ԱՄՆ-ում վերսկսվել են չվերթները համազգային արգելքից հետո
ԱՄՆ Դաշնային ավիացիոն վարչությունը (FAA) 2026 թվականի նոյեմբերի 13-ին՝ ուրբաթ օրը, պաշտոնապես վերացրել է համազգային արգելքը, որը ավելի քան չորս ժամով կանգնեցրել էր երկրի բոլոր մեկնող չվերթները: Համաձայն Christian Science Monitor պարբերականի և միջազգային այլ աղբյուրների զեկույցների՝ աննախադեպ կանգառը պայմանավորված է եղել տարածաշրջանային օդային երթևեկության կառավարման կենտրոններում (ARTCC) առաջացած հաղորդակցման լուրջ խնդիրներով: Թեև օդային տարածքը վերաբացվել է, պաշտոնյաները զգուշացրել են, որ բնականոն գործունեությունը անմիջապես չի վերականգնվի, քանի որ ինքնաթիռներն ու անձնակազմերը դուրս են մնացել իրենց սովորական գրաֆիկներից, ինչը կհանգեցնի չեղարկումների և հետաձգումների շղթայի՝ տարածվելով նաև հաջորդ օրերի վրա:
Խափանման մասշտաբները և տեխնոլոգիական խնդիրները
Այս խափանումն անդրադարձել է ավելի քան 11,000 չվերթների և 1.5 միլիոնից ավելի ուղևորների վրա: Cirium ավիացիոն վերլուծական ընկերության տվյալներով՝ առնվազն 827 չվերթ շեղվել է ուղղությունից, որոնցից 670-ը վերադարձել են մեկնման օդանավակայաններ, իսկ 157-ը՝ ուղղորդվել այլ վայրեր: Վաշինգտոնի Դալեսի, Լոս Անջելեսի, Ցինցինատիի և Նեշվիլի օդանավակայանները ընդունել են շեղված ինքնաթիռների մեծ մասը: Բացի առևտրային ուղևորներից, ճանապարհին արգելափակվել են նաև բասկետբոլի, հոկեյի և ուսանողական մարզական թիմերը: Բեռնափոխադրող խոշոր ընկերությունները, ներառյալ FedEx-ը, գործարկել են արտակարգ պլաններ՝ նվազագույնի հասցնելու հնարավոր կորուստները:
Տրանսպորտի նախարար Շոն Դաֆին մամուլի ասուլիսի ժամանակ պարզաբանել է, որ հիմնական խնդիրը հեռահաղորդակցման երթուղիչների (routers) գերծանրաբեռնվածությունն էր, ինչը հանգեցրել է տվյալների փոխանցման խափանման: Պաշտոնյաները հաստատել են, որ կիբերհարձակման կամ արհեստական բանականության (AI) միջամտության որևէ նշան առայժմ չկա, և խնդիրը կրում է մեխանիկական բնույթ՝ կապված հնացած ենթակառուցվածքների հետ: Սա 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչություններից հետո համազգային նմանատիպ երկրորդ արգելքն էր (առաջինը եղել էր 2023 թվականի հունվարին):
Ֆինանսավորման և արդիականացման հեռանկարները
Միջադեպը կրկին ուշադրություն է հրավիրել ԱՄՆ օդային երթևեկության կառավարման հնացած համակարգերի վրա: Կոնգրեսն անցյալ տարի հաստատել էր 12.5 միլիարդ դոլար՝ հին մալուխները և սարքավորումները փոխարինելու համար: Սակայն տրանսպորտի նախարարությունը նշում է, որ անհրաժեշտ է ևս 30-50 միլիարդ դոլար՝ ամբողջական արդիականացումն ավարտելու համար: Նախարար Դաֆին ընդգծել է, որ նոր տեղադրված IP անջատիչները աշխատել են անխափան, մինչդեռ հին անալոգային սարքավորումները չեն դիմացել տվյալների հոսքին:
Իրավիճակը բարդացել է նաև տրանսպորտային այլ համակարգերում. Amtrak երկաթուղային ընկերությունը հայտնել է տեխնիկական դժվարությունների մասին, քանի որ ուղևորների հոսքը, որոնք այլընտրանքային ուղիներ էին փնտրում, գերազանցել է հաճախորդների սպասարկման կենտրոնների հնարավորությունները: Կոնգրեսի անդամները, այդ թվում՝ սենատոր Թեմի Դաքվորթը, պահանջել են մանրակրկիտ հետաքննություն՝ պարզելու համար խափանման պատճառները և երաշխավորելու երկնքի անվտանգությունը: Մինչ հետաքննությունը շարունակվում է, ավիաընկերությունները շարունակում են չեղարկել թռիչքներ՝ անձնակազմերին և ինքնաթիռները իրենց բազաներ վերադարձնելու համար, ինչը նշանակում է, որ ուղևորների համար անհանգիստ վիճակը կպահպանվի առաջիկա օրերին: