Կանադական բժշկական ասոցիացիայի ամսագրում (CMAJ) հրապարակված զեկույցը բացահայտել է ողբերգական դեպք, երբ Օնտարիոյի 11-ամյա բնակիչը մահացել է կատաղությունից՝ վայրի կենդանու հետ կարճատև շփումից հետո։ Դեպքը, որը տեղի է ունեցել 2024 թվականին, հիշեցնում է բժշկական օգնության անհապաղ դիմելու կենսական անհրաժեշտության մասին՝ անկախ վնասվածքների տեսանելիությունից։
Ըստ զեկույցի՝ տղան քնած ժամանակ զգացել է, որ չղջիկը նստել է իր դեմքին։ Նա հեռացրել է կենդանուն, իսկ հայրը բռնել և բաց է թողել այն դրսում։ Քանի որ տղայի մարմնին որևէ կծածի կամ քերծվածքի հետք չի հայտնաբերվել, ընտանիքը բժշկական օգնության չի դիմել։ Մոտ 19 օր անց տղայի մոտ սկսվել են դեմքի թմրածություն և փսխում, իսկ վիճակը ծայրահեղ արագ է վատթարացել։
Սա 1967 թվականից ի վեր Օնտարիոյում գրանցված կատաղության առաջին տեղական դեպքն է։ Բժիշկները նշում են, որ Կանադայում հիվանդությունը չափազանց հազվադեպ է. 1924 թվականից ի վեր արձանագրվել է ընդամենը 28 դեպք։ Այնուամենայնիվ, այս դեպքը ցույց է տալիս, որ չղջիկների հետ շփումը պետք է դիտարկել որպես լուրջ սպառնալիք։
Թաքնված վտանգներ և ախտորոշման դժվարություններ
Չղջիկների կծածները հաճախ միկրոսկոպիկ են և հեշտությամբ անտեսվում են։ Քանի որ կատաղության վիրուսը հարձակվում է կենտրոնական նյարդային համակարգի վրա, ախտանշանների ի հայտ գալուց հետո հիվանդությունը գրեթե միշտ մահացու է։ Տղայի դեպքում ախտորոշումը դժվարացել է, քանի որ սկզբում նրան բուժել են այլ ախտորոշմամբ՝ կասկածելով դեմքի նյարդի բորբոքում։
Բժիշկները շեշտում են, որ հետազոտությունները ցույց են տալիս՝ հետպատվաստումային պրոֆիլակտիկան (PEP) շատ արդյունավետ է, եթե այն իրականացվի անմիջապես շփումից հետո։ Վիսկոնսինում գրանցված մեկ այլ դեպք, որտեղ 6-ամյա աղջիկը հաջողությամբ բուժվել է չղջիկի կծելուց հետո, հաստատում է, որ ժամանակին միջամտությունը փրկում է կյանքեր։
Հանրային առողջապահական հորդոր
«Ախտահարման վաղ ճանաչումը և ժամանակին իրականացված պրոֆիլակտիկան կատաղության կանխարգելման միակ արդյունավետ միջոցն են», – նշում են CMAJ-ի հեղինակները։ Փորձագետները հորդորում են վայրի կենդանիների հետ ցանկացած շփում, նույնիսկ եթե այն անվնաս է թվում, դիտարկել որպես բժշկական անհետաձգելի իրավիճակ։