Տրանսպորտի նախարար Շոն Դաֆին Սպիտակ տանը կայացած մամուլի ասուլիսում հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ը կանգնած է ավիացիոն նոր խափանումների վտանգի առաջ, քանի դեռ Կոնգրեսը ֆինանսական միջոցներ չի հատկացնում ենթակառուցվածքների արմատական արդիականացման համար։ Հայտարարությունը հնչել է 2026 թվականի նոյեմբերի 13-ին երկրում գրանցված մասշտաբային ավիացիոն կաթվածից հետո (ABC News): Դաշնային ավիացիոն վարչության (FAA) մասնավոր հաղորդակցային ցանցի վթարը հանգեցրել է առանցքային հաղորդակցության կորստի, ինչի հետևանքով իշխանությունները ստիպված են եղել կիրառել նման մասշտաբի չվերթների արգելք, որը տևել է նախորդ նմանատեղի դեպքերից զգալիորեն երկար (Intelligencer):
Ըստ դաշնային պաշտոնյաների և վերլուծական տվյալների՝ նոյեմբերի 13-ին չեղարկվել է ավելի քան 8,000 չվերթ, ինչը կազմել է ԱՄՆ-ից մեկնող բոլոր չվերթների մոտ մեկ երրորդը (Intelligencer): Ճգնաժամի ամենասուր պահին օդում գտնվել է ԱՄՆ ուղղվող ընդամենը 336 ինքնաթիռ։ Տրանսպորտի նախարար Շոն Դաֆին հայտարարել է, որ համակարգի կոլապսի անմիջական պատճառը հնացած անալոգային հիմքով աշխատող օդային երթևեկության կառավարման համակարգերի գերբեռնված երթուղղիչներն են եղել՝ ընդգծելով, որ չնայած անվտանգության մեխանիզմները թույլ են տվել ապահով վայրէջք կատարել օդում գտնվող բոլոր ինքնաթիռներին, համակարգի հիմքում ընկած ճարտարապետությունը շարունակում է մնալ խոցելի (ABC News):
Ենթակառուցվածքային խոցելիությունները և FTI ցանցի վթարը
Խափանումը կենտրոնացած է եղել FAA-ի հեռահաղորդակցային ենթակառուցվածքի (FTI) շուրջ, որը հանդիսանում է օդային երթևեկության կառավարման մասնավոր կապի հիմնական մայրուղին (Intelligencer): L3Harris Technologies պետական կապալառուի կառավարման ներքո գտնվող FTI ցանցում ներկայումս իրականացվում է բազմամյա արդիականացման ծրագիր, որը միտված է տասնամյակների վաղեմություն ունեցող պղնձե մալուխները փոխարինել բարձր արագությամբ օպտիկաթելային մալուխներով (Intelligencer): Թեև L3Harris-ը նոյեմբերի սկզբին հայտնել էր, որ FAA կայքերի մոտ 70 տոկոսն արդեն արդիականացվել է օպտիկական կապով, փորձագետներն ու վերահսկող մարմինները մտահոգություն են հայտնել աշխատանքների տեմպերի և հնարավոր ռիսկերի վերաբերյալ (Intelligencer):
Նոյեմբերի 13-ի իրադարձություններից քիչ առաջ ԱՄՆ Հաշվեքննիչ պալատը (GAO) զգուշացրել էր, որ FAA-ն արդիականացման ծրագրերն արագացնելիս կարող է գերակայություն տալ տեմպերին՝ ի վնաս ծախսերի վերահսկման և անվտանգության ապահովման (Intelligencer): Բացի այդ, օգոստոսին FAA-ն AT&T-ին էր ընտրել FTI ցանցի նորացման համար՝ ստորագրելով 73 միլիոն դոլար արժողությամբ պայմանագիր, որի ծավալները հետագայում կարող են հասնել միլիարդների (Intelligencer):
Քաղաքական հակամարտություն և 50 միլիարդ դոլարի ֆինանսական պահանջ
Համազգային կաթվածից հետո գործադիր իշխանությունը խստացրել է ֆինանսավորման իր պահանջները։ Մինչ Սպիտակ տունը նոյեմբերի 13-ի առավոտյան դիմել էր Կոնգրեսին՝ լրացուցիչ 30 միլիարդ դոլար տրամադրելու խնդրանքով՝ համահունչ սենատոր Էրիկ Շմիթի կողմից սեպտեմբերին ներկայացված «Ժամանակակից երկնքի մասին» օրինագծին, տրանսպորտի նախարար Շոն Դաֆին հանրային ելույթում կոչ է արել այդ գումարը հասցնել 50 միլիարդ դոլարի՝ ամբողջական համակարգային վերազինման համար (Intelligencer): ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը նույնպես հեռախոսազրույցների միջոցով Կոնգրեսի անդամներին կոչ է արել հնարավորինս արագ հաստատել ենթակառուցվածքների արդիականացման օրենսդրական փաթեթը (Intelligencer):
Այս հավելյալ ֆինանսական պահանջը հնչում է այն բանից հետո, երբ անցյալ տարի Կոնգրեսն արդեն 12.5 միլիարդ դոլար էր հատկացրել Տրանսպորտի նախարարությանը՝ օդային երթևեկության կառավարման համակարգերը թարմացնելու նպատակով (Intelligencer): Իշխանությունները պնդում են, որ հատվածական լուծումներն այլևս բավարար չեն աճող ծանրաբեռնվածության պայմաններում: Ավիաընկերությունների և ուղևորների համար նոյեմբերի 13-ի խափանումների հետևանքները կզգացվեն նաև առաջիկա օրերին, քանի որ անձնակազմերն ու ինքնաթիռները հայտնվել են նախատեսված վայրերից հեռու (Intelligencer):