացրել Ofcom-ի՝ Մեծ Բրիտանիայի լրատվամիջոցների կարգավորող մարմնի մոտ։
Վեճի կենտրոնում ֆիլմի հիմնական թեզն է՝ այն պնդումը, որ ADHD-ն «սոցիալական կառույց» է, այլ ոչ թե գլխուղեղի խանգարում։ ADHD UK-ը և Հոգեբույժների թագավորական քոլեջը կտրուկ քննադատել են այս մոտեցումը՝ նշելով, որ այն վտանգում է բժշկական հաստատված կոնսենսուսը և խորացնում հիվանդների նկատմամբ խարանը։
Փաստերի և պնդումների անհամապատասխանությունը
Ֆիլմում պատմվում էր 10-ամյա Մեյսոնի մասին, ով փորձում էր կառավարել իր ախտանիշները առանց դեղորայքի։ Չնայած ֆիլմը փորձում էր դա ներկայացնել որպես բժշկական դոգմաների մարտահրավեր, վերջնագրերում պարզ դարձավ, որ նկարահանումներից երկու ամիս անց տղան վերադարձել է դեղորայքային բուժման, ինչի արդյունքում նրա առաջադիմությունը դպրոցում բարելավվել է։ ADHD UK-ի գործադիր տնօրեն Հենրի Շելֆորդը ֆիլմը որակել է «սենսացիոն անհեթեթություն»՝ նշելով, որ ֆիլմի սեփական փորձարկումը հերքել է իր իսկ եզրակացությունը։
Հասարակական և համակարգային ազդեցությունը
Channel 4-ը պաշտպանել է ֆիլմը՝ նշելով, որ հասարակության մեջ ADHD-ի վերաբերյալ «լուրջ բանավեճ կա», և օրինաչափ է այն ուսումնասիրելը։ Սակայն Հոգեբույժների թագավորական քոլեջի նախագահ, պրոֆեսոր Սուբոդ Դեյվը նախազգուշացրել է, որ հիվանդության վավերականությունը կասկածի տակ դնելը վնաս է հասցնում հիվանդներին։ «Ուշադրությունը պետք է կենտրոնացնել բարձրորակ ախտորոշման և օգնության հասանելիության բարելավման վրա, այլ ոչ թե վիճարկել նյարդաբանական լավ հիմնավորված խանգարման գոյությունը»,- ասել է նա։
Մեծ Բրիտանիայում 2000-2018 թվականներին ADHD-ի ախտորոշումների թիվը աճել է գրեթե 20 անգամ, ինչը, ըստ մասնագետների, պայմանավորված է ոչ թե «մոդայով», այլ հիվանդության ավելի լավ ճանաչմամբ և ախտորոշման հասանելիությամբ։