Ֆրանսիայում վերջին շաբաթների ընթացքում ծավալված ուսանողական և դպրոցական լայնածավալ բողոքի ցույցերը վերածվել են լուրջ քաղաքական ու հասարակական ճգնաժամի, որը ստիպել է երկրի վարչապետ Սեբաստիան Լեկորնուն հրավիրել արտակարգ կաբինետային նիստ։ Փարիզի շրջանում սկզբնավորված ցույցերը արագորեն տարածվել են ամբողջ երկրով մեկ՝ հանգեցնելով հարյուրավոր ուսումնական հաստատությունների փակմանը և հազարավոր անչափահասների ձերբակալմանը։ Կառավարությունը հարկադրված է եղել նախազգուշացնել հեռավար ուսուցման անցնելու անհրաժեշտության մասին՝ փորձելով պաշտպանել աշակերտներին և անձնակազմին բռնության ալիքից։
Իրավիճակի սրացումը և համազգային մասշտաբները
Ինչպես հաղորդում է Novinite-ն, վարչապետ Սեբաստիան Լեկորնուն նախարարներին հանձնարարել է չեղարկել բոլոր պլանավորված այցերը և անհապաղ ներկա գտնվել ճգնաժամային խորհրդակցությանը։ Վարչապետի գրասենյակը հայտարարել է, որ բռնությունների աճը վտանգում է հանրային կրթության շարունակականությունը և անմիջական վտանգ ստեղծում աշխատակիցների ու աշակերտների համար։ Կրթության նախարար Էդուարդ Գեֆրեն նախատեսել է հանդիպել ուսանողական ներկայացուցիչների հետ, մինչդեռ ոստիկանությունը երկրում արձանագրել է մոտ 900 ցույց, շրջափակում և հարակից միջադեպ։
The Straits Times-ի փոխանցմամբ՝ շուրջ 400 դպրոցներ մնացել են փակ, իսկ 30-ից ավելի համալսարանական կամպուսներ, ներառյալ հաստատություններ Փարիզում և Մարսելում, արգելափակվել են։ Ավելին, ցույցերը լուրջ խոչընդոտներ են ստեղծել հասարակական տրանսպորտի աշխատանքում. Ստրասբուրգում ցուցարարների պատճառով ժամանակավորապես կասեցվել է տրամվայների երթևեկությունը, երբ արգելափակվել են գծերը։
Զանգվածային ձերբակալություններ և բռնության դրսևորումներ
ՆԳՆ տվյալներով՝ բողոքի ցույցերի սկզբից ի վեր ձերբակալվել է 15-ից 18 տարեկան շուրջ 3000 բարձր դպրոցի աշակերտ, ընդ որում՝ դրանց մեծ մասը՝ միայն հինգշաբթի օրը։ Բախումների և անկարգությունների հետևանքով վիրավորվել է ավելի քան 300 ոստիկան, ինչպես նաև տասնյակ հրշեջներ, ուսուցիչներ և աշակերտներ։ Իշխանությունները հայտնել են այրվող աղբամանների, բարիկադների և հրավառության նյութերի կիրառման մասին։ Մասնավորապես, Նանտում հրդեհը լուրջ վնասներ է հասցրել դպրոցներից մեկին, որը ստիպված կլինի փակ մնալ ամբողջ մեկ ամիս։
Միևնույն ժամանակ, իրավապահ մարմինների գործողությունները նույնպես հայտնվել են ուշադրության կենտրոնում։ ՆԳՆ-ն ներքին քննություն է սկսել ոստիկանության կողմից անհամաչափ ուժի կիրառման և երեք ուսանողների նկատմամբ կոշտ վերաբերմունքի մեղադրանքների առնչությամբ։ Այս քննությունները վերաբերում են Սևրանում, Սեն-Ուեն-լ’Օմոնում և Տուրում տեղի ունեցած միջադեպերին։
Ցուցարարների պահանջները և քաղաքական համատեքստը
Ուսանողների բողոքի հիմքում ընկած են կրթական համակարգի խորքային խնդիրները։ Նրանք բողոքում են ծանրաբեռնված գրաֆիկներից, գերբնակեցված դասարաններից, ուսուցիչների պակասից և վատ պայմաններից, որոնք էլ ավելի են սրվել նախորդ շրջանի շոգերի ժամանակ։ Որոշ աշակերտներ բացահայտ խոսում են շենքերի վատ վիճակի, ջրի արտահոսքերի և ենթակառուցվածքների անբավարարության մասին։
Ինչպես նշում է PBS NewsHour-ը, այս իրադարձությունները տեղի են ունենում նախագահական ընտրությունների նախաշեմին, ինչը կրկնակի մեծացնում է ճնշումը գործող կառավարության վրա։ Իշխանությունները հրապարակել են նաև 2027 թվականի խնայողական բյուջեի նախագիծը, ինչն էլ ավելի է բարդացնում սոցիալական ֆոնը։ Մինչ կառավարությունը մեղադրում է ծայրահեղ ձախ «Անհնազանդ Ֆրանսիա» (LFI) կուսակցությանը բողոքները խթանելու և բռնությունները լեգիտիմացնելու մեջ, LFI-ի առաջնորդ Ժան-Լյուկ Մելանշոնը հայտարարում է, որ իրենք պաշտպանում են միայն խաղաղ պայքարի ձևերը և մտահոգված են երիտասարդների նկատմամբ ոստիկանության գործողություններով։
Այս իրավիճակում կառավարությունը փորձում է գտնել հավասարակշռված լուծումներ՝ մի կողմից խստորեն արձագանքելով վանդալիզմին ու անկարգություններին, մյուս կողմից՝ պատրաստվելով գործարկել խորհրդակցական հարթակ՝ աշակերտների մտահոգությունները լսելու և կառուցվածքային պատասխաններ տալու համար։