Հատուկ գործողություն Լոս Անջելեսի օդանավակայանում
Միացյալ Նահանգների դաշնային իրավապահ մարմինները Լոս Անջելեսի միջազգային օդանավակայանում (LAX) ձերբակալել են 34-ամյա Վանինգ «Հեթեր» Չժանին, երբ վերջինս փորձել է նստել Չինաստանի Շանհայ քաղաք մեկնող ինքնաթիռը։ Ինչպես հաղորդում է WRGA-ը, Կալիֆոռնիայի Իրվայն քաղաքում բնակվող անշարժ գույքի գործակալը, որն ԱՄՆ քաղաքացիություն ունի, մեղադրվում է Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության չգրանցված գործակալի կարգավիճակով հօգուտ օտարերկրյա կառավարության գործելու մեջ։ Կալիֆոռնիայի կենտրոնական շրջանի դատախազի առաջին օգնական Բիլ Էսայլին հաստատել է, որ Չժանը դաշնային օրենքով սահմանված կարգով չի ծանուցել ԱՄՆ գլխավոր դատախազին իր գործունեության մասին, ինչը ծանր քրեական հանցագործություն է։
Հետաքննության դաշնային բյուրոյի (ՀԴԲ) ներկայացրած մեղադրական եզրակացության համաձայն՝ Չժանի գործողությունները կապված են 2025 թվականի սեպտեմբերին իրականացված հետախուզական միջոցառումների հետ։ Գործողության հիմնական թիրախն է եղել Թայվանի նախագահ Լայ Ցինտեի որդին՝ Թին-Յու Լաին, որը բնակվում է Վաշինգտոն նահանգի Սիեթլ քաղաքի արվարձանում, հայտնում է CBS News-ը։ Դաշնային քննիչների գնահատմամբ՝ սա Պեկինի կողմից օտարերկրյա առաջնորդների ընտանիքների նկատմամբ ամերիկյան հողում իրականացվող աննախադեպ հսկողության դեպք է։
Սիեթլի հսկողության մանրամասները և գործողության մեթոդաբանությունը
ՀԴԲ հատուկ գործակալ Քևին Հոլթի ներկայացրած դատական հայտարարագրում նշվում է, որ Չժանը և նրա ենթադրյալ հանցակիցը 2025 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Լաս Վեգասից թռել են Սիեթլ, վարձակալել սև Nissan Rogue ավտոմեքենա և ժամերով դարանակալել Թին-Յու Լաիի առանձնատան մոտ։ Հարևանի անվտանգության տեսախցիկների ձայնագրությունները ֆիքսել են, թե ինչպես են կասկածյալները բջջային հեռախոսներով տեսանկարահանում տուն վերադարձող ընտանիքին՝ Թին-Յուին, նրա տիկնոջը և անչափահաս երեխային։
Դատախազությունը մեջբերում է Չժանի iCloud հաշվի խուզարկությամբ ստացված WeChat հավելվածի նամակագրությունը, որտեղ նա չինացի պաշտոնյային հաղորդել է. «Տեսա նրան։ Երիտասարդն է»՝ ավելացնելով, որ տեսանկարահանում է իրականացնում, ինչպես նաև փոխանցելով տան բակում կայանված մեքենաների երկու պետհամարանիշները։ Բացի այդ, գործողությունից հետո Չժանը գործընկերոջը հրահանգել է լուսանկարները փոխանցել բացառապես Apple-ի AirDrop ծառայությամբ՝ խուսափելով ցանցային հաղորդագրություններից, իսկ հանցակիցն ավելի ուշ ջնջել է բոլոր ֆայլերը, ինչը քննիչները որակել են որպես ապացույցների ոչնչացման փորձ։
Թիրախի պրոֆիլը և ռազմավարական նշանակությունը
30-ն անց Թին-Յու Լաին տարիներ շարունակ ապրում է ԱՄՆ-ում, բիոինժեներիայի դոկտորի գիտական աստիճան է ստացել Վաշինգտոնի համալսարանում և աշխատում է հոլանդական Philips միջազգային տեխնոլոգիական ընկերությունում։ Չնայած նա քաղաքականությամբ չի զբաղվում և հանրային դեմք չէ, նրա կարգավիճակը՝ որպես Թայվանի նախագահի անմիջական ժառանգ, նրան դարձնում է ռազմավարական նշանակության թիրախ։
ՀԴԲ գործակալ Հոլթը շեշտել է, որ Թայվանի բարձրաստիճան պաշտոնյաների ընտանիքի անդամների բնակության վայրի, տեղաշարժի և տրանսպորտային միջոցների վերաբերյալ տվյալների հավաքագրումը Չինաստանի իշխանություններին տալիս է ճնշման հզոր լծակներ։ Երկկողմ աշխարհաքաղաքական սրացումների կամ հնարավոր ռազմական ճգնաժամի պարագայում նման տեղեկությունները կարող են օգտագործվել Թայբեյի ռազմաքաղաքական որոշումների կայացման վրա ազդելու, շանտաժի կամ ուղղակի ահաբեկման նպատակով։
Հավաքագրման հետագիծը և հակահետախուզական ֆոնը
Հետաքննության տվյալներով՝ Չժանը չինական հատուկ ծառայությունների ուշադրության կենտրոնում է հայտնվել 2025 թվականի հունիսին։ Պեկինի միջազգային հարաբերությունների համալսարանի նրա նախկին համակուրսեցին, որը կապված է Չինաստանի պետական անվտանգության նախարարության հետ, նրան ծանոթացրել է չինացի պաշտոնյայի հետ։ Չինաստանի Չանշա քաղաքում տեղի ունեցած առանձնազրույցի ընթացքում Չժանը ստացել է հսկողության առաջադրանքը՝ հայտարարելով. «Ես կարող եմ զբաղվել այդ հարցով»։
ՀԴԲ տնօրեն Քեշ Պատելը դեպքի առնչությամբ ընդգծել է, որ Միացյալ Նահանգներն այլևս ապաստարան չէ օտարերկրյա հետախուզական ցանցերի համար, և գործակալները հետապնդվելու են օրենքի ողջ խստությամբ։ Չժանի ձերբակալությունը տեղավորվում է ԱՄՆ-ում չինական ապօրինի ազդեցության և «Աղվեսների որս» (Operation Fox Hunt) ծրագրի դեմ պայքարի ընդհանուր շղթայում, որը ներառում է նաև նախկինում Նյու Յորքում չինական գաղտնի ոստիկանական կետերի փակումը և Կալիֆոռնիայի Արկադիա քաղաքի նախկին քաղաքապետ Այլին Վանգի դեմ հարուցված մեղադրանքները։ Չժանի ամուսինը՝ Էդրիկ Դինգը, հրաժարվել է մեկնաբանություններից, իսկ կասկածյալն առաջիկայում կկանգնի Լոս Անջելեսի դաշնային դատարանի առջև։