Տասնամյակների անտեսված նախազգուշացումներ
2026 թվականի նոյեմբերի 13-ին տեղի ունեցած ավիաչվերթների հնգժամյա համազգային դադարից հետո դաշնային փաստաթղթերը վկայում են, որ տրանսպորտային պաշտոնյաները տասնամյակներ շարունակ տեղյակ են եղել ենթակառուցվածքների խոցելիության մասին։ CBS News-ի հրապարակած դաշնային աուդիտները և կոնգրեսական վկայությունները հաստատում են, որ Քաղաքացիական ավիացիայի դաշնային վարչությունը (FAA) պարբերաբար անտեսել է ոչ մրցակցային պայմանագրերի և օդային երթևեկության կառավարման համակարգերի մաշվածության վերաբերյալ զգուշացումները։
Տրանսպորտի նախարար Շոն Դաֆին հաստատել է, որ վերջին խափանումը կարող է կապված լինել մի երթուղիչի հետ, որը պետք է փոխարինվեր դեռևս 2006 թվականին։ Միջադեպը բացահայտել է FAA-ի երկարամյա կախվածությունը L3Harris ընկերությունից, որը ղեկավարում է հեռահաղորդակցության ենթակառուցվածքը շուրջ 25 տարի։ Չնայած 2020 թվականից ի վեր միլիարդավոր դոլարների ներդրումներին, ներքին աուդիտները հետևողականորեն մատնանշել են կառավարման թերություններն ու տեխնիկական ձախողումները։
Պայմանագրային ձախողումներ և վերահսկողության բացակայություն
2024 թվականի աուդիտը պարզել է, որ 2002 թվականից ի վեր FAA-ն ոչ պատշաճ կերպով հաստատել է L3Harris-ի հետ պայմանագրի 10 երկարաձգում, ինչը հանգեցրել է 57 ամսվա ուշացման և 1,5 միլիարդ դոլարի լրացուցիչ ծախսերի։ Գլխավոր տեսուչը նախազգուշացրել է, որ FAA-ի կողմից ոչ մրցակցային երկարաձգումների պարբերական օգտագործումը վտանգում է ինչպես հարկատուների միջոցները, այնպես էլ ծառայությունների որակը։
Համակարգային ձախողումների պատմությունը սկսվում է 2006 թվականից, երբ աուդիտները նշել էին, որ արդիականացման ծրագիրը հետ է մնում ժամանակացույցից։ 2009 թվականին հեռահաղորդակցության խափանումը հանգեցրել էր ավելի քան 800 չվերթի հետաձգման, ինչի հետևանքով հետաքննությունը բացահայտել էր մասնավոր հատվածի նկատմամբ վերահսկողության թերացումները։ 2012 թվականին կնքված 291 միլիոն դոլար արժողությամբ պայմանագիրը, որը նախատեսված էր ձայնային հաղորդակցության արդիականացման համար, 2018 թվականին դադարեցվել էր՝ առանց որևէ գործնական արդյունքի, ծախսելով 160 միլիոն դոլար։
Հնացած ենթակառուցվածքների գինը
Տեխնիկական ռիսկերը սրվում են սարքավորումների ծայրահեղ մաշվածությամբ։ Տրանսպորտի նախկին գլխավոր տեսուչ Էրիկ Սոսկինը նշել է, որ որոշ սարքավորումներ այնքան հին են, որ դրանք արտադրող ընկերություններն այլևս գոյություն չունեն։ Սոսկինի խոսքով՝ «երբ ունեք այնպիսի հին համակարգեր, ինչպիսիք մերն են, դրանց աշխատանքի մասին գիտելիքները կարող են կորչել կենսաթոշակի անցնելու կամ հիշողության կորստի պատճառով»։
Մինչ L3Harris-ը հայտարարում է, որ սերտորեն համագործակցում է FAA-ի հետ հին պղնձյա լարերից օպտիկամանրաթելային համակարգերի անցնելու համար, ընկերությունը քննադատության է ենթարկվում լոբբիստական ակտիվ ջանքերի համար։ Սենատի տվյալներով՝ ընկերությունը 2020 թվականից ի վեր ծախսել է 23,9 միլիոն դոլար լոբբինգի վրա՝ հաճախ թիրախավորելով հենց այն հանձնաժողովները, որոնք պատասխանատու են FAA-ի ֆինանսավորման համար։

